Diyarbakır ve çevresindeki petrol sahalarının üretim açısından değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı Diyarbakır'da çıkarılan petrolün kimyasal yapsıyla üretim formasyonlarını karşılaştırmak ve suyun içeriğindeki yüzey ekipmanlarına zarar verebilecek çözünmüş gazların oranlarını tespit etmektir. Bu kapsamda Diyarbakır ve çevresinde bulunan petrol sahalarındaki toplam 19 kuyudan ve 6 petrol-su ayrışım istasyonundan numuneler alınmıştır. Petrol numunelerinde yapılan yoğunluk analizi sonucu sahaların yoğunluk dağılımı ortaya koyulmuştur. Petroldeki nikel-vanadyum (Ni/V) oranının sırayla en yüksek Karadut karmaşığı (2,06)> Derdere-Sayındere (1,31)>Sabunsuyu-Derdere (1,14)> Derdere (0,78) formasyonlarında olduğu belirlenmiştir. Kükürt tayini ile KP-2 ve IP-1 numunelerinin yüksek oranda kükürt ihtiva ettiği görülmüştür. Petrol tuzluluğu açısından formasyonlar; Karadut karmaşığı (25 ptb)>Sabunsuyu-Derdere (24,5 ptb)>Derdere-Sayındere (5,4 ptb)>Derdere (4,7 ptb) şeklinde sıralanmıştır. Alınan su numunelerinin ekipmanlara zarar verebilecek çözünmüş gaz oranları tayin edilmek üzere yapılan klorür tuzluluğu analiziyle KW-2 ve KW-6 kuyularında yüksek tuzluluk gözlenmiştir, çözünmüş karbondioksit miktarının KW-2 kuyusunda ve IW-2 istasyonunda yüksek olduğu görülmüştür. KW-12 kuyusunda yüksek çözünmüş oksijen oranı (6-8 ppm) tespit edilmiştir. Korozif ve zehirli gaz olan kükürtün KW-8 ve KW-9 kuyularında (6-7 ppm) diğer kuyulara nazaran daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu veriler ışığında oluşabilecek korozyon riskinin yüksek olduğu kuyular tespit edilerek çözümler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Petrol, Diyarbakır, Korozyon, Su Tuzluluğu, Rezervuar Suyu, Mardin Grubu