Diyabetik nöropatinin in vitro modelinde fibroblast büyüme faktörü 21'in hücre canlılığı üzerine etkisinin araştırılması

Diyabet, prevelansı son yıllarda giderek artan en büyük sağlık sorunlarından biridir. Diyabetli hastalarda, yaygın ve uzun süre devam eden en önemli komplikasyonlardan biri de nöropatik ağrıdır. Nöropatik ağrının etiyolojisi tam olarak bilinememekle birlikte, merkezi veya periferik sinir sisteminin patolojisinin neden olduğu ağrıyı ifade eder. Fibroblast Büyüme Faktörü-21 (FGF21) karaciğer, yağ dokusu ve pankreasta eksprese edilen ve açlıktan ölme stresi veya bazı patolojik durumlar tarafından indüklenen endojenik bir hormondur. FGF21'in hipoglisemik, anti-inflamatuar ve anti-oksidatif aktiviteler gibi birçok fizyolojik fonksiyona sahip olduğu bilinmektedir. Ancak FGF21'in, diyabette meydana gelen nöropatik ağrı mekanizmasında potansiyel bir rolü olup olmadığı bilinmemektedir. Periferden santrale ağrı iletiminden sorumlu olan dorsal kök gangliyonları (DKG) nöronlarının uzun süreli yüksek glikoza (YG) maruz bırakılması diyabetik nöropatinin in vitro modeli olarak kabul edilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, diyabetik nöropatinin in vitro modelinde FGF21'in hücre canlılığı üzerindeki etkileri belirlemektir. Bu çalışmada 1-2 günlük Spraque Dawley ırkı sıçan (n=10, cinsiyet ayrımı olmaksızın) kullanılmıştır. Bu sıçanların DKG çıkarılmasını takiben enzimsel ve mekanik tritürasyona tabi tutulup izole hücreler elde edilmiştir. FGF-21'in (12.5 ng/mL, 25 ng/mL, 50 ng/mL ve 100 ng/mL) farklı konsantrasyonları YG (45mM) ile birlikte DKG nöronlarına 24 saat uygulanarak hücre canlılığı üzerine etkisi tespit edilmiştir. FGF-21'in hücre canlılığı üzerine olası etkisinin hangi hücresel yolak üzerinden olduğunun belirlenmesi çalışmanın devamında planlanmış ve hücre canlılığı tespitinde 3-[4,5-dimetiltiyazol-2-il]-2,5-difenil-tetrazolyum bromür (MTT) analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmada diyabetik nöropati modelinde ilk kez FGF21'in hücre sağ kalımı üzerinde nöroprotektif bir etkisi olduğu gösterilmiştir. Böylece diyabetik nöropati için terapötik bir ajan olarak yeni yaklaşımların ortaya çıkarılması açısından basamak teşkil edecek yeni veriler elde edilmesine olanak sağlamıştır. Ayrıca FGF21'in hücre canlılığını etkilediği mekanizmaların aydınlatılması ve deneylerin in vivo olarak desteklenmesi diyabetik nöropati için hedefe yönelik tedavilerin geliştirilmesine olanak sağlayacaktır.