Dinlerde arınma ritüellerinin fenomenolojisi

Eski medeniyet dinlerinden en gelişmiş evrensel dinlere kadar hemen hemen her dinî gelenekte var olagelen ve dindarın dinî tecrübesinin tezahürlerinden biri olan "arınma ritüelleri"nin icrası, zamanı ve mekânı aşan ortak bir dinî fenomen olarak ortaya çıkmıştır. Diğer yandan tarih boyunca insanoğlu içinde yaşadığı tabiata bağımlı olarak yaşamış, bunun sonucu olarak "su, ateş ve toprak" gibi tabiat fenomenlerinin kirliliği ortadan kaldırdığına inanagelmiştir. Dinî gelenek ve kültürlerde doğası gereği saf olan bu vasıtalar, olumsuzun olumluya güçlü bir dönüştürücüsü olarak görülmüş; bunlarla kurulacak temas veya basitçe maruz kalmanın, kirliliği saflığa dönüştüreceğine olan inanç ise birçok ritüel uygulamayı da beraberinde getirmiştir. Dinlerin arınma olgusuna bakışını fenomenolojik bir bakış açısıyla ele alan bu tez, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, amacı ve kavramsal çerçevesi üzerinde durulduktan sonra; birinci bölümde ritüel arınmanın karakteristik özellikleri verilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde arınmaya yönelik dinî hayatta en ilk olandan, günümüze kadar süregelen su, ateş ve toprak vasıtasıyla gerçekleşen ritüel uygulamalar ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Burada arınma anlayışındaki espriyi (öz) yakalayabilmek için mümkün mertebe, ritüellerin en genel şekillerini sıralama ve dinlerin temel görüşlerine inilmeye çalışılmıştır. Tezin dördüncü bölümünde ise elde edilen bilgiler ışığında bilimsel bir bakış açısıyla analiz, sentez ve değerlendirme yapılmıştır.