Reading skills
209 theses under this subject heading
Hafif düzey zihinsel engelli bireylerin okuma anlama becerilerini geliştirmedeki yardım stratejilerinin etkisi (HELPS): Bir eylem araştırması
Bu araştırma, hafif düzey zihinsel engelli öğrencilerin okuma akıcılıklarını iyileştirmek için HELPS (Pratik Stratejilerle Erken Okuryazarlığa Yardım) Akıcı Okuma Stratejisinin uygulanmasının etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu genel amaç doğrultusunda; akıcı okuma, okuduğunu anlama ve sosyal geçerlik başlıkları altında alt amaçlar belirlenmiştir. Araştırma, nitel araştırma modelinin eylem araştırması deseni ile tasarlanmış olup, uygulayıcının aynı zamanda araştırmacı olduğu bir yaklaşımla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada çalışma grubunu belirlemek için "Ölçüt Örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu, Kırklareli ili Lüleburgaz ilçesindeki 80. Yıl Ortaokulu'nda özel eğitim sınıfına devam eden hafif düzeyde zihinsel engelli bir öğrenci ile tam zamanlı kaynaştırma eğitimi gören başka bir hafif düzey zihinsel engelli öğrenciden oluşmaktadır. Bu çalışmada veri toplama araçları olarak, öğretmen ve veli görüşme formları, araştırmacının tuttuğu günlükler, program temelli ölçme araçları ve öğrencilerin okuma performansını değerlendirmek amacıyla ses kayıtları kullanılmıştır. Veriler, program bazlı ölçme sonuçları ile öğretmen ve veli görüşme formlarından derlenmiştir. Çalışma grubu öğrencilerine, 15 dakikalık ortalama 40 oturum boyunca HELPS Akıcı Okuma Stratejisi uygulanmıştır. Veriler, betimsel analiz ve içerik analizi gibi nitel veri analiz yöntemleriyle incelenmiştir. Nitel verilerin sayısal hale getirilmesi için yüzde ve frekans analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, programın uygulanması sonucunda kelime tanıma, okuma akıcılığı ve okuduğunu anlama becerilerinde belirgin iyileşmeler olduğunu ortaya koymuştur. Uygulamanın sonunda öğrenciler, okuduğunu anlama becerilerinde basit ve derin anlama seviyelerinde ya öğretim düzeyinden bağımsız okuyucu seviyesine ulaşmış ya da belirgin bir gelişim göstermiştir. Ayrıca, öğrencilerin velileri ve öğretmenleri, HELPS akıcı okuma stratejisinin öğrencilerin okuma becerilerini artırmada etkili olduğunu ve okuma motivasyonlarını yükselttiğini belirtmiştir.
TYT sınavına hazırlanan öğrencilerin Türkçe okuma becerisinde üstbilişsel farkındalıkları ve seviyeleri
Yapılan bu araştırmada TYT sınavına hazırlanan öğrencilerin Türkçe okuma becerisinde üstbilişsel farkındalık düzeylerine yönelik analizler yapılmıştır. Araştırma sürecinde toplanan verilerin analizinde, SPSS-22 programı kullanılmış olup elde edilen bulgular tablolara dönüştürülerek araştırma problemlerine yanıt aranmıştır. TYT sınavına hazırlanan öğrencilerin Türkçe okuma becerisinde üstbilişsel farkındalık düzeylerine yönelik veriler analiz edilmeden önce Kolmogorov-Smirnov testi ile normallik kontrolü yapılmıştır. Yapılan kontrollerde araştırma verilerinin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Bu bağlamda, araştırma verilerinin analizinde parametrik analiz yöntemleri kullanılmıştır. TYT sınavına hazırlanan öğrencilerin Türkçe okuma becerisinde üstbilişsel farkındalık düzeyleri, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistikler hesaplanarak incelenmiştir. Ayrıca Türkçe okuma becerisinde üstbilişsel farkındalık düzeyinin cinsiyete ve okul türüne dayalı farklılaşma durumu bağımsız gruplar t-testi; sınıf düzeyi, yaş ve okul değişkenlerine dayalı farklılaşma durumu ise ANOVA analizi ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin demografik verilerinin incelenmesinde frekans ve yüzde analizi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019–2020 yılında, Siirt ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı liselerde eğitim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Yapılan analizler sonucunda TYT sınavına hazırlanan öğrencilerin Türkçe okuma becerisinde üstbilişsel farkındalık düzeylerinin çok yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarından hareketle çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Okuma, Okuma Stratejileri, Üstbilişsel Farkındalık
PISA-2018 Türkiye örnekleminde okuma keyfinin performans puanlarına etkisinde üst bilişsel stratejilerin aracılık rolü
Bu araştırmanın amacı Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı PISA 2018 araştırmasına Türkiye'den katılan öğrencilerin okuma keyfi ile anlama ve hatırlama, özetleme, güvenirliği değerlendirme üst bilişsel stratejilerinin öğrencilerin performans puanlarına etkisini araştırmaktır. Okuma keyfinin öğrencilerin okuma, matematik ve fen puanlarını üst bilişsel stratejiler aracılığıyla yordama durumu üç farklı model aracılığıyla sınanmıştır. Araştırmada veriler PISA 2018 okuma becerileri, matematik okuryazarlığı ve fen okuryazarlığı alanındaki test ve öğrenci anketi aracılığıyla elde edilmiştir. Kayıp verilerin temizlenmesi sonucu Türkiye örnekleminden 6104 öğrencinin verileri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında verilerin analizi için Andrew F. Hayes tarafından geliştirilen IBM SPSS programında Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Analizlerde varsayılan olarak %95 güven aralığında 5000 Bootstrap örneklemi kullanılmış ve olası modellerden Model 4 analizi uygulanmıştır. Araştırma yöntemi olarak ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Kurulan ilk modele göre okuma keyfi, üst bilişsel stratejileri aracı değişkenlerini yordamaktadır ve üst bilişsel stratejilerinin aracılık etkisi bulunmuştur. Okuma keyfi ve üst bilişsel stratejiler okuma puanındaki değişkenliğin %25'ini açıklamaktadır. Kurulan ikinci modele göre okuma keyfi, üst bilişsel stratejiler aracı değişkenlerini yordamaktadır ve üst bilişsel stratejilerinin aracılık etkisi bulunmuştur. Matematik puanı üst bilişsel stratejiler tarafından açıklanırken okuma keyfi tarafından açıklanamamaktadır. Okuma keyfi ve üst bilişsel stratejiler matematik puanındaki değişkenliğin %17'sini açıklamaktadır. Kurulan üçüncü modele göre okuma keyfi, üst bilişsel stratejiler aracı değişkenlerini yordamaktadır ve üst bilişsel stratejilerinin aracılık etkisi bulunmuştur. Okuma keyfi ve üst bilişsel stratejileri fen puanındaki değişkenliğin % 21'ini açıklamaktadır.
