Doğal yolla ve yardımcı üreme teknikleri ile gebe kalan kadınlarda anne bebek bağlanması ve postpartum depresyon düzeyinin değerlendirilmesi

Bu araştırma, doğal yolla ve yardımcı üreme teknikleri (YÜT) ile gebe kalan kadınlarda anne bebek bağlanması ve postpartum depresyon düzeylerinin karşılaştırılması amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi'nde yardımcı üreme teknileri (YÜT) ile gebe kalarak doğum yapan 52 ve doğal yolla gebe kalarak doğum yapan 104 kadın oluşturmuştur (n=156). Çalışmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu-1, Kişisel Bilgi Formu-2, Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ), Anne Bebek Bağlanma Ölçeği (ABBÖ) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, normallik testi Shapiro-Wilk ile analiz edilmiştir. Sayısal ve ölçek verilerinin değerlendirilmesinde ise non-parametrik testler (Mann-Whitney U testi, Kruskall Wallis testi) kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiye Spearman Korelasyon analizi kullanılarak bakılmıştır. Araştırma verilerinde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir. Çalışmamızda YÜT ile gebelik yaşayan kadınlarda ABBÖ puan ortalaması 1.50±1.29 iken, doğal yolla gebe kalan kadınlarda bu ortalama 3.73±2.91 olarak belirlenmiştir (p<0.05). Bu bulgu YÜT tedavisi alan kadınlarda doğal yol ile gebe kalan kadınlara göre anne-bebek bağlanma düzeyinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra çalışmamızda doğal yolla gebe kalan kadınlarda postpartum depresyon risk ortalaması 13.45±6.31 iken, YÜT ile gebelik yaşayan kadınlarda bu ortalama 12.01±3.39 olarak belirlenmiştir (p0.05). Aynı zamanda doğal yolla gebe kalan kadınların %45.2'nin, YÜT ile gebe kalan kadınların %51.9'nun postpartum depresyon riskine sahip olduğu belirlenmiş olup, her iki gruptaki kadınlarda da postpartum risk puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak fark bulunmadığı belirlenmiştir (p0.05). Bu araştırmada doğal yolla gebe kalan kadınlarda EPDÖ ve ABBÖ toplam puanları arasında pozitif yönde bir korelasyon olduğu saptanmıştır (r=0.354; p<0.001). Bu sonuca göre doğal yolla gebe kalan kadınlarda, anne bebek bağlanma düzeyi azaldıkça postpartum depresyon riski de artmaktadır. Araştırma sonuçları doğrultusunda; özellikle kadın sağlığı hemşirelerinin infertil kadınlara gebelik öncesi, gebelik ve gebelik sonrası dönemde fiziksel ve psikososyal gereksinimlerine yönelik danışmanlık hizmetlerini planlaması önerilmektedir. Aynı zamanda daha büyük gruplarda doğal ve YÜT ile gebe kalan kadınlarda postpartum depresyon ve anne-bebek bağlanması ilişkisinin incelendiği daha fazla kanıt temelli çalışmaların yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelime: infertilite, doğum sonu dönem, anne-bebek bağlanması, postpartum depresyon