Diyarbakırlı Muhammed Şükrî Efendi'nin şiir mecmuası (1a-200a) (İnceleme-metin ve MESTAP'a göre tasnif)

Diyarbakır Yazma Eser Kütüphanesi AHA-139 numarada kayıtlı şiir mecmuası; Diyarbakırlı Şeyh Muhammed Şükrî Efendi tarafından 20. yüzyılın başında tanzim edilmiş, farklı nazım şekilleriyle yazılan şiirlerin bulunduğu, daha çok Türkçe olmak üzere Arapça, Farsça ve Kürtçe şiirlerin toplandığı önemli bir kaynaktır. Söz konusu şiir mecmuasının 1a-200a sayfaları arasında bölüm çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Mecmuanın 2b-200a sayfaları arasında 766 gazel, 7 murabba, 3 müstezat, 2 şarkı, 2 kaside, 2 nefes, 1 semai mevcuttur. Mürettibin edebî zevkine göre şekillenmiş mecmuada daha çok âşıkâne ve sûfîyâne şiirler bulunmaktadır. Mecmuanın ilgili sayfalarında 169 farklı mahlasla yazılan 782 Türkçe şiir, 1 Kürtçe şiir mevcuttur. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, şiir mecmuası genel anlamda tanıtılmıştır. Mecmua mürettibinin hayatı ve şahsiyeti hakkında bilgi verilmiştir. Mecmuanın imla ve diğer hususiyetleri ortaya konulmuştur. 2b-200a sayfaları arasındaki şiirlerin şair dağılımı; şiirlerin yüzyıl, nazım şekli ve vezin dağılımı; şairlerin memleket ve yüzyıllara göre dağılımı tablolar halinde ortaya konulmuş ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, 1a-200b sayfaları arasındaki şiirlerin transkribe edilmiş metni bulunmaktadır. Bu bölümde, transkribe edilmiş şiirler daha önce yayımlanmış biçimleri ile karşılaştırılmış ve farklılıklar varsa dipnotta gösterilmiştir. Üçüncü bölümde ise çalışmanın konusu olan şiir mecmuasının MESTAP'a göre muhteva tablosu verilmiştir. Diyarbakır Yazma Eser Kütüphanesi AHA-139 numarada kayıtlı şiir mecmuası; Saîd Paşa ve Nigâhî Baba gibi Diyarbakırlı şairlerin daha önce yayımlanmamış şiirlerini barındırmasının yanında klasik şiirin önde gelen şairlerinden Nâbî'nin bilinmeyen şiirlerini içermesi yönüyle de önem arz etmektedir. Başka şairlerin bilinmeyen şiirlerinin gün yüzüne çıkarılması bakımından da söz konusu mecmuanın önemli bir kaynak olduğu söylenebilir. Bu minvalde çalışmanın mecmua ile ilgili yapılan çalışmalara ve klasik Türk edebiyatı tarihine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler Diyarbakır, Edebiyat Tarihi, Mecmua, MESTAP, Muhammed Şükrî Efendi