Dicle Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 13-60 ay arası çocuğu olan ebeveynlerin tuvalet eğitimine yönelik tutum ve bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Erken çocukluk dönemi, bireyin gelişiminin temelini oluşturan kritik bir süreçtir. Bu dönemde kazanılan öz bakım becerileri, çocuğun özgüveni ve bağımsızlığı açısından büyük önem taşır. Tuvalet eğitimi (TE), çocuğun bu becerileri edinmesinde önemli bir adımdır. Bu çalışmada, 13- 60 ay aralığında çocuğu olan ebeveynlerin TE'ye yönelik bilgi düzeyleri ve tutumları ile bunlara etki eden sosyodemografik faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışma, 2023 Kasım–2024 Şubat ayları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 282 ebeveyn ile yürütülmüş kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Veriler, sosyodemografik özellikler ve Tuvalet Eğitimi Bilgi Tutum Ölçeği (TEBTÖ) kullanılarak yüz yüze ve çevrim içi anketlerle toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 27.0 ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %77,7'si çocuklarına tuvalet eğitimi verdiğini belirtmiştir. Ebeveynlerin TE uygulama yöntemleri arasında en sık tercih edilen yaklaşımlar sık tuvalete götürme (%74,0) ve ödül ile teşvik etme (%66,2) olmuştur. Ebeveynlerin TE başlama kararı almasında en belirleyici etken çocuğun sabah kuru uyanması (%68,9) olarak öne çıkmıştır. TE'ne başlama yaşı ortalaması 24,33±6,83 ay, eğitimi tamamlama süresi ise ortalama 3,74±3,92 ay olarak saptanmıştır. Ebeveynlerin TEBTÖ toplam puan ortalaması 60,81±19,26 bulunmuştur. Anne ve baba eğitim düzeyi ile TEBTÖ puanları arasında anlamlı fark saptanmış olup (sırasıyla p=0,044 ve p=0,027), üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip ebeveynlerin puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Aile gelir düzeyi ile TEBTÖ puanı arasında da anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,006). Çocuğun yaşı arttıkça TEBTÖ puanlarında anlamlı artış gözlenmiştir (r=0,197, p=0,001). Sonuç: Ebeveynlerin TE konusunda belirli bilgiye sahip olduklarını ancak eğitimi uygularken zaman zaman hatalı yöntemler kullandıklarını ortaya koymuştur. Aile hekimlerinin bu konuda aktif danışmanlık vermesi, TE'nin daha sağlıklı ve doğru biçimde yürütülmesine katkı sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Tuvalet Eğitimi, Ebeveyn Tutumu, Bilgi Düzeyi, Çocuk Gelişimi, Birinci Basamak Sağlık Hizmeti