Doğu Kazakistan'ın Demir Çağı bağlamında Berel kurganları

Bu tez çalışmasında, İslam Öncesi Türk Tarihi bakımından önemli bir coğrafya olan Doğu Kazakistan'ın Demir Çağı kurganları ele alınmıştır. Bölgenin Demir Çağı kurganları, Mayemer ve Pazırık aşamaları bağlamında değerlendirilmiştir. Atlı ölü gömme geleneğinin ortaya çıktığı Mayemer dönemine, yani MÖ IX-VII yüzyıllara tarihlenen mezarlıklara dair veriler ele alınıp değerlendirildikten sonra araştırmanın ana odağı olan ve MÖ IV. yüzyılın sonu - III. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen Berel Kurganlarıyla ilgili arkeolojik veriler irdelenmiştir. Araştırma kapsamında, Berel Kurganları'nın mimari özellikleri incelenmiş olup saptanan buluntular işlevlerine göre sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Buluntuların büyük çoğunluğu, Berel'deki 10. ve 11. Kurganlarda saptanan permafrost tabakaları sayesinde günümüze ulaşan ve organik malzemelerden imal edilen at koşum takımları süslemelerden oluşmaktadır. At koşum takımları ve giysilere ait zoomorfik motifli süslemelerin tanımı yapılmış olup figürlerin imgesel ve üslupsal özellikleri sistematik bir yaklaşımla incelenmiştir. Ayrıca, eski Berellilerin başlıca geçim kaynakları ile el sanatları belirlenmiştir. Berel Kurganları'nı ardında bırakan göçebe topluluklarının etno-kültürel aidiyeti açığa kavuşturulmuş olup Mayemer dönemi topluluklarıyla benzerlik veya farklılıkları ortaya koyulmuştur. Çalışma kapsamında Pazırık ve Hun dönemlerine tarihlenen 31 kurgana ait veriler istatistiksel analize tabi tutulmuş olup dönemin mimarisine, toplumsal ve sosyal yapısına dair önemli bulgulara ulaşılmıştır.