Uluslararası öğrencilerin Türkçe genel akademik amaçlı okuma becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
Yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde uluslararası öğrencilerin akademik ihtiyaçları üzerine yapılan araştırmalarda öğrencilerin bölümlerine başladıklarında akademik dil becerileri kaynaklı sorunlar yaşadıkları görülmektedir. Bu akademik beceri alanlarından birisi de akademik okumadır. Akademik okuma, yabancı/ikinci dil öğrencilerinin kısa sürede tek başlarına üstesinde gelemeyecekleri kadar karmaşık bir yapı sahip olup akademik okuma becerilerinde yetkin olmayı gerektirir. Öğrencilerin genel amaçlı dil derslerinde aldıkları okuma eğitimi, akademik amaçlı okuduğunu anlama becerileri gerektiren akademik okuma için yeterli olamamaktadır. Bu sorunlara yönelik olarak C1 düzeyi sonrasında öğrencilere akademik Türkçe dersleri verilmeye başlanmıştır; ne var ki akademik okuma, diğer akademik dil becerilerinin (akademik dinleme, akademik yazma ve akademik konuşma) geliştirilmesi için temel oluşturması bakımından önem taşımakta ve akademik okuma becerilerinin geliştirilmesi zaman almaktadır. Üstelik bu alanda yapılan araştırmalar akademik Türkçe derslerine rağmen öğrencilerin akademik okuma yaparken zorlandıklarını göstermektedir. Bu doğrultuda, yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde C1 düzeyi sonrasına bırakılmadan B1 düzeyinden itibaren genel akademik amaçlı dil öğretimi çerçevesinde akademik okuma eğitimi verilmesinin öğrencilerin akademik okuma becerilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Bu amaç doğrultusunda ise alan yazını temel alınarak öğrencilerin B1 düzeyinden itibaren akademik okuma becerilerinin geliştirilmesine yönelik beceriler belirlenmiştir. Belirlenen bu becerilerin geliştirilmesi amacıyla bilgilendirici okuma metinleri çerçevesinde etkinlikler hazırlanmış ve B2 düzeyi boyunca uygulanmıştır. Uygulama süreci eylem araştırması olarak desenlenen bu çalışma, altı haftalık bir ders sürecini kapsamakta olup toplamda dokuz hafta sürmüştür. Bu süreçte nitel ve nicel veri toplama araçlarından yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda verilen eğitimin etkili olduğu, öğrencilerin akademik okuma becerilerinin geliştiği ve akademik okuma eğitiminin genel Türkçe öğretimine ek olarak verilebileceği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, eğitimin akademik okuma konusunda farkındalıklarını artırdığı, öğrencilerin akademik okuma gelişimlerini desteklediği ve akademik okumaya yönelik olumlu tutum geliştirmelerini sağladığı tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında B2 düzeyinde verilen genel akademik amaçlı okuma becerilerini geliştirmesinin akademik dil becerilerinin geliştirilmesi bakımından faydalı ve gerekli olduğu tespit edilmiştir. Bulgular doğrultusunda Türkçe kurslarında verilen genel Türkçe eğitimine ek olarak akademik okuma becerilerinin genel akademik amaçlı dil öğretimi çerçevesinde B1 düzeyinin ortasından itibaren öğretilmeye başlanması önerilmektedir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil bilgisini destekleyici metin odaklı malzeme geliştirme (A1 düzeyi): Okuma beceresi örneği
Son yıllarda yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında pek çok araştırma ve geliştirme faaliyeti yapılmaktadır. Araştırmalar alanın eksiklerini veya aksayan yanlarını tespit edip bunları düzelterek katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Uygulamada alanı geliştirmek ve iyileştirmek için ise yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için kullanılabilecek öğretim malzemeleri geliştirilmekte ve üretilmektedir. Bu malzemelerin bir kısmı derslerde kullanılmak üzere okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerilerini geliştirecek biçimde hazırlanan ders kitaplarından oluşurken bir kısmı da bu becerilerden herhangi birine yönelik hazırlanmış etkinliklerden oluşmaktadır. Dil öğretiminde dört becerinin desteklenmesinin yanında bunların daha etkili ve verimli kullanılması için öğrenilmesi gerekli olan dil bilgisinin desteklenmesi gerekmektedir. Günümüzdeki yaklaşım ve yöntemlerle dil bilgisi, eski yaklaşım ve yöntemlerdeki gibi dil öğretiminin merkezinde değildir. Bunun yerine sağlıklı bir iletişimin sağlanmasına yardımcı olacak bir konumda yer almaktadır. Bu yüzden hazırlanan malzemeler diğer becerilerle desteklenerek hazırlanmaya çalışılmaktadır. Alanda bu şekilde hazırlanan dil öğretim malzemelerinin oldukça az olduğu görülmektedir. Dil bilgisini okuma metinleri ile desteklenmesinin ise öğrenicinin kuralı görmesi, alımlaması ve üretime geçebilmesi için başarılı bir adım olacağı düşünülmektedir. Bu sebeple yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde A1 düzeyinde dil bilgisini destekleyici okuma malzemesi geliştirme çalışmasının gerekli olduğu düşünülmüştür.
PISA, TIMSS ve PIRLS sonuçlarının değerlendirilmesi
PISA, TIMSS ve PIRLS değerlendirmeleri ülkelerin fen bilimleri, matematik ve okuma becerileri alanlarındaki performanslarının izlenmesi için uluslararası karşılaştırmalı veri sağlamaktadır. Bu değerlendirmelerin sonuçları aynı zamanda politika belirleyicilerin eğitim alanında yaptıkları reformların etkililiğini değerlendirmeleri konusunda katkı sunmaktadır. 1995'ten beri bu değerlendirmelere katılan ülke ve ekonomilerin sayısı artmaktadır. Bu çalışmada PISA, TIMSS ve PIRLS değerlendirmelerinin uygulama usulleri ve değerlendirme muhtevaları tanıtılmış ve her bir değerlendirme için ülkelerin gösterdikleri performanslar ortaya konulmuştur. Fen, matematik ve okuma becerileri alanlarında 1995-2012 yılları arasında gerçekleştirilmiş PISA, TIMSS ve PIRLS değerlendirmelerinin sonuçları göz önünde bulundurulduğunda Güney Kore, Japonya, Finlandiya, Singapur ve Hong Kong'un istikrarlı bir şekilde değerlendirmelerin birçoğunda en başarılı beş ülke içerisinde yer aldığı görülmüştür. Çalışmada Türkiye'nin katıldığı çalışmaların ayrıntılı sonuçları da verilmiştir. Bu sonuçlara göre; Türkiye'nin PISA ve TIMMS'teki performansı TIMSS uygulamasına ilk katıldığı 1999 yılından beri artmaktadır. Hem PISA hem de TIMSS araştırmalarında Türkiye'nin ortalama puanı ve uluslararası üst yeterlik düzeylerindeki öğrenci oranı matematik, fen bilimleri ve okuma becerileri alanlarında dikkate değer düzeyde yükselmiştir. Bu araştırmalarda Doğu ve Güneydoğu Bölgelerinin performansları diğer bölgelere nazaran dikkate değer düzeyde düşük olduğu görülmüştür. En başarılı okullar fen liseleri olurken en düşük performans gösteren ortaöğretim kurumları ise meslek liseleri ve çok programlı liseler olmuştur. Kız öğrenciler okuma becerileri alanında tüm değerlendirmelerde erkeklere göre oldukça başarılı olmuştur. PISA, TIMSS ve PIRLS değerlendirmelerinde başarılı ülkelerin eğitim harcamalarının bütçedeki ve GSYİH içerisindeki payları ile öğrenci başına eğitim harcamalarını incelediğimizde bazı ülkelerin bazı yıllarda bu göstergelerde OECD ortalamalarının altında kaldığı görülmektedir. Bu durum ekonomik göstergelere olduğu kadar başarıyı belirleyebilecek diğer unsurlara da dikkat verilmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Anahtar sözcükler: PISA, TIMSS, PIRLS, Türkiye, uluslararası değerlendirme.
