Diyarbakır koşullarında bazı yabancı kökenli buğday çeşitlerinin uyum yeteneklerinin ve kalite özelliklerinin belirlenmesi.

Buğday dünyada ve ülkemizde gerek ekiliş, gerekse üretim bakımından ilk sıralarda yer alan ve insan besini olması yanında, hayvan beslenmesinde de kullanılan önemli bir kültür bitkisidir. Buğdayın adaptasyon sınırının genişliği, üretim, taşıma, depolama ve işleme kolaylığı ve ekmek olma kabiliyetinden dolayı, birçok ülkede üretimin artırılması çalışmaları hızlandırılmıştır. Hızla artan nüfusun, parçalanan ve azalan tarım alanlarından elde edilen üretimle yeterli ve dengeli beslenmesi, her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Bu nedenle artan besin ihtiyaçlarının karşılanmasında, bölge ekolojik koşullarına iyi uyum gösteren, verim ve kalite özellikleri iyi olan genotiplerin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada 5 farklı yabancı kökenli ekmeklik buğday çeşidi ile 1 adet bölgede yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan standart ekmeklik buğday çeşidinin Diyarbakır kuru koşullarında fiziksel, kimyasal ve teknolojik özellikleri belirlenerek verim ve kalite yönünden bölge koşullarına uyum kabiliyetleri ortaya konulmuş ve bölgenin standart çeşidiyle karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştırma sonucunda Adana-99 çeşidinin yüksek bitki boyu (93.8 cm), yüksek başak uzunluğu (9.43 cm) ve yüksek birim alan tane verimi göstermesi (537.3 kg/da); fakat hasat tarihinde yüksek tane nemi içermesi (% 8.36) ve düşük protein oranına sahip olması (%10.52) Adana-99 çeşidinin her ne kadar verim yönünden tatmin edici olsa da kalite yönünden tatminkar olmadığı sonucuna varılmıştır. Yabancı kökenli Tigre çeşidinin; yüksek hektolitre ağırlığına sahip olduğu (84.49 kg), erkenci (143 gün), düşük kardeşlenme potansiyeli(1.93 adet/bitki) gösterdiği, yüksek bitki tane verimine sahip olmasının yanında (3.30 g) yüksek sertlik değeri (175.66) gösterdiği bulunmuştur. Kimyasal ve teknolojik kalite özellikleri yönünden protein oranı (%15.89), yaş gluten değeri (%35.36) ve sedimentasyon değeri (50.4 ml) bakımından diğer çeşitlere üstünlük sağlayan, düşük nişasta oranı göstermesi (%64.16) ve ayrıca yüksek başakta tane sayısı (45.06) bakımından Skerzo çeşidinin bölgede ümitvar olduğu sonucuna varılmıştır.