Dış politika yapım sürecinde milliyetçiliğin rolü: AK Parti örneği

Bu tez, dış politika analizinin sosyolojik unsurlarından biri olan milliyetçiliğin, dış politika yapım sürecinde, devletin ve ya karar vericilerin ideolojisi, meşrulaştırma aracı ve kimlik inşası işlevleri çerçevesinde etkili olduğu ve bu eksende Türk milliyetçiliğinin farklı tipolojilerinin de, dış politikayı inşa eden söylemler ve davranışlarda görüldüğü varsayımına dayanmaktadır. Dolayısıyla çalışmanın amacı, Dış Politika Analizi vasıtasıyla, milliyetçiliğin dış politika yapım sürecindeki işlevlerini analiz etmektir. Bu çalışma, milliyetçiliğin dış politika yapım sürecindeki etkilerini görmek adına, 2002-2015 yılları arası AK Parti iktidarının Kuzey Irak ve İsrail politikalarını inşa eden söylemler ve politik davranışları incelemektedir. Mevcut çalışmanın temelini, Dış Politika Analizinin sosyolojik unsurlarından biri olan milliyetçiliğin, AK Parti iktidarı döneminde (3 Kasım 2002 ile 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri arasında geçen süreç), Türkiye'nin Kuzey Irak ve İsrail politikaları üzerindeki etkilerini analiz etmeyi hedeflemektedir. Bu çerçevede çalışmanın ana soruları şu şekildedir: 1.Dış politikanın yapımı sürecinde milliyetçiliğin etkileri nelerdir? Ne şekilde etkilemektedir? Ne tür bir rol üstlenmektedir? 2.Türk milliyetçiliği tipolojilerinden hangisi ya da hangileri, seçilen örnek olaylarda dış politikadaki söylem ve davranışlarda görülmektedir? 3.Seçilen örnek olaylarla ilgili dış politikada yaşanan değişimler, milliyetçilik paradigmasındaki dönüşümle açıklanabilinir mi? Dış politika yapım sürecinde milliyetçiliğin, devlet ve ya karar vericilerin ideolojisi, meşrulaştırma aracı ve kimlik inşası bağlamındaki etkileri, belirlenen örnek olaylar temelinde görülmektedir. Milliyetçiliğin bu işlevlerinden önplana çıkan ise meşrulaştırma aracı olarak kullanılmasıdır. Özellikle, Türkiye'nin ulusal çıkarları ve güvenliği noktasında önemli bir bölge olan Kuzey Irak politikasında, konjonktürel gelişmeler ve ulusal çıkarlar, dış politikayı inşa eden söylemleri ve politik davranışları şekillendirmektedir. Böylece, Kuzey Irak politikasına hâkim olan milliyetçilik tasavvurları da, hem biçimlenmekte, hem de izlenilen politikaları meşrulaştırmak için kullanılmaktadır. Bu yüzden birden fazla milliyetçilik anlayışı, Kuzey Irak politikasında görülmektedir. Türkiye'nin İsrail politikasında ise, 2009 sonrası dönemde milliyetçiliğin kimlik inşa edici ve meşrulaştırma aracı olarak kullanılması durumu görülmekle birlikte, tekil bir milliyetçilik anlayışı baskın konumdadır. Bu durum, İsrail'in, Kuzey Irak gibi doğrudan Türkiye'nin ulusal güvenliğine ve reelpolitik çıkarlarına ilişkin etkisinin çok fazla olamaması ve Filistin sorununun Türk karar vericiler nezdinde bir iç mesele olarak görülmesinden kaynaklanmaktadır.