Down sendromlu bireylerin akıcı okuma ve okuduğunu anlama ile fonolojik farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki

Fonolojik farkındalık becerisi, pek çok akademik becerinin temeli olan okumanın kazanılması için önkoşul özelliği taşımaktadır. Bu araştırma, hafif ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan Down sendromlu (DS) bireylerin fonolojik farkındalık, akıcı okuma ve okuduğunu anlama düzeylerinin ortaya koyulmasına olan gereksinimden hareketle planlanmıştır. Bu araştırmanın amacı; okuma bilen DS'li bireylerin fonolojik farkındalık, okuduğunu anlama, akıcı okuma düzeylerini ve okumada hata türlerini betimlemek ve bu değişkenler arasında ilişkileri incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, okuma bilen yaşları 7 ile 30 arasında değişen 44 DS'li birey oluşturmaktadır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel betimsel model kullanılarak desenlenmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla Aktan Acar ve Sarı (2012), tarafından geliştirilmiş olan "Erken Çocukluk Dönemi Fonolojik Duyarlılık Ölçeği (EÇDFDÖ)", Melekoğlu, Çakıroğlu ve Erden (2014) tarafından geliştirilmiş olan "Sesli Okuma Becerisi ve Okuduğunu Anlama Testi (SOBAT-II)" kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2015-2016 eğitim-öğretim yılı içerisinde toplanmıştır. Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinden eğitim alan okuma bilen DS'li öğrencilerin bulunduğu kurumlara ve kurumlar dışında ulaşılan ailelerin evine araştırmacının giderek bireysel olarak ölçeği ve testleri uygulaması ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda DS'li bireylerin fonolojik farkındalık düzeylerinin orta olduğu, akıcı okuma ve okuduğunu anlama düzeylerinin geri olduğu, en sık yaptıkları okuma hata türünün harf atlama olduğu (%80), hafif ve orta zihinsel yetersizliğe sahip olmalarına göre fonolojik farkındalık, akıcı okuma ve okuduğunu anlama düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu ve fonolojik farkındalık, okuduğunu anlama ve akıcı okuma düzeylerinde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Down sendromu, Fonolojik farkındalık, Akıcı okuma, Okuduğunu anlama.