Diyarbakır karpuzunun in vivo ve in vitro antioksidan aktivitelerinin araştırılması

Karpuz, Dünya'da ve Türkiye'de üretim ve tüketim değeri yüksek olan bir meyvedir. Ülkemizde karpuz üretimi Çukurova Bölgesi'nin yanı sıra, iklimin uygun olduğu Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde de geniş çaplı yapılmaktadır. Diyarbakır karpuzu olarak ünlenen yöre karpuzu Citrullus lanatus türüne ait "Sürme" çeşididir. Bu çeşit, diğerlerine göre bol lifli olmasından dolayı tıbbi değeri bulunmaktadır. Diyarbakır karpuzu, Dicle nehri kıyısında yetiştirilen yöresel bir çeşittir. Bunun antioksidan aktivitesi ve organizma üzerine olan etkileri hakkında literatürde veri bulunmamaktadır. Bu tez çalışması kapsamında, Diyarbakır karpuzunun suyu ve liyofilizatının in vitro antioksidan özellikleri incelenip vitamin, şeker ve element analizleri yapıldı. Liyofilizatın hücre canlılığı ve toksisitesi üzerine etkisi MTT (3-(4,5-dimetiltiazol-2-il)-2,5-difenil tetrazolyum bromür) ve mikrotoks deneyleri ile test edildi. Ayrıca, As(III) ile doku hasarı oluşturulmuş sıçanlarda karpuz suyu ve liyofilizatının in vivo lipid peroksidasyonunu önleme etkileri, karaciğer fonksiyon testleri ve katalaz aktivitesine olan etkisi araştırıldı. Sonuç olarak, Diyarbakır karpuz suyu ve liyofilizatının in vitro çalışmalarda antioksidan aktivitesinin olduğu, çalışılan kanser hücre hatlarına karşı inhibisyon etkisinin bulunduğu, in vivo çalışmalarda ise sıçanlarda oluşturulan arsenik toksisitesi sonucu meydana gelen protein karboksilasyonu ve lipid peroksidasyonuna karşı koruyucu etkiye sahip olduğu sonucuna varıldı. Bununla birlikte, Diyarbakır karpuzunun vitamin ve insan vücudu için gerekli olan ana grup elementler Na, K, Ca ve Mg ile eser elementler olan Fe, Mn, Zn, Co, Cu ve Se bakımından zengin olduğu tespit edildi.