Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetişen ve endemik bir tür olan Nepeta baytopii Hedge & Lamond'un'un in vitro mikroçoğaltım yollarının araştırılması

Bu çalışmada, endemik bitki olarak potansiyel önemi olan Nepeta baytopii Hedge & Lamond'un biyoteknolojik yöntemler ile uygun bir sterilizasyonu, çoğaltımı için uygun bir çalışma prosedürü tanımlanması ve araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamızın ilk aşamasında doğal yetişme ortamından toplanan Nepeta baytopii Hedge & Lamond'un tohumları için bir seri sterilizasyon denemeleri yapıldı. Nepeta baytopii Hedge & Lamond 'un tohumları bitki büyüme düzenleyicisi (BBD) içermeyen MS (Murashige and Skoog, 1962) besi ortamında çimlendirildi. İkinci aşamada sitokinin ve oksin tipine karar verilerek parametre çalışmaları gerçekleştirildi. Sürgün sayısı ve sürgün boyu açısından en iyi sitokinin oranı 0.125 mg/l BAP olduğuna karar verildi. Nepeta baytopii Hedge & Lamond'un tohumlarından elde edilen sürgünler direkt sürgün rejenerasyonu deneyleri için eksplant kaynağı olarak kullanıldı. Bu eksplantlar BAP ve KİN'in (0.00-0.0625-0.125-0.25-0.5-1-1.5-2-2.5 mg/l) 9 farklı konsantrasyonunu içeren MS besi ortamında ayrı ayrı ekimi yapıldı. Bundan sonra, yeni sürgünler 3-4 haftada bir taze kültür ortamına aktarıldı. Kültürün 21. gününde Nepeta baytopii Hedge & Lamond tohumlarından elde edilen sürgünler 0.125 mg/l BAP ile desteklenmiş MS besi ortamında prolifere edildiler. 0.125 mg/l BAP ile NAA, IAA, IBA ve 2,4-D'nin farklı konsantrasyonlarını (0.00-0.25-0.125-0.0625 mg/l) içeren besi ortamları ayrı ayrı hazırlanarak sürgün proliferasyonu üzerine oksin ve sitokininin kombine etkisi araştırılmıştır. En iyi köklenme oranı ise 0.125 mg/l BAP + 0.25 mg/L IBA içeren MS besin ortamında gelişen sürgünlerden elde edilmiştir. Daha sonra elde edilen köklü sürgünlerin toprağa adaptasyonu için aklimatizasyon çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışma, bu önemli endemik bitkinin çoğaltılması ve korunması için etkili bir alternatif yöntem sunmaktadır.