Divan şiirinde ateş

Ateşin bulunması insanlık tarihinin en önemli olaylarından biridir. Bu keşif insan hayatının ve kültürünün değişip gelişmesinde önemli roller üstlenmiştir. Ateşin insan hayatındaki yeri ve önemi zamanla edebi eserlerde de yer almasını sağlamıştır. Hayatın hemen her unsurunun farklı boyut ve şekillerde söz konusu edildiği Divan şiirinde de geniş ve çeşitli çağrışımlarla ateşe yer verilmiştir. Divan şairleri ateşin rengi, gücü ve etkisinden yola çıkarak şiirlerinde edebi sanatların da yardımıyla özgün benzetmeler ve renkli hayaller ortaya koymuşlardır. Bu tezde XV.-XIX. yüzyıllara ait divanlardan seçilmiş örnek beyitlerden yola çıkılarak Divan şiirinde ateşin yeri, kullanım şekilleri, özellikleri ve Divan şairinin şiir dünyasına etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ateşin diğer kelimelerle olan anlam ilgileri de dikkate alınarak, ateş etrafında şekillenen benzetme ve hayal unsurları tespit edilerek değerlendirilmiştir. Tezde anâsır-ı erbaanın bir unsuru olarak ateşin özellikleri, din ve tasavvuf kültüründeki, mitolojideki yeri, divan şiirinin geleneksel tipleriyle olan ilgisi, ateşin bulunduğu mekânlar, ateşle ilgili benzetmeler, gelenekler, inançlar, vb. ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır. İnceleme, örneklerden yola çıkılarak ve metin merkezli olarak yürütülmüştür. Ayrıca ateş redifli şiirler de çalışmanın sonuna eklenmiştir.