Yaratıcı drama etkinliklerinin 7.sınıf öğrencilerinin sesli okumalarına etkisi
Bu araştırmanın amacı, yaratıcı drama etkinliklerinin 7.sınıf öğrencilerinin sesli okumalarına etkisini ortaya koymaktır. Çalışmada karma yöntem araştırma deseni çerçevesinde nicel ve nitel araştırma yönteminin veri toplama araçları ve veri analizi teknikleri kullanılmıştır. Yaratıcı drama uygulamalarının öğrencilerin sesli okumalarına etkisini incelemek amacıyla ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Deneysel çalışma sonucunda öğrencilerde meydana gelen değişimler istatistiksel birtakım işlemlerle ortaya konulduktan sonra öğrencilerin kendi gelişimleri ile ilgili değerlendirmeleri araştırılmak istenmiş ve nitel araştırma yöntemi veri toplama tekniklerinden görüşme aracılığıyla öğrencilerden yaratıcı drama etkinliklerinin gelişimlerine etkisine yönelik görüşleri alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019–2020 eğitim-öğretim yılı Van'ın İpekyolu ilçesinde bir okuldaki 42 (21 deney grubu, 21 kontrol grubu) 7. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada nicel verilerin analizi t- testi ile, nitel verilerin analizi ise içerik analizi ile yapılmıştır. Veri analizinde kodlayıcı güvenirliğine bakılmıştır. Araştırma sonucunda yapılan son test analizlerine göre deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark olduğu ve bu farkın deney grubu lehine olduğu görülmüştür. Yaratıcı drama etkinlikleri tamamlandıktan sonra deney grubundaki öğrencilerle yapılan görüşme sonuçlarına göre 7 tema elde edilmiştir. Bu temalar; yaratıcı drama kavramı, yaratıcı drama uygulamalarının öğrencilere katkısı, gerçeğe yakın canlandırma, gelişim, sesli okuma, ilgi ve okuma metinlerinde karakteri yansıtmadır. Yapılan deneysel çalışma sonucu ve öğrenci görüşleri yaratıcı drama etkinliklerinin öğrencilerin sesli okumalarını olumlu yönde geliştirdiğini göstermektedir. Bu sonuç yaratıcı drama etkinliklerinin özelde okuma becerisine genelde de Türkçe öğretim sürecinde katkısını ortaya koyması açısından önemlidir.
İlköğretim birinci sınıf Türkçe kitaplarındaki görsel okuma etkinlikleri ile ilgili öğretmen görüşleri
Bu araştırmada ilköğretim birinci sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan görsel okuma etkinlikleri ile ilgili öğretmen görüşlerini belirlenmesi amacıyla uygulanmıştır.Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modelindedir. Tarama modeli, geçmişte ya da günümüzde mevcut olan bir durumu olduğu şekli ile betimlemeyi amaçlayan araştırma yaklaşımlarıdır. Tarama modellerinde araştırma konusu olan olay, kişi veya nesne içinde bulunduğu koşul içerisinde olduğu gibi tanımlanır. Tarama modellerinde önemli olan var olanı değiştirmeden uygun bir biçimde gözlemleyip belirlemektir (Karasar, 2005).Araştırma, Sakarya il merkezinde bulunan ilköğretim okullarında görev yapan ilköğretim birinci kademe sınıf öğretmenlerine(100 öğretmene) uygulanmıştır. Araştırmada ilköğretim birinci sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan görsel okuma etkinlikleri ile ilgili öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amacıyla, oluşturulmuş olan 10 adet anket maddesi öğretmenlere uygulanmıştır. Ayrıca öğretmenlere, anket maddelerinin açık uçlu soruları da yöneltilerek görüşleri alınmıştır.Örneklem dahilinde bulunan okullara gönderilen 150 anketten toplam 100 tanesi geri dönmüş olup değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Anket sonucunda elde edilen veriler SPSS istatistik programında değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: İlk Okuma Yazma Öğretimi, Görsel okuma, Görsel Okuryazarlık, Ses Temelli Cümle Yöntemi.
İlkokullarda eleştirel okuma eğitiminin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin eleştirel okuma beceri düzeylerini belirlemektir. Araştırmada tarama modeli tekniklerinden olan betimsel ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2013-2014 eğitim - öğretim yılında öğrenim gören, Kırıkkale ili merkez okullarından rastgele örneklem seçme tekniğiyle seçilen, 109 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler toplanırken kazanımların ve okuma metinlerinin belirlenmesi için Türkçe Dersi (1-4) öğretim programı, ilkokul dördüncü sınıf Türkçe Ders Kitabı, Çalışma Kitabı ve Öğretmen Kılavuz Kitabı (MEB Yayınları) incelenmiştir. Ayrıca öğrencilere çalışma kâğıtları, öğretmenlere yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Çalışma kâğıtları, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından incelenmiş ve kullanılmakta olan kitaplar içerisinden seçilen etkinliklerle oluşturulmuştur. Verilerin analizinde "minimum", "maksimum" ve "aritmetik ortalama" puanları hesaplanarak betimsel istatistikler kullanılmıştır. Ortalamaların yorumlanmasında MEB'in sınav yönetmeliğindeki beşlik sistemin not derecelendirmesi dikkate alınmıştır. Görüşme formu ise araştırmacı tarafından geliştirilen ve dördüncü sınıf öğrencilerinin eleştirel okuma beceri düzeylerinin incelenmesiyle ilgili öğretmenlerin görüşlerini almak için hazırlanmış dört sorudan oluşmaktadır. Görüşme formuyla toplanan veriler, içerik analizine uygun olarak kodlanıp yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, mevcut etkinliklerin ve eleştirel okuma kazanımlarının öğrencilerin eleştirel okuma becerisini edinmesine katkı sağladığı söylenebilir. Ancak sayısal verilere bakıldığında, öğrencilerin orta düzeyde bir eleştirel okuma becerisine sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda öğrencilerin tamamına yakınının, kazanımın birini hiç kazanamadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Eleştirel okuma kazanımlarının ikinci sınıftan itibaren verilmeye başlandığı göz önünde bulundurulduğunda, öğrencilerin dördüncü sınıfta orta düzeyde bir eleştirel okuma becerisine sahip olmaları ya da bazı eleştirel okuma kazanımlarını hâlâ edinememiş olmaları sorgulanmalıdır. Araştırmanın bu yönleriyle alana ve uygulamaya katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca araştırma sonuçlarına göre önerilere de yer verilmiştir. Bu Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi BAP Birimi tarafından proje olarak desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Okuma, Anlama, Eleştirel Okuma
Altı dakika yönteminin akıcı okumaya etkisi
