Boşanma süreci ve din: Nitel bir araştırma

Boşanmış bireylerin boşanma sürecine ilişkin görüşleri ile dini anlayışları arasındaki ilişkiyi inceleyen bu çalışmada katılımcıların evlilik öncesi, evlilik süreci, boşanma süreci, boşanma sonrası süreç, dindarlık, dindar birey, dini anlayışın boşanma üzerindeki etkileri ile boşanma sürecinin dini anlayış üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik araştırma sorularına yanıt aranmıştır. Ölçüt örnekleme yöntemiyle çalışma grubunun belirlendiği bu araştırmaya Ankara ilinde ikamet eden yedisi erkek, on biri kadın 18 boşanmış birey katılmıştır. Çalışmada veri toplama amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 21 soruluk görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen bulgular üzerinde betimsel analiz ile içerik analizleri yapılmıştır. Katılımcıların görüşleri dine eğilimli olan ve dine mesafeli kategorilerine göre incelenmiştir. Çalışmada dini anlayışın boşanma üzerindeki etkisinden çok, boşanmanın dini anlayış üzerindeki etkisinde gözlenmiştir. Katılımcıların dine eğilimli olması ya da olmamasından bağımsız olarak, tüm katılımcıların boşanma süreci sonunda dini anlayış bakımından bir sarsıntı geçirdikleri, kimilerinin bir süre sonra toparlanıp dini anlayışındaki hasarları tamir ettiğini, kimilerinin ise sorgulamayı toplumsal ve kültürel bağlamından öteye taşıyarak dinin kendisini eleştirmeye yöneldikleri görülmüştür. Bu bağlamda her bireyin boşanma sürecinden farklı etkilendiği değerlendirilmiştir. Dini eğilimleri olduğunu ifade eden katılımcıların düşünceleri birbirinden farklı yönlerdedir. Boşanma sürecinden elde edilebilecek kazanımlar konusundaki görüşlerinin şu şekilde özetlenebileceği söylenebilir: Tecrübe kazanmak, aşırı uçlardan korunmak, insan olmayanın dindar da olamayacağını fark etmek, dindar görünmekle dindar olmak arasındaki farkı kavramak, dinin, en büyük teselli edici olduğunu anlamak, dua etme becerisinin gelişmesi, Allah'a yaklaşmak, tevekkül duygusunun gelişmesi, insanları dinle yargılamamak, dini eğitimin önemini kavramak, dinin kaynaklarına bakmanın önemini kavramak, sabırlı olmayı öğrenmek, yaşamı imtihan şuuruyla yaşamak ve dış görünüşe odaklanmamak. Boşanma süreci sonrasında elde edilen çeşitli kazanımların ilgili alanyazına katkı sunma bağlamında önemli olduğu değerlendirilmiştir. Her ne kadar boşanma sonrası teselli arayışı, Türk aile yapısının bir özelliği gibi görülse de bu çalışmada katılımcıların ulaştığı boşanma sonrası kazanım konusunun detaylı olarak incelenmesinin ilgili alanyazına önemli katkılar sunacağı söylenebilir. Tüm sonuçlar bu çalışmanın ilgili alanyazına önemli bir katkı sunacağını göstermektedir.