Diyarbakır koşullarında farklı kabuk rengine sahip susam( Sesamum indicum L. ) çeşit ve popülasyonlarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

Bu araştırma;farklı kabuk rengine sahip susam (Sesamum indicum L.) çeşit ve popülasyonlarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında, 2016 yılı yetiştirme sezonunda Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan 18 susam çeşit ve popülasyonlarının verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Çalışma Tesadüf Blokları Deneme Deseni'ne göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.Elde edilen veriler JMP İstatistik Paket Programı kullanılarak varyans analizine tabi tutulmuştur.Bu araştırmada; bitki boyu, dal sayısı, kapsül sayısı, kapsül uzunluğu, kapsül genişliği, kapsülde tohum sayısı,tohum verimi, hasat indeksi, yağ oranı, protein oranı ve yağ asitleri kompozisyonu incelenmiştir.Elde edilen verilere göre; en yüksek tohum verimi Mardin-Kızıltepe popülasyonunda (134,37 kg/da), en yüksek oleik asit içeriğine Sarısu çeşidinde (%45,40), en yüksek linoleik asit (%38,88) ve stearik asit (%5,53) içeriğine Osmanlı-99 çeşidinde ve en yüksek palmitik asit (%8,70) içeriğine Lice-Kabakaya popülasyonunda rastlanmıştır. Kabuk renklerine göre beyaz ve bej grubunda yer alan çeşit ve popülasyonların daha yüksek miktarda oleik asit, linoleik asit ve stearik asit içerdikleri saptanmıştır. Koyu renk grubunda yer alan çeşit ve popülasyonların; daha yüksek tohum verimine, daha yüksek yağ oranı değerine ve daha yüksek linolenik asit içeriğine sahip oldukları görülmüştür. Palmitik asit içeriği ve protein oranı üzerine kabuk renginin herhangi bir etkisi olmamıştır. Sonuç olarak; Sırnak-Kumçatı-Dergul, Mardin-Kızıltepe,Urfa Yerli, Diyarbakır-Çermik-1 ve Diyarbakır-Çermik-2 çeşit ve popülasyonları diğerlerine göre daha önemli bulunmuştur.