Dörtlü sistemde alkali ve toprak alkali oksitlerin sır özelliklerine etkisinin araştırılması

Sır; çeşitli alkali metal ve toprak alkali metal oksitlerin bir araya gelmesiyle oluşan karışımların, ısısal tepkimeye girmesi sonucu uygulandıkları seramik bünye üzerinde eriyerek yüzeyleri kir, sıcaklık, nem vb. çevresel etkenlerden koruyan, özgün farklı dokular ve renkler oluşturabilen camsı bir tabakadır. Sır reçetelerinin içerisinde kompozisyonel bileşime bağlı olarak kolaylıkla eriyebilen alkali ve toprak alkali metal oksitler, bu özellikleri sayesinde karışımdaki diğer bileşenleri de eritebilen temel oksitlerdir. Seramik bünyelerin yüzeylerini kaplayan sırların ve uygulandıkları bünyelerin pişirim sıcaklıkları kimyasal kompozisyondaki alkali ve toprak alkali metal oksitler oranlarına göre farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın amacı sır reçetelerinin temel bir bileşeni olan alkali ve toprak alkali oksitlerin, dörtlü sistemde sır özelliklerine olan etkilerinin araştırılmasıdır. Bu doğrultuda alkali firit, potasyum nitrat (KNO3), kalsit (CaCO3), kolemanit (2CaO.3B2O3.16H2O), kuvars (SiO2), sodyum nitrat (NaNO3) ve magnezyum karbonat (MgCO3) kullanılarak dört farklı sır sistemi geliştirilmiş ve A, B, C, D şeklinde kodlanmıştır. Bu sistemlerden hazırlanan sırlar beyaz seramik çamurundan üretilen bisküvi plakalar üzerine akıtma yöntemiyle sırlanmış ve 1000oC' de laboratuvar tipi fırında pişirilmiştir. Yüzey görünümlerine göre incelenen sırlardan seçilenler, ağırlıkça % 0.05 kobalt oksit (CoO) ile renklendirilmiş ve tabak formu üzerinde uygulanmıştır. Nihai ürünler ve geliştirilen sırlar, bünye ile olan etkileşimlerine göre incelenerek alkali ve toprak alkali oksitlerin dörtlü sır sistemine olan etkileri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Alkali oksit, toprak alkali oksit, dörtlü sır sistemi