Dunning–Kruger etkisinin 8.sınıf öğrencilerinin asit-baz konusundaki akademik başarısı, ahlaki olgunluk düzeyi ve yaşam pozisyonları ile ilişkisinin incelenmesi

ÖZ Dunning–Kruger Etkisinin 8.Sınıf Öğrencilerinin Asit-Baz Konusundaki Akademik Başarısı, Ahlaki Olgunluk Düzeyi Ve Yaşam Pozisyonları İle İlişkisinin İncelenmesi Meryem ÇETİN Yüksek lisans Tezi FIRAT ÜNİVERSİTESİ Eğitim Bilimleri Enstitüsü Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı Fen Eğitimi Bilim Dalı 2024, Sayfa: XII+96 Bu araştırmanın amacı, LGS sınavlarına hazırlanan 8. sınıf öğrencilerinin Dunning-Kruger Etkisi, Ahlaki Olgunluk Düzeyi ve Yaşam Pozisyonları gibi psikolojik değişkenlerin, fen bilimleri dersinin madde ve endüstri ünitesinde yer alan Asit-Baz konusundaki başarıları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak Bingöl ili Solhan ilçesinde beş farklı ortaokulda gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya, gönüllülük esasına dayalı olarak farklı sınıf kademelerinde bulunan toplam 610 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırmada öğrencilerin Dunning-Kruger Etkisini (yeterlilik yanlılıklarını) belirleyebilmek için "Test Öncesi Değerlendirme Anketi (TÖDA)" ve "Test Sonrası Değerlendirme Anketi (TSDA)", Ahlaki Olgunluk Ölçeği (AOÖ), Yaşam Pozisyonları Ölçeği (YPÖ) ve Asit-Baz Konusuna Yönelik Yaşam Temelli Başarı Testi (YTBT) kullanılmıştır. Bu çalışmada, veri toplama araçları ile elde edilen veriler düzenlendikten sonra SPSS paket programına aktarılarak betimsel istatistikler, kümeleme ve t testi analizleri ile ki-kare testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda Dunning-Kruger Etkisi puanı ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, Dunning-Kruger Etkisi puanı ile okul türü ve sınıf düzeyi arasında anlamlı düzeyde bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca Ahlaki Olgunluk Düzeyi ve Yaşam Pozisyonları puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir. Dunning-Kruger Etkisi puanı ise Akademik Olgunluk Düzeyi ve Yaşam Pozisyonları puanları ile ilişkili bulunmamıştır. Yapılan istatistiksel analiz sonuçlarına göre, kendilerini değerlendirme konusunda grupların anlamlı düzeyde farklılaştıkları belirlenmiştir. Test öncesi tahminlerde birinci grubun kendilerini olduğundan daha düşük seviyede değerlendirme eğilimi gösterdikleri; ikinci grubun en az hata ile performanslarını tahmin eden grup olduğu; üçüncü grubun kendileri ile ilgili algılarının oldukça olumlu olduğu ve gerçek performanslarından önemli ölçüde yüksek tahminlerde bulundukları ve dördüncü grubun ise gerçek durumla tahminleri arasında en büyük fark olan grup olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca dördüncü çeyrekteki katılımcıların Ortalamanın Üstü Etkisi'ne maruz kalmış olma ihtimallerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu durum, bireylerin kendilerini grup ortalamasının üzerinde algılamalarına ve daha cüretkâr davranmalarına yol açabilir. Bu etki, katılımcıların yeteneklerini olduğundan fazla abartmalarına ve risk alma eğiliminde olmalarına da neden olabilir. Aksi durumda, birinci çeyrekte bulunan grubun Yanlış Fikir Birliği Etkisi'ne maruz kalmış olma ihtimali yüksektir. Bu durum, bireylerin kendilerini grup ortalamasından daha düşük seviyede algılamalarına ve diğerlerinin de kendileri kadar yetenekli olmadığına dair bir inanç geliştirmelerine yol açabilir. Bu etki, katılımcıların kendilerine olan güvenlerini zedeleyebilir ve daha az talepkar olmalarına neden olabilir. Bu iki etkenin bir araya gelmesi, belli bir beceri düzeyine sahip olunması gereken alanlarda düşük yeterlik seviyesine sahip bireylerin yoğun bir şekilde bulunması ve yüksek beceri düzeyine sahip bireylerin ise daha düşük kademelerde bulunması gibi beklenmedik sonuçlara yol açabilir. Anahtar Kelimeler: Dunning Kruger Etkisi, Yeterlilik Yanlılığı, Ahlaki Olgunluk, Yaşam Pozisyonları, Asit-Baz