Dördüncü sınıf fen bilimleri dersine yönelik hazırlanan resimli çocuk kitaplarının öğrencilerin akademik başarılarına ve okuma gelişimlerine etkisi

Bu araştırmanın amacı fen bilimleri dersine yönelik hazırlanan resimli çocuk kitaplarının dördüncü sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve okuma gelişimlerine etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda karma yöntem araştırmalarından nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplandığı yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırma 2019-2020 eğitim öğretim yılında Kocaeli ili Körfez ilçesine bağlı bir devlet ilkokulunun dördüncü sınıfında okuyan 30 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçsal örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme kullanılmış olup sınıf mevcudu, kadın-erkek katılımcı sayısının birbirine eşit olması, üçüncü sınıf genel akademik başarısı, Fen Bilimleri dersi ve Türkçe dersi akademik başarıları ölçüt olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmada veri toplama araçları nitel ve nicel araçlar olmak üzere ayrı ayrı ele alınmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak; araştırmacılar tarafından geliştirilen ve güvenirliği 0,82 olarak hesaplanan "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi"; Yetişir ve Ceylan (2015) tarafından geliştirilen ve bu araştırma kapsamında güvenirliği 0,89 olarak hesaplanan "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği"; Dinçer ve Doğanay (2016) tarafından geliştirilen ve bu araştırmadaki güvenirliği 0,88 olarak hesaplanan "Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği"; Çeliktürk ve Yamaç (2015) tarafından geliştirilen ve bu çalışmadaki güvenirliği 0,97 olarak hesaplanan "Okuma Kaygısı Ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen Ateşman (1997)'ın okunabilirlik formülüne göre hesaplanan ve okunabilirlikleri orta güçlükte bulunan "Cümle Doğrulama Testleri" kullanılmıştır. Bu çalışmada nitel veri toplama araçları olarak; araştırmacılar tarafından geliştirilen gözlem formları, yarı yapılandırılmış görüşme formları, öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlükleri kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçlarının geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, güvenirliği için ise Miles ve Huberman (1994)'ın önerdiği güvenirlik formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Bu araştırma kapsamında uygulamalara geçmeden önce dördüncü sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programında yer alan "Maddenin Özellikleri" ünitesindeki anahtar kavramlar, bilimsel bilgiler ve ilgili kazanımları kapsayacak şekilde 7 bölümden oluşan resimli çocuk kitapları geliştirilmiştir. Resimli çocuk kitapları için hazırlanan öykülerin bilimsel açıdan kontrolünü yapmak, kazanımlarla uyumunu belirlemek amacıyla uzman görüşü alınmıştır. Hazırlanan resimli çocuk kitaplarının öğrencilerin akademik başarılarına, okuma kaygılarına, okuma gelişimlerine, fene yönelimlerine etkisini incelemek için "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi", "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği", "Okuma Kaygısı Ölçeği" 30 dördüncü sınıf öğrencisine ön test olarak uygulanmıştır. Araştırma süreci, tüm ön test-son testlerin uygulanması ve öğrenci görüşmeleri yapılarak araştırmanın tamamlanması 10 hafta sürmüştür. Deney grubundaki öğrencilerle resimli çocuk kitapları kullanılarak 7 hafta süresince haftada 3'er saat fen bilimleri dersi işlenmiştir. Dersler araştırmacı tarafından yürütülmüş, sınıf öğretmeni ise araştırmaya gözlemci olarak katılmıştır. Resimli çocuk kitabıyla gerçekleştirilen her ders sonrasında nitel veri toplama araçları kullanılarak veri toplanmıştır. Bu kapsamda yapılandırılmış öğrenci günlükleri, araştırmacı günlükleri, öğrenci görüşmeleri ile elde edilen nitel veriler katılımcıların resimli çocuk kitapları ile fen öğrenmeye yönelik görüş ve düşüncelerini ortaya çıkarmak amacıyla kullanılmıştır. Uygulama sonrasında ön testte kullanılan nicel veri toplama araçları ve Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği çalışma grubunda yer alan 30 dördüncü sınıf öğrencisine son test olarak uygulanmıştır. Araştırma kapsamında nicel veri toplama araçlarından elde edilen veriler bağımlı (ilişkili) örneklem t testi ve ilişkili ölçümler için tek faktörlü varyans analizi (ANOVA); nitel veri toplama araçlarından elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada problemin daha iyi anlaşılması için her iki veri türünden gelen bulgular birleştirilerek yorumlanmıştır. Bu araştırma sonucunda çalışma grubundaki öğrencilerin "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi"nden aldıkları ön test ortalama puanlarıyla (x̄ = 11,33 + 2,94) son test ortalama puanları (x̄ = 18,03 + 2,84) arasında son test lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği" ön test ortalama puanları (x̄ = 132,20 + 22,33) son test ortalama puanlarından (x̄ = 132,53 + 17,33) daha düşük olmasına rağmen ön ve son test arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Okuma Kaygısı Ölçeği" ön test ortalama puanları (x̄ = 69,36 + 32,96) ve son test ortalama puanları (x̄ = 56,20 + 31,64) arasında anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen son test ortalama puanlarında bir düşüş (okuma kaygısında azalma) olduğu tespit edilmiştir. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği" son test puanlarına göre 1 öğrencinin orta düzey motivasyona (%3,33), 11 öğrencinin yüksek düzeyde motivasyona (%36,67) ve 18 öğrencinin çok yüksek düzeyde motivasyona (%60) sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma kapsamında dördüncü sınıf maddenin özellikleri ünitesine yönelik hazırlanan 7 adet resimli çocuk kitabı ve bu kitaplarla işlenen dersler hakkındaki öğrenci görüşleri de değerlendirilmiştir. Buna göre öğrenciler resimli çocuk kitaplarının büyük oranda dikkat çekici ve eğlendirici olduğunu, bu kitaplarla ders işlemekten hoşlandıklarını, derslerin bu şekilde işlenmesine devam edilmesini istediklerini, farklı derslerde de resimli kitapların kullanılması gerektiğini ve resimli çocuk kitapları sayesinde fen bilimleri derslerine yönelik olumlu düşüncelere sahip olduklarını belirtmişlerdir. Bu çalışmanın sonucunda elde edilen veriler ışığında; hem fen bilimleri hem de farklı derslerin kazanımlarına yönelik resimli çocuk kitapları hazırlanarak farklı değişkenler kullanılarak, farklı araştırma yöntem ve desenleriyle bu kitapların etkililiğinin araştırılması önerilebilir.