Doğu Roma Döneminde İznik (X.-XIII. yüzyıllar)

Tarihi çok eski devirlere dayanan ve birçok medeniyetin uğrak noktası olan İznik, Bizans İmparatorluğu tarihinde ayrıcalıklı bir yere sahiptir. İmparatorluğun belli başlı şehirlerinden biri olmasının yanı sıra, başkent İstanbul'a yakın olması İznik'i daima ön plana çıkarmıştır. Bu itibarla şehir, başkentin Anadolu'ya açılan kapısı olarak görülmüştür. Hıristiyanlık tarihi için de ayrı bir öneme sahip olan şehir, ökümenik konsillerin ilki ve sonuncusuna ev sahipliği yaparak, imparatorluğun önemli bir kült merkezi haline gelmiştir. Bizans Anadolu'sunun en kıymetli taşra kenti olan İznik, imparatorluk tarihi boyunca önemli siyasi olaylara sahne olmuştur. Bu çalışmada ilk olarak birçok kez tahtta hak iddia eden Bizanslı asilerin ilk hedefi haline gelen İznik'in, on altı yıl boyunca Türkiye Selçuklu Devleti'ne başkentlik yapması, Bizans, Selçuklu ve Haçlı mücadelelerinin odak noktası haline gelmesi üzerinde durulmuştur. 1204 yılındaki IV. Haçlı Seferi neticesinde imparatorluğun parçalanması ile burada Bizans'ın devamı niteliğinde İznik Bizans İmparatorluğu kurulmuştur. Bundan sonra İznik, 1261 yılında İstanbul'un Latinlerden geri alınmasına kadar geçen süre boyunca, özellikle de Laskaris hanedanı döneminde Bizans İmparatorluğu'nun devlet ve kilise merkezi olmuştur. Bunların yanında Bizans kültür ve sanatının kesintiye uğramadan devam ettiği bir yer haline gelmiştir. Bu bağlamda çalışmamız sırasında İznik Bizans İmparatorluğu'nu diğer halef devletlerden farklı kılan özellikler tezimiz kapsamında incelenmiş, Bizans'ın tarih boyunca İznik'i donattığı kültür varlıkları tanıtılmaya çalışılmıştır. Son olarak bu çalışma, İznik'in tarihte hem Bizans İmparatorluğu hem Türkler hem de Haçlılarla olan ilişkilerini siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan ortaya koymayı amaçlamaktadır.