Diyarbakır-Mardin-Bitlis illerindeki bazı doğal taşların fiziko-mekanik ve petrografik özelliklerinin analizi ve karşılaştırılması

İnsanlık tarihi boyunca en önemli ve temel ihtiyaçlardan biri barınma ihtiyacı olmuştur. Bu ihtiyacı karşılayabilmek amacıyla çeşitli malzemeler ile yapılar inşa edilmiştir. Doğal taşlar doğada sık bulunmaları, kolay temini, dayanıklı olmaları gibi çeşitli sebeplerle yapıların ana malzemesini oluşturmaktadırlar. Doğada farklı özellikleri ve bulunma oranları bölgesel olarak değişiklik gösteren doğal taşlar çok çeşitlidir. Bulundukları bölgelerden temin edilen farklı özellikteki taşlar, çeşitli teknikler kullanılarak yapıların inşasında tercih edilmiştir. Geleneksel yapıları korumak ve sürdürülebilirliğini sağlamak için kullanılan teknik ve malzeme özelliklerinin iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu durum taşların kullanım alanlarının tespit edilmesi ve taşlara çeşitli deneyler uygulanması ile sağlanabilmektedir. Bu çalışmada, öncelikle doğal taşlar ile ilgili kapsamlı bir literatür çalışması yapılmıştır. Literatür çalışması tamamlandıktan sonra alan çalışmasına geçilerek Diyarbakır, Mardin ve Bitlis-Ahlat olmak üzere üç farklı kentte bulunan mimari yapılar incelenmiş ve taşların mimaride kullanım alanları belirlenmiştir. Deney çalışmaları için taşların bulunduğu üç farklı ocaktan numuneler alınarak fiziksel ve mekanik özelliklerinin tespit edilmesine yönelik deneyler yapılmıştır. Bu deneyler nokta yük dayanım indeksi deneyi, tek eksenli yük altında basınç dayanım deneyi, Los Angeles (aşınma kaybı) deneyi, Schmidt çekici deneyi, Ultrases deneyi ve SEM (taramalı elektron mikroskobu)-EDX (enerji dağılımı x-ışını spektrometresi) analizidir. Sonuç olarak, Diyarbakır, Mardin, Bitlis-Ahlat taşlarının (İgnimbirit) mimaride kullanım alanları alan çalışması yapılarak yapı türleri seçilerek belirlenmiş ve fotoğraflarla belgelenmiştir. Deneysel çalışmalarda fiziksel ve mekanik özelliklerine göre taşların dayanımları belirlenmiştir. Taş numuneler üzerinde yapılan deneylerin sonuçları tablolaştırılarak grafiklerle gösterilmiştir. Yapılan bu çalışmanın, farklı türdeki taşların fiziksel ve mekanik özelliklerinin belirlenerek bu taş malzemelerin dayanımları ve teknik özellikleri karşılaştırılmıştır. Tez çalışması sonucunda, bu konuda yapılacak akademik çalışmalar için güncel bir rehber olması hedeflenerek mimari ve inşaat sektöründe bu taşların kullanılmasına yönelik bilimsel bir temel oluşturulması amaçlanmıştır.