Diyarbakır merkez Kayapınar, Yenişehir ve Sur ilçelerinde mısır ekim alanlarının fungal patojenler

2019 ve 2020 yıllarında Diyarbakır'ın Sur, Yenişehir ve Kayapınar ilçelerinde yetiştirilen mısır alanlarında yürütülen arazi gözlem çalışmalarında önemli düzeyde fungal etmenler tespit edilmiştir. Bu amaç ile Kayapınar, Yenişehir ve Sur ilçelerinde bir örnekleme çalışması gerçekleştirilmiştir. Örnekleme sırasında 12 araziden 36 adet hastalık belirtisi gösteren bitki örneği elde edilmiştir. Hastalık belirtisi gösteren bu bitki örneklerinin morfolojik ve mikroskobik gözlemler yoluyla teşhisi yapılmıştır. Ustilago maydis'ten ileri gelen mısır rastığı, Exserohilum turcicum'dan ileri gelen kuzey yaprak yanıklığı, Aureobasidium zeae'dan ileri gelen göz karası ve Fusarium spp'den ileri gelen baş yanıklığı mısır bitkisinde tespit edilen hastalıklar olarak belirlenmiştir. Bunlardan Aureobasidium zeae'nın oluşturduğu göz karası hastalığının Ülkemiz ve bölge için ilk kayıt olduğu kanatine varılmış ve hastalıkların ilçelere göre dağılımlarında farklılıklar gözlemlenmiştir. Örnekleme yapılan arazilerde, Kayapınar ilçesinde her üç hastalık etmeni de farklı oranlarda mevcutken, Sur ilçesinde yalnızca Ustilago maydis ve Yenişehir ilçesinde ise Exserohilum turcicum ve Aureobasidium zeae etmenleri yaygınlık göstermiştir. Diğer taraftan mısırın aynı üretim alanlarında bulunan bazı yabancı otlarda ise hemen hepsi Erysiphe cinsine bağlı külleme türleri belirlenmiştir. Bunun içinde külleme belirtisi gösteren yabancı otlar toplanmıştır. Külleme ve pas tipindeki etmenlerden doğrudan preparat hazırlanarak morfolojik olarak teşhis edilmiştir. Bunlar domuz pıtrağında (Xanthium strumarium) Podosphaera xanthii, beyaz çıtlık da (Chondrilla juncea) Erysiphe spp, Çobandeğneğinde (Polygonum aviculare) Erysiphe polygoni olarak teşhis edilmişlerdir. Ustilago maydis ve baş yanıklığı etmeni Fusarium sp'nin önceden beri var olduğu ve bilindiği ancak kuzey yaprak yanıklığı etmeni Exserohilum turcicum ve göz karası hastalığı etmeni Aureobasidium zeae'nın bölgede yeni hastalıklar olduğuna kanaat getirilmiştir. Hastalık etmenlerinin mevcut durumda, çok yaygın görülmemekle beraber her geçen yıl artacağı kaçınılmaz görülmektedir.