Bu çalışma, Altı Dakika Yönteminin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sesli okuma hatalarının giderilmesine, akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesine etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma Türkiye'de Altı Dakika Yöntemi ile ilgili daha önce yapılan bir çalışmaya rastlanılmaması nedeniyle önemlidir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden "eylem araştırması" ile desenlenmiştir. Eylem araştırması türlerinden ise "teknik/bilimsel/işbirlikçi" eylem araştırması kullanılmıştır. Çalışma grubunun oluşturulması için amaçlı örnekleme yöntemlerinden "benzeşik (homojen) örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde "içerik analizi" yönteminden faydalanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2013-2014 eğitim-öğretim yılı Konya ili merkez Selçuklu ilçesinde yer alan bir devlet okulunda öğrenim gören, altı ilkokul dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Seçilen öğrenciler fiziksel ve zihinsel herhangi bir sorunu olmamasına rağmen sesli okuma güçlüğü yaşayan öğrencilerdir. Seçilen öğrencilere, Türkçe ders kitaplarında yer alan 4. sınıf "Uçurtma Yarışı", 3. sınıf "Eşek Arısının Başına Gelenler", 2. sınıf "Suya Düşen Su" ve 1. sınıf "Bizim Aile" isimli okuma metinleri okutturulmuştur. Öğrencilerin okumaları Yanlış Analizi Envanterine göre değerlendirilmiş ve okumadaki seviyelerinin 1. sınıf endişe düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Okuma seviyeleri tespit edilen öğrencilere günde 2, haftada 6 saat olmak üzere toplam 72 saat "Altı Dakika Yöntemi" kullanılarak öğretim yapılmıştır. Öğretim 40 dakikalık dersler halinde, günlük 2 ders saati olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Öğretim 3 ay devam etmiş ve 72 saat sonucunda tamamlanmıştır. Öğretim için Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından onaylanmış, 2013-2014 eğitim-öğretim yılı Milli Eğitim Bakanlığı Türkçe ders kitaplarından seçilen, 10 adet metin kullanılmıştır. Çalışmanın uygulamaları çalışma grubunda yer alan öğrencilerin öğrenim gördükleri ilkokula yakın özel bir etüt merkezinde yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin sesli okuma hatalarında önemli oranda azalma olduğu ve tüm öğrencilerin ilerleme kaydettikleri belirlenmiştir. Akıcı okumada öğrencilerin yüksek oranda endişe düzeyinden öğretim düzeyine ilerlediği hatta bazılarının serbest okuma düzeyine oldukça yaklaştığı tespit edilmiştir. Okuduğunu anlama becerilerinde ise endişe düzeyinden öğretim düzeyine ilerledikleri, birçok kez de serbest okuma düzeyine ulaştıkları görülmüştür. Altı Dakika Yönteminin öğrencilerin sesli okuma hatalarının sıklığını azalttığı, akıcı okuma becerilerini geliştirdiği ve anlama becerilerine de katkı yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sesli Okuma, Sesli Okuma Hataları, Akıcı Okuma, Okuduğunu Anlama, Altı Dakika Yöntemi
Empatik okumanın ortaokul 7. sınıf öğrencilerinde okuduğunu anlama düzeyine etkisi
Bu çalışmanın amacı, okuyucunun kendini kahramanın yerine koyarak okuması olan empatik okuma tekniğinin ortaokul 7.sınıf öğrencilerinde okuduğunu anlamaya etkisini araştırmaktır. Araştırmada nicel ve nitel model birlikte kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarından, görüşme ve açık uçlu sorularla elde edilen nitel veriler nicel verilere dönüştürülerek SPSS veri tabanına girilmiş ve ölçümler yapılmıştır. Araştırmada kullanılacak öykü metinleri üç uzman ve üç Türkçe öğretmeninin görüşleri alınarak tespit edilmiştir. Okuduğunu anlamaya yönelik açık uçlu sorular uzman görüşü alınarak yenilenmiş Bloom taksonomisine göre hazırlanmıştır. Çalışma grubunu Uşak Merkez İmam Hatip Ortaokulu 7.sınıf öğrencilerinden 20 kız ve 20 erkek öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubu rastgele olarak eşit sayıda kız ve erkek öğrenci içerecek şekilde deney ve kontrol grubu olarak ayrılmıştır. Uygulama öncesinde öğrencilere kişisel bilgi formu dağıtılmıştır. İki hafta boyunca deney grubu öğrencilerine okul rehber öğretmeni gözetiminde empati etkinlikleri yaptırılmıştır. Deney ve kontrol grubuna eş zamanlı olarak uygulama metinleri okutturulmuş ve sorularının cevaplanması istenmiştir. Elde edilen veriler üç farklı puanlamacı tarafından puanlanmış, ortalamaları alınmıştır. SPSS veri tabanına girilen sonuçlar deney grubu verilerinin, kontrol grubu verilerinden anlamlı biçimde yüksek olduğu görülmüştür. Son olarak deney grubu öğrencileri ile yapılan görüşmede öğrencilerin empatik okuma tekniğini sevdikleri, uzun süre sıkılmadan okumalarına yardımcı olacak bir teknik olarak gördükleri ve sonraki okumalarında da kullanmak istedikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Özel öğrenme güçlüğü tanısı olan çocukların dinleme becerileri ile okuma becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Özel öğrenme güçlüğü tanısı olan çocukların okuma güçlüklerinin sebepleri arasında santral işitsel işlemleme bozukluğu veya fonolojik kodlama eksikliğinden kaynaklı dinleme becerilerin yetersizliğinden bahsedilmektedir. Bu çalışmada özel öğrenme güçlüğü tanısı alan çocukların sözcük bilgisi, sesletim becerisi ve okuma becerileri değerlendirilip işitsel performans becerileri ile arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 7 ile 12 yaş aralığında özel öğrenme güçlüğü tanısı alan 30 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm çocuklara sözcük bilgisini değerlendirmek adına Türkçe İfade Edici ve Alıcı Dil Testi (TİFALDİ), sesletim ve sesbilgisi becerilerini değerlendirmek için Sesletim ve Ses Bilgisi Testi, okuma becerilerini değerlendirmek için Özel Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG) Bataryası Okuma Alt Testi uygulanmıştır. Ayrıca çalışmaya katılan çocukların öğretmenleri; çocukların işitsel performans becerilerini değerlendirmek üzere Çocuklarda İşitsel Performans Değerlendirme Ölçeği (ÇİPDÖ) anketini doldurmuştur. Katılımcılara uygulanan test sonuçları ile çocukların işitsel performans değerleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma sonucunda özel öğrenme güçlüğü tanısı alan çocuklarda işitsel performans puanları ile okuma becerileri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda özel öğrenme güçlüğü tanısı alan çocukların tanılanma sürecinde işitsel işlemleme becerilerinin değerlendirilmesi gerekliliği sonucuna varılmıştır.
