Dicle Üniversitesi kampüs alanındaki eğitim yapılarının engelli kullanıcı açısından değerlendirilmesi

Çalışmada Dicle Üniversitesi Kampüs Alanı'ndaki eğitim yapılarından; İlahiyat Fakültesi, İktisat Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ve Mimarlık Fakültesi incelenmek üzere seçilmişlerdir. Bu yapılarda görme engelli ve hareket engelli öğrencilerin, her öğrenci gibi eşit koşullarda eğitim alabilmesi için ulaşılabilirlik, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik boyutunda gerekli olan mimari düzenlemeler değerlendirilmiştir. Çünkü engelli insanlar toplumu oluşturan her birey gibi, ortak kullanım alanlarından eşit şekilde yararlanabilmelidirler. Engelli bireylerin mekânları kullanırken, bedensel olarak karşılaştığı sorunların önüne geçilebilmesi için, engellilere yönelik evrensel tasarım kriterlerine uyulmalıdır. Bu bağlamda çalışmanın ilk bölümünde engelli kavramı, engellilerin mekanları kullanırken karşılaştığı sorunlar ve engelliler için tasarım kriterleri ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Eğitim yapılarının engellilere yönelik tasarım kriterlerine göre planlanabilmesi için Dicle Üniversitesi Kampüs Alanı'nda bulunan İlahiyat Fakültesi, İktisat Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ve Mimarlık Fakülteleri incelenmiştir. Bu eğitim yapılarında engelli kullanıcılara, anket uygulanmış ve karşılaştıkları sorunların daha net belirlenebilmesi için eğitim yapılarında gözlemler yapılıp mimari boyutta ulaşılabilirlik, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik ile ilgili sorunlar tespit edilmiştir. İkinci bölümde ise engelli kullanıcı sayılarına göre, çalışma alanı olarak seçilen fakültelerde detaylı gözlemler yapılmış, fakültelerle ilgili çizimler ve planlar incelenmiştir. Daha sonra elde edilen veriler, engelli bireylere yönelik mekânsal tasarımlar boyutunda ele alınmıştır. Sonuçta eğitim yapılarının, engelli açısından evrensel tasarım kriterlerine uygunluğunun görülebilmesi için, evrensel tasarım kriterleri temel alınarak uygulanan anketler, yüzdelerle değerlendirilmiştir. Daha sonra belirlenen fakülteler için mekânsal tasarım önerileri 1/50 ölçeğinde çizimlerle sunulmuştur. Dicle Üniversitesi Kampüs Alanı'ndaki eğitim yapılarında engelli bireylere yönelik yapılan bu çalışma ile engelli bireylerin karşılaştığı sorunlar belirlenmiştir. Engelli kullanıcıların yapılarda olması gereken kriterlerden erişilebilirlik, ulaşılabilirlik ve kullanılabilirliğin sağlanması ile de ülke ekonomisine ve bilimsel gelişimine daha fazla katkı sağlayabilmelerinin yolu açılmış olacaktır. Ayrıca engelli bireyler de diğer bireyler kadar mekânsal konfora, sosyal ve psikolojik eşitliğe kavuşabileceklerdir. Anahtar Kelimeler: Dicle Üniversitesi, Engelli, Yapı İçi Bileşenler, Evrensel Tasarım, Fakülte Binalar