Divan sahibi Rumeli şairlerinin şiir dünyası

ÖZET Osmanlı Devletinin Avrupa topraklarında fethettiği yerler, Rumeli adıyla bilinir. Rumeli fetihlerden sonra önemli bir kültür ve sanat merkezi olur. Burada çok sayıda divan şairi yetişir. Bu çalışmada divan sahibi Rumeli şairleri üzerinde durulmuştur. Giriş bölümünde Rumeli ve Rumeli şairinden ne kastedildiği belirtilmiştir. "Rumeli'de Edebiyat" bölümünde, divan sahibi 125 Rumeli şairinin kısa biyografileri verilmiştir. Şairler yaşadıkları yüzyıllar, doğum yerleri, öğrenim yerleri, divanları, meslekleri ve tasavvufî yönleri bakımından topluca değerlendirilmiş; sonuçlar grafiklerle gösterilmiştir. Bu şairler arasından bir seçme yapılmış ve şiirleri çeşitli yönlerden incelenmiştir. Şairlerin kelime kadroları, Farsça ve Arapça terkip oranları tespit edilip değerlendirilmiştir. Sade bir dil kullanan Rumeli şairlerinin, günlük konuşma diliyle yazdıkları şiirler örneklendirilmiştir. "Edebiyatta Rumeli" bölümünde, şairlerin şiirleriyle yaşadıkları coğrafya arasındaki bağlantılar araştırılmış; Rumeli coğrafyasının şiire nasıl konu edildiği üzerinde durulmuştur. Türk edebiyatında şehrengîz türü, ilk defa Rumeli şairleriyle başlar ve örneklerin çoğunu da onlar verir. Bu bakımından Rumeli şairlerinin edebiyat tarihinde önemli bir yerleri vardır. Rumeli şairlerinin şiirlerinde tanıttıkları gerçek sevgili ve âşık tipleri örneklendirilmiştir. Şairlerin Rumeli'de yaygın olarak görülen diğer milletler ve Hıristiyanlık ile abdal ve kalenderîler hakkındaki gözlemleri sonucunda yazdıkları şiirler incelenmiştir. Çalışmanın sonuna, şairler tablosu, haritalar, fotoğraflar ve bir dizin eklenmiştir. Anahtar kelimeler: Divan şiiri, Rumeli, Balkanlar, Rumeli şairi, Rumeli kültürü