Koklear implant kullanan çocuklarda bilişsel beceriler ile okuduğunu anlama becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmada, koklear implant kullanan okul çağı çocuklarının okuduğunu anlama becerileri ile bilişsel becerileri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Çalışmaya 7-10 yaş aralığında, düzenli koklear implant kullanan, ek engeli bulunmayan, okumayı öğrenmiş, gönüllü 34 çocuk (20 kız, 14 erkek) dahil edilmiştir. Yaş gruplarına göre 7 yaş, 8 yaş, 9 yaş ve 10 yaş olmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. Çocukların dil becerilerini değerlendirmek amacıyla Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL), sesletim becerilerini değerlendirmek için Sesletim Ses Bilgisi Testi (SST), bilişsel becerilerini değerlendirmek için Weschler Çocuklar için Zeka Ölçeği-4. sürümü (WÇZÖ-4) ve okuma becerilerini değerlendirmek amacıyla Sesli Okuma Becerisi ve Okuduğunu Anlama Testi (SOBAT) uygulanmıştır. Katılımcıların alıcı ve ifade edici dil becerileri ile doğru okuma (ralıcı dil = 0,62, p = 0,001; rifade edici dil=0,649, p = 0,001), okuduğunu anlama becerileri (ralıcı dil = 0,638, p = 0,001; rifade edici dil=0,631, p = 0,001) arasında ve sesletim becerileri ile okuma hızı (r = 0,696, p = 0,001), doğru okuma (r=0,765, p=0,001), akıcı okuma (r = 0,718, p = 0,01), okuduğunu anlama(r=0,723, p=0,001) ve sesli okuma (r = 0,641, p = 0,001) becerileri arasında pozitif yüksek düzeyde ilişki saptanmıştır. Katılımcıların okuduğunu anlama becerisi ile sözel kavrama(r=0,549, p=0,0) çalışma belleği (r = 0,658, p=0,001) ve genel zeka puanı (r = 496, p = 0,004) arasında pozitif orta düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Ancak okuduğunu anlama becerisi ile işlemleme hızı (r = -0,063, p = 0,472) ve algısal akıl yürütme(r = 0,280, p = 0,156) becerileri ilişkili bulunmamıştır. Koklear implant olma ve özel eğitime başlama yaşları arasında gruplar arası fark bulunmamıştır. Koklear implant kullanan çocukların okuduğunu anlama becerilerini geliştirebilmek için dil becerileri ve çalışma belleği, sözel kavrama gibi bilişsel becerileri de desteklenmelidir.
PISA 2018 Türkiye örnekleminde okuma okuryazarlık düzeylerinin farklı veri madenciliği sınıflandırma yöntemleri ile incelenmesi
Bu araştırmanın amacı PISA 2018 Türkiye örneklemine dayalı olarak öğrencilerin okuma becerileri başarısını etkileyen faktörlere ve başarı puanlarına göre başarı durumlarının ve okuma becerileri yeterlilik düzeylerinin Yapay Sinir Ağları, Karar Ağaçları, K-En Yakın Komşuluk ve Naive Bayes yöntemleri ile sınıflama doğruluklarının belirlenmesi ve başarı gruplarının genel karakteristiğinin incelenmesidir. Araştırmada PISA 2018 Türkiye uygulamasına katılan 6890 öğrenci anketi kullanılmıştır. Birinci aşamada kayıp veri incelenmiş ve eksik veriler tamamlanmıştır. İkinci aşamada alanyazın, PISA 2018 Teknik Rapor ve veriler incelenerek okuma becerileri başarısını etkilediği düşünülen 24 indis değişken belirlenmiştir. Üçüncü aşamada alt problemler dikkate alınarak öğrenciler PISA 2018 okuma becerileri başarı testi puanlarına göre "Başarılı-Başarısız" olarak 2 ve yeterlik düzeylerine göre "Düzey-1", "Düzey-2" ve "Düzey-3" olarak 3 kategoride ölçeklenmiştir. Verilerin istatistiksel çözümlemeleri SPSS MODELER programı ile yapılmıştır. Araştırma sonunda başarı puanlarına göre; Karar Ağaçları C5.0 algoritmasının %89.6 ile en yüksek, QUEST algoritmasının %75 ile en düşük sınıflama oranına sahip olduğu, genel karakteristiğin incelenmesinde iki aşamalı kümeleme analizi yöntemiyle gruplandırılması sonucunda dağılımları oransal olarak birbirine yakın dört küme elde edildiği, başarı düzeylerine göre de Karar Ağaçları C5.0 algoritmasının %88.6 ile en yüksek, QUEST algoritması da %61.7 ile en düşük sınıflama oranına sahip olduğu, genel karakteristiğin incelenmesi sonucunda dağılımları oransal olarak birbirine yakın olmayan üç küme elde edildiği belirlenmiştir. Her iki kümeleme analizinde de 0,1 olarak hesaplanan Sihoutte Katsayısının 0 değerinden büyük olmasından dolayı veri setlerinin kümeleme yapılmaya elverişli olduğu ifade edilebilir. Hem başarı puanlarına hem de düzeylerine göre bütün veri madenciliği yöntemlerinin rastgele sınıflamanın ötesinde doğru sınıflandırma yapabilmesi sebebiyle öğrencileri sınıflandırmada kullanılabileceği sonucuna varılabilir.
Okuma becerilerine yönelik yanıt doğruluğu ve yanıt sürelerinin hiyerarşik modellenmesi
Bu çalışmayla öğrencilerin okuma becerilerine yönelik yetenek ve hızlarına ilişkin kişi ve madde parametrelerinin kestirilerek yorumlanması ve öğrencilerin sergiledikleri davranışların uyum düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu PISA 2015 uygulamasına katılan 42 farklı ülkeden 5232 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri bilgisayar tabanlı (computer based) olarak uygulanan PISA 2015 uygulamasında yer alan 36. kitapçığın bir formundaki okuma becerileri ile ilgili maddeleri aynı sırada yanıtlayan öğrenci verileri kullanılarak oluşturulmuştur. Bu formu yanıtlayan 9396 öğrenciye ilişkin kullanılan tüm değişkenlerin bir araya getirildiği veri setindeki kayıp veriler liste bazlı veri silme tekniğiyle temizlenmiş ve kalan 5232 öğrenci verisi kullanılarak araştırma verileri sağlanmıştır. Verilerin çözümlenmesindeki ilk adım doğruluk ve süre düzeylerini yordayan değişkenlerin seçiminin regresyon tekniğine dayalı olarak genetik algoritmalar yöntemiyle gerçekleştirilmesi olmuştur. Genetik algoritmalar yöntemiyle analiz edilen regresyon modelleriyle doğruluk ve süre düzeylerini yordadığı anlaşılan değişkenler yetenek ve hız parametrelerinin açıklayıcı değişkenleri olarak hiyerarşik modele ilave edilmiştir. İkinci adımda yanıt örüntüleri, yanıt süreleri ve açıklayıcı değişkenlere ilişkin veriler düzenlenerek hiyerarşik modelin çözümlenmesi sağlanmıştır. Üçüncü adımda ise bireylerin hız ve yeteneklerini yansıtan davranışların uyum düzeyleri kişi uyum istatistikleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Ulaşılan sonuçlara göre hız ve yetenek parametreleri arasında zayıf düzeyde negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Yanıt örüntülerine ilişkin anormal davranış sergileyen öğrenci sayısı 496 (% 9.48); süre örüntülerine ilişkin anormal davranış sergileyen öğrenci sayısı 99 (% 1.87); yanıt ve süre örüntüleri için ortak anormal davranış sergileyen öğrenci sayısı 14 (% .27) olmuştur.
