Dijital ortamda kişisel verilerin saklanması, kullanımı ve korunmasına ilişkin tüketici algıları

Dijital ortamda, dünyanın dört bir yanına erişimin hızlı ve kolay olması insanlara, işletmelere ve devletlere büyük imkan ve konfor sunmaktadır. Ancak bu konforun sağlanması için karşılıklı bedellerin ödenmesi gerekmektedir. İşletmeler müşterilerini korumak, rekabet edebilmek ve yeni müşteriler kazanmak için müşterilerin verilerine ihtiyaç duymaktadırlar. Bu veriler internet destekli tüm cihazlarda karşımıza çıkmaktadır. Dijital ortamda geçirilen her anın izleri ve paylaşılan tüm kişisel bilgiler bazı kurum ve kuruluşlarca depolanmakta ve depolanan bu bilgiler üçüncü kişilere aktarılabilmektedir. Bu durum insanlarda mahremiyet endişesi yaratmaktadır. İşletmelerin müşteri endişesi, bireylerin mahremiyet endişesi dijital çağın imkanlarını sınırlamaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, dijital ortamlarda kişisel veri kavramını ele almak ve tüketicilerin dijital ortamlarda kişisel verilerinin saklanması ve kullanılmasına ilişkin algılarını belirlemektir. Araştırma problemine çözüm üretmek amacıyla belirlenen örneklemde çevrimiçi anket formları aracılığıyla veri toplanmıştır. Örneklemde yer alan cevaplayıcılardan 88'i metropollerde, 101'i diğer büyükşehirlerde, 197'si diğer illerde ikamet etmektedir. Cevaplayıcıların kişisel verilerin ticari amaçla kullanımına ilişkin algılarını ölçmek amacıyla 5'li Likert tipi ifadeler geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirliğini test etmek ve hipotez testlerinde kullanılmak üzere değişkenleri indirgemek amacıyla açıklayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda altı faktör elde edilmiştir. Elde edilen bu faktörlerin; dijital çağdan korkma, mahremiyet beklentisi, dijital ayak izi farkındalığı, veri kullanımını hafife alma, büyük veri farkındalığı, veri paylaşma eğilimi olarak isimlendirilmesi uygun görülmüştür. Farklı demografik özelliklere sahip cevaplayıcıların belirlenen bu faktörler açısından farklılaşıp farklılaşmadığı hipotez testleri ile incelenmiştir. Medeni hal, cinsiyet, yaş, yaşanılan yer ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Faktör analizi sonucunda elde edilen faktörlerin cevaplayıcıların kişisel verilerin kullanımına ilişkin genel eğilimleri itibariyle farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız iki örneklem t-testi ile analiz edilmiştir. Yalnızca veri madenciliği kavramını bilen katılımcılar ile bilmeyen katılımcılar arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Bunun dışında katılımcıların tüm genel eğilimlerinde anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında uygulayıcılara, tüketicilere ve gelecek araştırmalara öneriler sunulmuştur.