Doğrudan yabancı yatırımlar ile döviz kuru ilişkisi: Türkiye örneği

Gelişmekte olan ülkelerde görülen en büyük sorunlardan biri tasarruf oranlarının istenilen düzeyde olmamasıdır. Bu sorun tasarruf yetersizliği ile karşı karşıya olan ülkeleri doğrudan yabancı yatırımlar başta olmak üzere dış kaynaklardan yararlanmaya itmektedir. Doğrudan yabancı yatırımların sermaye ile birlikte ev sahibi ülkeye sağladığı yeni teknoloji, istihdam olanakları, ülke ihracatına katkı gibi pek çok avantajdan dolayı hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler bu yatırımları ülkelerine çekebilmek için büyük çaba göstermektedirler. Doğrudan yabancı yatırımlar döviz kuru da dahil pek çok değişkenden etkilenmekte ve pek çok değişkeni etkilemektedir. Bu çalışmada doğrudan yabancı yatırımları etkileyen ve bu yatırımlardan etkilenen döviz kuru ile doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde döviz kuru kavramı ve teorileri açıklanmıştır. Sonrasında doğrudan yabancı yatırımlar, bu yatırımların belirleyicileri, gerçekleşme şekilleri ve bu yatırımları etkileyen faktörlere yer verilmiştir. Son olarak da, 2005Q4-2018Q4 dönemleri arasında TCMB verilerinden elde edilen veriler ile, döviz kuruları ve doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki, ADF birim kök testleri, Engle-Granger Eşbütünleşme testleri, hata düzeltme modelleri ve Hendry modeli testleri ile ölçülmüştür. Değişkenlere uygulanan ADF birim kök testleri sonucunda değişkenlerin 1. fark değerlerinde durağan oldukları gözlenmiştir. Tahmin sonuçları uzun dönemde doğrudan yabancı yatırımlar ile döviz kurları arasında ilişkinin var olduğunu ortaya koymuştur. Kısa dönemde ise, bu iki değişken arasında bir ilişki olmadığını ve doğrudan yabancı yatırımların bir dönem önceki değerlerinden etkilendiği sonucuna varılmıştır.