Düşük sıcaklık stresi altındaki kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohumlarının çimlenme tepkisi

Bu çalışmada, farklı yükselti ve biyoiklim zonunu temsil eden altı farklı kızılçam (Pinus brutia Ten.) orijinine ait tohumlarda düşük sıcaklık stresinin çimlenmeye olan etlileri araştırılmıştır. Bu amaçla öncelikle tohumlarda bin dane ağırlığı ve rutubet dereceleri tespit edilmiştir. Tohumlar üzerinde düşük sıcaklık testleri 3 farklı rutubet kademesi (hava kurusu RH %10, yarı doygun RH %20, tam doygun RH %30) ve 6 farklı sıcaklık derecesinde (kontrol, -5, -10, -15, -20 ve -25 °C) yürütülmüştür. Tohumlarda yapay dondurma işlemleri soğutucu kabinde yapılmıştır. Düşük sıcaklık testlerinin ardından çimlendirme testleri inkübatörde 25°C sıcaklıkta 28 gün sürede tamamlanmıştır. Çimlendirme testleri sonrasında tohumların çimlenme yüzdeleri (ÇY) ve ortalama çimlenme süreleri (OÇS) hesaplanmıştır. Çalışma sonunda tüm orijinlere ait tohumlarda ortalama bin dane ağırlığı değeri 55,25 gr., ve ortalama hava kurusu haldeki rutubet yüzdesi %10,3, yarı doygun haldeki rutubet yüzdesi %19,5 ve tam doygun haldeki rutubet yüzdesi %28,73 olarak tespit edilmiştir. Tohumlardaki rutubet kademesinin artması sıcaklık derecesinin düşmesi ile genelde tohumlarda ÇY değerleri azalmış OÇS değerleri ise artış göstererek orijinler arasında önemli istatistiki farklılıklar meydana gelmiştir. Hava kurusu haldeki tohumlarda -25 °C de (ÇY %57,7 - OÇS 15,9 gün) yarı doygun haldeki tohumlarda -20 °C de (ÇY %61,3 - OÇS 14,2 gün) ve tam doygun haldeki tohumlarda -10 °C de (ÇY %45,3 - OÇS 18,6 gün) sıcaklık kademelerinde tohumların çimlenme performansları etkilenmiştir. -25 °C sıcaklık kademesinde ise rutubet içeriği yüksek olan tohumlarda çimlenme gözlemlenmemiştir. Rutubet kademeleri ve düşük sıcaklık derecelerinde daha iyi bir çimlenme performansı sergileyen Anamur, Çameli ve Bafra orijinleri dona dayanıklı, Burdur ve Bucak orijinleri ise en dayanıklı orijinler olarak tespit edilmiştir. Araştırmada hava kurusu ve yarı doygun haldeki (%10-%20 rutubet içeriği arasında) tohumlarda -5 ve -10 °C sıcaklıklarda çimlenme değerleri kontrol grubuna göre daha iyi bir performans göstermiştir. Bu sonuca göre kızılçam tohumlarını 4-6 hafta soğuk katlamaya almadan ilgili rutubet aralıklarında tohumlara düşük sıcaklık stresi uygulanması kızılçam tohumunda çimlenme engelinin giderilmesinde pratik bir yöntem olarak önerilebilir.