Metinlerarası okuma ile bütünleştirilen Analitik Yazma ve Değerlendirme Modelinin özel yeteneklilerin okuduğunu anlama ve yazma becerilerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, metinlerarası okuma ile bütünleştirilen 6+1 Analitik Yazma ve Değerlendirme Modeli'nin [AYDM] özel yetenekli dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazma becerilerine etkisini ortaya koymaktır. Araştırma nicel araştırma desenlerinden dört gruplu yarı deneysel desene göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 28 özel yetenekli dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın deneysel süreci 6+1 AYDM'nin alt boyutlarına uygun bir şekilde 7 hafta sürmüştür. Çalışmanın verileri Metinlerarası Okuduğunu Anlama Testi ve 6+1 AYD Rubriği ile toplanmıştır. Araştırmada özel yetenekli dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazma becerilerine etkisine yönelik elde edilen veriler bağımlı ve bağımsız örneklemler t-testi ile analiz edilmiştir. Araştırmada metinlerarası okuma ile bütünleştirilen 6+1 AYDM'nin özel yetenekli dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazma becerilerini olumlu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca özel yetenekli öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyinde ön test etkisi görülmüşken, yazma becerilerinde ön test etkisine rastlanılmamıştır. Deneysel sürecin 6+1 AYDM'nin alt boyutlarında ise fikirler, kelime seçimi ile imlâ ve noktalama alt boyutlarında deney ve kontrol grubunda anlamlı farklılaşmanın olmadığı, diğer alt boyutlarda anlamlı farklılığın olduğu ortaya çıkmıştır. Yine metinlerarası okuma ile bütünleştirilen 6+1 AYDM ile gerçekleştirilen deneysel etkinliklerin özel yetenekli dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazma düzeylerinde kalıcılığı olumlu yönde etkilediği çalışmada ulaşılan bir diğer sonuçtur.
PISA-2018 Türkiye verisinde okuma becerilerini etkileyen faktörlerin çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmesi
Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA), OECD tarafından uluslararası yürütülen bir araştırmadır. PISA uygulaması her üç yılda bir 15-16 yaş aralığındaki öğrencilerin eğitim kalitesini ölçmek ve değerlendirmek için 2000 yılından beri yapılan bir araştırmadır. Bu çalışmanın amacı PISA 2018 araştırmasındaki 15 yaşındaki öğrencilerin okuma becerileri ile öğrencilerin ekonomik, sosyal ve kültürel durumları, okumaktan keyif alma, okul türü gizil değişkenleri arasındaki çok düzeyli yapısal ilişkinin ne düzeyde olduğunu incelemektir. Bu araştırmanın örneklemini kayıp veriler silindikten sonra kalan 6596 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında öğrenci anketinden belirlenen değişkenler; ekonomik, sosyal ve kültürel durumları, okumaktan keyif alma ve okul anketinden belirlenen değişkenler ise okul türüdür. Bu değişkenler kullanılarak grup içi (öğrenci düzeyi) ve gruplar arası (okul düzeyi) düzey olacak şekilde çok düzeyli yapısal eşitlik modeli kurulmuştur. Araştırma sonucuna göre öğrencilerin okuma becerilerinde meydana gelen farklılıkların %61'i okullar arası farklılıklardan kaynaklandığı görülmüştür. Daha sonra araştırma kapsamında seçilen değişkenlerle öğrencilerin okuma becerileri başarıları arasındaki ilişki çok düzeyli yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre öğrenci düzeyinde ekonomik, sosyal ve kültürel durum okumaktan keyif alma değişkenleri ile öğrencilerin okuma becerileri başarıları arasındaki ilişki anlamlı bulunurken; okul düzeyindeki okul türü değişkeni ile öğrencilerin okuma becerileri başarıları arasındaki ilişki anlamlı bulunmamıştır. Ekonomik, sosyal ve kültürel durum değişkeni okul düzeyine taşındığında okuma becerileri başarısını güçlü bir şekilde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Okul düzeyindeki ekonomik sosyal ve kültürel durum değişkeninin okul türü değişkeni aracılığıyla okulların okuma becerileri başarıları üzerinde negatif yönde orta düzeyde dolaylı bir etkisi olduğu görülmüştür.
İlkokul öğrencilerinin okuma becerilerini geliştirmeye yönelik sınıf öğretmenlerinin sahip olması gereken yeterlikler
Bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin okuma becerilerini geliştirmeye yönelik sınıf öğretmenlerinin sahip olması gereken yeterliklerin ortaya çıkarılması ve bu yeterliklere yönelik uzmanlar arasında görüş birliğinin olup olmadığının belirlenmesidir. Değiştirilmiş Delphi tekniği ile yürütülen bu araştırma; görüşmelerin gerçekleştirilmesi ve literatür incelemesi yapılması, I. Delphi anketinin uygulanması ve II. Delphi anketinin uygulanması olarak üç aşamadan oluşmuştur. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formu ve Delphi anketleri veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu; on beş öğretim elemanı ve beş sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Görüşmeler sonucunda elde edilen nitel veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Delphi anketlerinden elde edilen verilerin analizinde ise ortalama, standart sapma, ortanca, yüzde, çeyreklik, çeyreklikler arası fark ve bağıl değişkenlik katsayısı kullanılmıştır. Görüş birliği tanımında ortanca, çeyreklikler arası fark, yüzdelik ve bağıl değişkenlik katsayısı değerleri dikkate alınmıştır. Elde edilen verilerin geçerlik ve güvenirliğini sağlamak amacıyla aktarılabilirlik, inandırıcılık, tutarlılık ve teyit edilebilirlik stratejileri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, yüz altmış gösterge ifadesi, kırk yeterlik maddesi ve yedi yeterlik alanı ortaya çıkarılmıştır. Delphi anketleri sonucunda ise kırk yeterlik maddesinin tamamı üzerinde bir görüş birliğinin olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ortaya çıkarılan yeterlikler; okuma becerilerine yönelik temel bilgi, okuma becerilerini geliştirme, okuma becerilerini ölçme ve değerlendirme, bireysel gelişim ve okuma ortamları, çocuk edebiyatı ve okuma metinleri, kişisel sorumluluk ve mesleki gelişim ve işbirliği ve destekler olmak üzere yedi yeterlik alanı altında toplanmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik bazı öneriler geliştirilmiştir.
