Döviz piyasasında etkin piyasalar hipotezinin davranışsal finans açısından tespiti

Etkin piyasalar hipotezine göre rasyonel bireyler ulaşılabildikleri tüm bilgileri kullanarak bilginin hepsinin fiyatlara yansımasını sağlamakta ve piyasada sistematik hata söz konusu olmamaktadır. Bu hipotezin geçerli olması bireylerin rasyonel davranması ve piyasada arbitraj imkanının bulunması varsayımlarını içermektedir. Ancak yıllar boyunca yapılan gözlem ve uygulama çalışmalarında, bu varsayımların aksine sonuçların meydana geldiği gözlemlenmiştir. Bireylerin davranışlarının klasik iktisat modelinde varsayılan bu davranışlardan ne ölçüde farklılaştığının belirlenmesi davranışsal iktisatın konusu içerisindedir. Davranışsal iktisat, genel olarak, bazı ekonomik birimlerin rasyonel olmadığı durumlarda ekonomik modellerin daha iyi açıklandığını ileri süren bir yaklaşım olarak ifade edilebilir. Başka bir deyişle, davranışsal ekonomi, rasyonalitenin iki unsurundan birinin ya da her ikisinin de geçersiz olduğu durumlarda bireylerin davranışını inceler. Davranışsal finans modelleri, bireylerin karar alma sürecinde irrasyonel davranışlar gösterebildiğini ve tekrarlanan hatalar yapabildiğini söylemektedir. Bu çalışmada TL'nin Euro ve Dolara karşı günlük spot ve forward döviz kurları kullanılarak Türkiye'de döviz piyasasının zayıf formda ve yarı güçlü formda etkinliği test edilecektir. Öncelikle zayıf formda etkinliğin test edilmesi için zaman serilerinin birim kök içerip içermedikleri geleneksel birim kök testlerinden Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) ve Philips Perron (PP) birim kök testleri ile birlikte yapısal kırılmayı dikkate alan Zivot Andrews yapısal kırılmalı birim kök testi yardımıyla sınanmıştır. Bu aşamada zaman serilerinde yapısal kırılmanın bulunduğu tespit edilmiştir. İkinci olarak Dolar spot kuru ile Dolar forward kuru ve Euro spot kuru ile Euro forward kuru arasındaki uzun dönemli ilişki (eşbütünleşme ilişkisi) olup olmadığı Engle-Granger eşbütünleşme yöntemiyle test edilmiştir. Ardından eşbütünleşme katsayıları EKK (En Küçük Kareler) ve FMOLS (Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler) yöntemleriyle tahmin edilerek bulgular değerlendirilmiştir.