Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi uyku ünitesine başvuran hastalarda sendrom 'z' sıklığı ve sonuçları

Amaç: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Uyku Ünitesine başvuran hastalarda Sendrom Z sıklığının araştırılması, bu hastalarda Metabolik Sendrom ve Uyku apnesi prevalansının hesaplanması, uyku apnesi ile santral obezite, hipertansiyon, bozulmuş açlık glukozu-DM, yüksek kan trigliserit seviyesi ve düşük HDL-C arasındaki ilişkinin gösterilmesi. Materyal-Metot: Prospektif olarak yürütülmüş olan çalışmamıza 31.10.2018 ile 13.02.2019 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Uyku Ünitesine yatan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve 15 yaşından büyük bütün hastalarımız dahil edilmiştir. Polisomnografi testine tabi olacak hastalarımızdan işlem günü ve işlem öncesi uygun detaylı anamnez alınmıştır. Hastalardan 5 dakika arayla iki defa istirahat tansiyon değerleri mm-Hg cinsinden ölçüldü, her iki ölçümün sistolik ve diyastolik tansiyon değerlerinin aritmetik ortalaması baz alındı. İşlem günü hastaların üzerlerinde ince bir elbise olacak şekilde kilogram cinsinden ağırlıkları ölçüldü. Hastaların bel ve boyun çevreleri santimetre cinsinden ölçüldü. Test sonrası aç karna poliklinik müracaatı önerilen hastalardan aç karna serum glukoz ve lipit paneli değerleri ölçüldü. Metabolik Sendrom kriterleri olarak Ulusal Kolesterol Eğitim Programı Erişkin Tedavi Paneli (National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel; NCEP-ATP III) kriterleri baz alınmıştır. Polsomnografi test sonuçlarına göre hastalar Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) <5/h(basit horlama), 5-15/h(hafif uyku apnesi), 16-30/h(orta uyku apnesi) ve >30/h(ağır uyku apnesi) olarak gruplandırılmıştır. İstatistik verilerinin hesaplanmasında SPSS 22 programı kullanıldı. İstatistik anlamlilik p < 0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Toplamda 94 erkek ve 48 kadın hasta üzerinde yürütülmüş olan çalışmamızda yaş, ağırlık, BMİ ve bel çevreleri oranları artmış uyku apnesi oranları ile ilişkili bulunmuştur. Tüm hastalar baz alındığında 79 tanesi Sendrom Z kriterlerini karşılayıp tüm hastalar arasında Sendrom Z sıklığı %55,6 olarak bulunmuştur. Sendrom Z prevalansı OSAS hastalarında %59,8, Metabolik Sendromlu hastalarda ise %96,3 olarak değerlendirilmiştir. Metabolik Sendrom hastaların 82'sinde (%57,7), OSAS ise hastaların 132'sinde (%93) pozitif bulunmuştur. Santral obezite 100 hastada, hipertansiyon 74 hastada, bozulmuş açlık glukozu-DM 45 hastada, yüksek kan trigliserit seviyesi 82 hastada ve düşük HDL-C seviyesi 83 hastada mevcut bulunmuştur. Tüm hastalar arasında 10 hasta basit horlama, 21 hastada hafif OSAS, 32 hasta orta OSAS ve 79 hasta ise ağır OSAS olarak değerlendirilmiştir. Uyku apneli hastalarda santral obezite, hipertansiyon ve bozulmuş glukoz metabolizması-DM riskinde artış olduğu gösterilmiş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Özellikle diyastolik tansiyon değerinin OSAS'lı hastalarda anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Uyku apnesi ile yüksek trigliserit, düşük HDL-C seviyeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Metabolik parametreler AHİ derecesi ile ilişkili görülmemiştir. Çalışmamızda GAUH ile uyku apnesi ve Metabolik Sendrom parametreleri arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Sonuç: Çalışmamızda da görüldüğü üzere OSAS'lı hastalarda artan hipertansiyon, obezite ve DM oranlarının olması, Metabolik Sendromlu hastalarda çok yüksek oranlarda OSAS görülmesi (%96,3) OSAS ile Metabolik Sendrom ilişkisini güçlendirmektedir. Her iki durumda da ciddi oranlarda artan kardiyovasküler ve serebrovasküler hastalık riski olması nedeniyle OSAS ile Metabolik Sendrom ilişkisinin bilinmesi önem kazanmaktadır. Metabolik Sendrom kriterleri dahilinde olan lipit panelinin OSAS ve AHİ ile ilişkili bulunmamış olmasının nedeni olarak OSAS negatif hasta sayısının önemli derecede az olması gösterilebilir. Daha büyük hasta grupları ile yürütülecek yeni çalışmalar ile bu ilişki daha net bir şekilde gösterilebilir.