Okuma becerilerinin geliştirilmesinde öğretmen aile işbirliği: Bir eylem araştırması
Bu araştırmanın amacı, okuma becerisi zayıf ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin okuma becerilerinin geliştirilmesinde öğretmen ve aile iş birliğine dayalı okuma çalışmalarının etkisini incelemektir. Araştırma eylem araştırması olarak desenlenmiştir. Araştırma 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Şanlıurfa ilinde bir ilkokuldaki altı öğrenci ve ebeveynleriyle toplam sekiz hafta boyunca gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını ölçüt örnekleme yöntemine göre seçilen okuma becerisi zayıf altı ilkokul ikinci sınıf öğrencisi ve bu öğrencilerin gönüllü ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak video ve ses kayıt cihazı, araştırmacı günlüğü, yarı yapılandırılmış görüşme formu, yanlış analiz envanteri kullanılmıştır. Öğrencilerin okuma alanındaki yetersizliklerini gidermek için eşli okuma yöntemi seçilmiş, evde ve okuldaki çalışmalar bu yöntem ile yürütülmüştür. Araştırmada ebeveynlere eşli okuma hakkında araştırmacı tarafından seminer verilmiş ve eşli okumayı evde çocuklarıyla birlikte uygulamaları istenmiştir. Seçilen üç hikâye kitabıyla araştırmacı ve öğrenci okulda toplam 24 eşli okuma, ebeveyn ve öğrenci evde toplam dokuz eşli okuma yapmıştır. Uygulama sonunda ebeveynlere yarı yapılandırılmış görüşme formları uygulanarak okuma sonrası görüşlerine ilişkin veriler toplanmıştır. Araştırmacının karşılaştığı sorunlar ve öğrencilerin okuma beceri ve davranışlarındaki değişime yönelik elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Öğrencilerin uygulama öncesi ve uygulama sonrası okuma düzeyleri betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda öğretmen ve aile iş birliğine dayalı okuma çalışmaları sırasında ve sonrasında öğrencilerin okuma hızı ve okuduğunu anlama becerilerinde gelişmeler olduğu, öğrencilerin daha uzun cümleler kurmaya başladıkları ve okuma isteklerinin artarak okumadan zevk almaya başladıkları görülmüştür. Tüm öğrencilerin endişe düzeyindeki okumalarının öğretim seviyesine yükseldiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda okuma becerisi zayıf (okuma sorunu yaşayan) altı ilkokul ikinci sınıf öğrencisinin okuma becerilerinin gelişim gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Çocuklarda dikkat düzeyi ile okuma hızı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın genel amacı, çocuklarda dikkat ile okuma hızı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırma betimsel bir çalışma olup, araştırmada genel tarama modellerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini, 2020–2021 öğretim yılında İstanbul İli Bakırköy ilçesine bağlı 3 ve 4. sınıfta öğrenim gören 9-12 yaş arası 350 öğrenci oluşturmaktadır. Bu amaçla, İstanbul ilinde Bakırköy ilçesindeki okullar örneklem seçimi çalışmasına dâhil edilmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Okuma Hızının Ölçümü ve D2 Dikkat Testi Ölçeği kullanılarak veri elde edilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler daha önce SPSS 25.00 programına kontrollü bir şekilde kaydedilmiştir. Daha sonra kayıp veriler incelenecektir. Kullanılan analiz türleri araştırma problemlerine göre belirlenecek ve değişkenler arasındaki ilişkilerin varlığı için Pearson korelasyon analizi kullanılacaktır. Araştırmadaki değişkenlerin düzeyi betimsel istatistikler ile ortaya konacak olup ele alınan bağımsız değişkenlere göre farklılaşma durumlarını incelemek amacıyla karşılaştırma (t-testi ve ANOVA) testlerinden yararlanmıştır. Araştırmaya katılan çocuklarda dikkat ölçeği ile okuma hızı puanları arasında doğru yönlü bir incelenmesi neticesinde elde edilen sonuçlara göre dakikada Okuma Hızı ile d2 dikkat testinin toplam sayı puanı arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü ilişki ve dakikada okuma hızı puanları katılımcıların sosyodemografik özellikler arasında anlamlı fark bulunmuştur.
İşitme engelli öğrencilerin okuma-yazma ve problem çözme becerileri arasındaki ilişki
Bu araştırmada; 6., 7. ve 8. sınıfa giden işitme engelli öğrencilerin okuma, yazma ve problem çözme becerileri arasındaki ilişki ile okuma, yazma ve problem çözme becerileri üzerinde etkisi olabileceği tahmin edilen öğrenci özelliklerinden işitme kaybı düzeyi, işitme eğitimi aldığı süre ve güncel eğitim durumu incelenmiştir. Araştırmada, okuma-yazma ve problem çözme becerileri arasındaki ilişki düzeyini belirlemek ve bu beceri düzeyi üzerinde etkisi olabilecek öğrenci özelliklerini değerlendirmek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden olan nedensellik karşılaştırılmalı araştırma biçimi kullanılmıştır. Araştırmaya toplam 30 işitme engelli öğrenci katılmıştır. Araştırma verileri, "Okuma Süresi Ölçme Aracı", "Yazma Süresi Ölçme Aracı ve "Problem Çözme Becerisi Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Öğrencilerin yanıtları yukarıda belirtilmiş olan ölçeklere göre puanlandırılmıştır. Araştırma bulgularında, işitme engelli öğrencilerin okuma becerileri ile yazma becerileri arasında pozitif yönde güçlü bir anlamlı ilişkinin var olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin okuma becerileri ile problem çözme becerileri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Yazma becerileri ile problem çözme becerileri incelendiğinde ise aralarında anlamlı herhangi bir ilişki olmadığı görülmüştür.
