Dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi (Türkiye örneği)

Ülkelerin bir önceki dönemlerine göre kapasitelerinde meydana gelen artışlar o ülkelerin ekonomik büyümelerinin hızlarını göstermektedir. Ekonomik büyümeyi tetikleyen bir mekanizma olarak savunulan dış ticaret, iktisat literatüründe birçok çalışmaya konu olmuştur. Küreselleşen dünyanın gerekleri doğrultusunda ülkeler arası ticaret etkileşimlerinde artışlar yaşanmış ve dış ticarette serbestleşme yoluna gidilmiştir. Dış ticaret genel olarak uluslararası mal ticaretini kapsamaktadır. Bunun yanı sıra hizmet ticaretini, yatırım gelir ve giderlerini, cari işlemleri, mal ithalat ve ihracatını kapsar. Dış ticaret kalemleri ihracat ve ithalat işlemlerinden oluşmaktadır. Dış ticarette temel hedef ihracatı arttırmak ve ithalatı kısmaktır. Bu doğrultuda dış ticaret politikaları oluşturulmuştur. Dış ticarette temel güdü ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı sağlamaktır. Türkiye ekonomisinde dış ticaret politikaları 1980 öncesi ve sonrası olmak üzere iki farklı döneme ayrılmaktadır. 1980 öncesi dönemde dış ticarette ithal ikameye dayalı korumacı politikalar uygulanmış, 1980 sonrası dönemde ise ihracata dayalı liberal politikalar uygulanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde dış ticaret teorisi, dış ticaret politikaları ve ekonomik büyümenin tanımı, ölçümü, kaynakları ve ekonomik büyüme teorilerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişki, ihracat ve ithalat işlemleri ile dönemler itibariyle Türkiye ekonomisinin büyüme ve dış ticareti incelenmiştir. Çalışmanın son bölümü olan üçüncü bölümde ise dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisine yönelik yapılan analizlerin literatür özetlerine yer verilmiş ve Türkiye ekonomisinin 2000-2019 yılları arasındaki ihracat, ithalat ve GSYH verileri kullanılarak ekonometrik analiz yapılmıştır. Veriler arasındaki nedenselliğin yönünü belirlemek için Granger nedensellik testi yapılmıştır.