Dünyada yeni bir bütçeleme anlayışı olarak katılımcı bütçeleme yaklaşımı ve Türkiye açısından değerlendirilmesi

Küreselleşme sürecinin etkisiyle başlayan değişimler kamu maliyesini de etkisi altına almıştır. Kamu maliyesinin temel unsurlarından birisi olan bütçe fonksiyonu da bu değişim sürecinden etkilenmiştir. Geçmişte benimsenen klasik bütçe sistemleri değişen ekonomik koşullara uyum sağlayamamış, yerini çağdaş bütçeleme sürecinde yeni yaklaşımlara bırakmıştır. Bu bağlamda, sosyal bütçeleme, vatandaş bütçesi, cinsiyete duyarlı bütçeleme ve katılımcı bütçeleme gibi çağdaş bütçeleme yaklaşımları ortaya çıkmıştır. Çağdaş bütçeleme uygulamaları, temsili demokrasinin doğrudan demokrasiye geçişini sağlayan bir sistemi savunur. Bu durumda bütçeleme süreci devam ederken vatandaşlar bu sürecin her aşamasında bütçeye aktif bir katılımla müdahalede bulunabilir. Çağdaş bütçeleme anlayışları, vatandaşların mali beklentileri için oy verdikleri siyasi sisteme, seçimlerden sonra da müdahale edebileceğini savunan bütçeleme yaklaşımlarıdır. Çalışmanın ilk kısmında, bütçenin tarihçesi, bütçe hakkının doğuşu ve bütçe hakkının vatandaşlar açısından önemi hem dünyadaki örnekleri hem de ülkemiz açısından açıklanmıştır. Ayrıca çalışmanın ilk bölümünde, kamu maliyesinde yaşanan değişim kapsamında yeni bütçeleme anlayışlarından bahsedilmektedir. Söz konusu yeni bütçeleme yaklaşımlarının tarihsel gelişimi ve uygulamaları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda ise, yeni bütçe yaklaşımlarından biri olan katılımcı bütçeleme yaklaşımının ülkeler bazında uygulama şekilleri verilmiş, bu sistemin ülkemiz açısından uygulanabilirliği ile katılımcı bütçeleme sürecinin ülkemizde gelişip yaygınlaşması için yapılan projelere yer verilmiştir. Bu bağlamda Çanakkale Belediyesi'nin ve Uşak İl Özel İdaresi'nin yapmış oldukları katılımcı bütçeleme süreçleri de çalışmamızda yer verilen uygulama örnekleridir. Anahtar Kelimeler: Bütçe Hakkı, Sosyal Bütçe, Vatandaş Bütçesi, Vatandaş Odaklı Bütçeleme, Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme, Katılımcı Demokrasi, Katılımcı Bütçeleme.