Okuma bozukluğu olan ve olmayan çocukların fonolojik farkındalık ve işitsel/görsel çalışma belleği başarımları açısından karşılaştırılması
Okuma becerileri akademik hayattaki başarının önemli yordayıcılarından biridir. Okuma becerisinin gelişmesinde bazı bilişsel becerilerin önemli rol oynadığı görülmektedir. Fonolojik farkındalık ve çalışma belleği becerilerinin okuma ile ilişkili olduğu belirtilmektedir. Bu araştırmada okuma bozukluğu tanısı olan 1, 2, 3 ve 4. sınıf öğrencileri ile normal gelişim gösteren akranlarının fonolojik farkındalık, çalışma belleği ve okuma becerileri açısından karşılaştırılması incelenmiştir. 51'i okuma bozukluğu teşhisi olan, 49'u normal gelişim gösteren toplam 100 çocuk çalışmaya katılmıştır. Fonolojik farkındalık becerisini ölçmek amaçlı yeni görevler geliştirilip, 4 farklı görev ile bu beceri ölçülmüştür. Çalışma belleği becerisi Sayı Dizisi Ters testi ve Corsi Blok Dokunma Görevi Ters Dizi testi ile ölçülmüş, bu testlerin Düz görevleri uygulanarak kısa erimli bellek becerileri de değerlendirilmiştir. Okuma becerilerini ölçmek amaçlı Sesli Okuma Becerisi ve Okuduğunu Anlama Testi'nin (SOBAT) ilk metni uygulanmıştır. Matematik Okuma Yazma Değerlendirme Ölçeği (MOYA) katılımcıların öğretmenleri tarafından doldurulmuştur. Bulgular yeni geliştirilen fonolojik farkındalık görevlerinin iç tutarlık katsayısının yüksek olduğunu, ölçmek istenen becerileri ölçebildiğini göstermiştir. Okuma bozukluğu olan öğrencilerin fonolojik farkındalık, çalışma belleği, okuma becerileri ve MOYA Öğretmen Formu değerlendirmelerinde normal gelişim gösteren akranlarına göre düşük performans sergilediği görülmüştür. Okuma becerilerinden okuduğunu anlamada gruplar arası fark görülmemiştir. Değişkenler arasında anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Okuma bozukluğu olan çocukların okuma becerilerinin fonolojik farkındalık ve sınıf düzeyi tarafından yordandığı bulunmuştur. Okuma bozukluğu olmayan çocukların okuma becerilerinin fonolojik farkındalık, görsel çalışma belleği ve görsel kısa erimli bellek tarafından yordandığı görülmüştür. Öğretmenler tarafından değerlendirilen sözel ve yazılı dili anlama ve kullanmada güçlük yaşama ile okuma ve yazmada hata yapmaları okuma bozukluğu olan çocuklarda fonolojik farkındalık ve sınıf düzeyi tarafından yordanırken, okuma bozukluğu olmayan çocuklarda sadece sınıf düzeyi tarafından yordandığı bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: Okuma bozukluğu, disleksi, fonolojik farkındalık, çalışma belleği
PISA 2018 okuma becerileri testinin ülkelere ve cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi
Araştırmanın amacı, PISA 2018 okuma becerileri testinin farklı ülkeler arasında ve cinsiyet değişkeni açısından ölçme değişmezliğinin incelenmesindir. PISA 2018'e katılan ülkeler arasından Türkiye, Singapur ve Amerika Birleşik Devletleri çalışmada kullanılmak üzere seçilmiştir. Araştırma, okuma becerileri testinde yer alan 5 üniteye ait 24 farklı madde üzerinden yürütülmüştür. Araştırma kapsamında seçilen üniteler doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizi ile doğrulanmış ve her bir ünite için ülkelere ve cinsiyete göre ölçme değişmezliği incelenmiştir. Gruplar arası ölçme değişmezliği çoklu grup doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Analizler sonucunda seçilen beş ünitede yapısal değişmezlik aşaması sağlanmış, metrik değişmezlik aşaması ise sadece bir ünitede sağlanamamıştır. Yapısal değişmezlik aşamasında kalan bir ünite için, madde faktör gruplarının eşit dağıldığı fakat faktör yükleri, varyanslar, kovaryanslar ve hata varyanslarının farklılık gösterdiği yorumu yapılabilir. Diğer dört üniteden iki tanesi ölçek değişmezlik aşamasını sağlarken, diğer iki ünite metrik değişmezlik aşamasında kalmıştır. Metrik değişmezlik aşamasını sağlayan üniteler için madde ve faktör grupları ile birlikte madde faktör yüklerinin de gruplara göre benzer şekilde elde edildiği yorumu yapılabilir. Ölçek değişmezliği sağlanan ünitelerde; madde ve faktör gruplarının, madde faktör yüklerinin ve madde sabitlerinin gruplar arasında benzer olduğu söylenebilir. Ölçek değişmezliğinin sağlanmış olması, grupların gözlenen değişken ortalamalarının karşılaştırılabilir olduğunu göstermektedir. Türkiye verisi ile cinsiyete göre elde edilen değişmezlik uyum katsayılarına göre; beş ünite için de yapısal değişmezlik, metrik değişmezlik ve ölçek değişmezliği aşamaları sağlanmıştır. Üç ünitenin katı değişmezlik aşamasını sağladığı; iki ünitenin ise ölçek değişmezliği aşamasında kaldıkları görülmüştür. Üç ünitenin cinsiyet grupları arasındaki gözlenen ortalamalarının karşılaştırılabilir olduğu ve muhtemel farklılıkların cinsiyet farklılıklarını ortaya çıkardığı yorumu yapılabilir. İki ünitenin ise cinsiyete göre ölçek değişmezliği aşamasını sağladığı için, bu ünitelerde maddelere göre yanlılığın olmadığı ve gözlenen değişkenlerden elde edilen farklılıkların örtük değişkenlerin ortalama farklılıklarından kaynaklandığı söylenebilir.
PISA 2018 okuma becerilerini açıklayan değişkenlerin çok düzeyli yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi
Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) benzeri geniş ölçekli izleme araştırmaları ülkelerin, küresel başarı ligindeki durumlarını görerek eğitim sistemlerinde iyileştirmeler yapmalarına imkân tanımaktadır. Bugün, dünya ekonomisinin %80'ini temsil eden küresel çapta etkiye sahip PISA üzerinde çalışmalar yapılması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, Türk öğrencilerin PISA 2018 anketlerine verdikleri yanıtlardan üretilen indekslerden okuma becerilerini açıklayan değişkenleri, örneklem ağırlığı ve olası değerlerin de dikkate alındığı Çok Düzeyli Yapısal Eşitlik Modeli ile belirlemek amaçlanmıştır. Kayıp değerlerin temizlenmesi ve analiz varsayımlarının dışında bulunan değerlerin çıkarılması ile kalan 5295 öğrenci ve 182 okul analize dahil edilmiştir. Analiz sonucunda öğrencilerin okuma becerilerindeki değişimin %56'sının okullar arasındaki farklılıklardan, %44'ünün ise bireylerden kaynakladığı görülmüştür. Öğrenci düzeyindeki; ekonomik, sosyal ve kültürel durum, mesleki statü beklentisi, ebeveynlerin duygusal desteği, okumaktan keyif alma, bilgi ve iletişim teknolojilerine (ICT) ilgi, disiplin iklimi, üst bilişsel beceriler değişkenlerinin öğrencilerin okuma becerilerini açıkladığı ancak öğrenme hedefleri ve ICT kaynakları değişkenlerinin okuma becerilerini açıklamada yetersiz kaldığı görülmüştür. Okul düzeyindeyse; materyal eksikliği ile öğrenci ve öğretmenlerin öğrenmeyi engelleyen davranışları okuma becerilerini açıklarken; okul türü ile öğrenci/öğretmen oranı değişkenleri okuma becerilerini açıklamada yetersiz kalmıştır. Öğrenci düzeyinde okuma becerilerinin en güçlü yordayıcısı üst bilişsel becerilerden 'güvenirliği değerlendirme' değişkeni olurken, okul düzeyindeki en güçlü yordayıcı 'öğrencilerin öğrenmeyi engelleyen davranışları' olmuştur. Son durumda grupiçi düzeyde dokuz ve gruplararası düzeyde üç değişkenle yeniden test edilen modelde, belirleme katsayısının (𝑅2) öğrenci düzeyinde .228 ve okul düzeyinde .327 olmak üzere toplamda .555 olduğu görülmüştür. Buna göre, PISA 2018 uygulamasına katılan Türk öğrencilerin okuma becerilerinin %55.5'i bu çalışmada seçilen on iki değişken ile açıklanabilmektedir.