Duygusal emek davranışları ve tükenmişlik düzeyleri ile emeklilik kararı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bağımsız çalışanlar üzerine bir araştırma

Bağımsız çalışanların duygusal emek davranışları ve tükenmişlik düzeyleri ile emeklilik kararı arasındaki ilişkinin incelenmesi amacını taşıyan tez çalışmasında, öncelikle bu kavramlar açıklanmaktadır. Özellikle müşteri memnuniyeti ön planda olan bağımsız çalışanların, duygularını düzenleyerek kendilerinden istenilen veya beklenilen davranışları sergilemesi gerekmektedir. Duygusal emek davranışları ise örgütün çalışanlardan beklediği davranışları sergilemesi anlamına gelmektedir. Çalışma hayatı boyunca bu davranışları sergileyen çalışanların tükenmişlik düzeylerinin farklılık göstermesi beklenmektedir. Tükenmişlik kavramı, yoğun etkileşim halinde olan çalışanlarda ortaya çıkan psikolojik bir sendrom olarak tanımlanmaktadır. Özellikle emekli olmayı düşünen çalışanların emeklilik kararı almasında duygusal emek davranışları ve tükenmişlik düzeyleri arasında ilişki olacağı düşünülmektedir. Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisine ilişkin anket formunda yer alan sorular ile bağımsız çalışanlar üzerindeki etkisine de değinilmiştir. Araştırmada nicel veri toplama araçlarından anket kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, Muğla ilinde yaşayan bağımsız çalışanlar olarak belirlenmiştir. Basit tesadüfi örneklem tekniği ile ulaşılan 431 katılımcıdan uygun olmayan anketlerin çalışma dışarısında bırakılmasıyla 397 bağımsız çalışan ile çalışma yürütülmüştür. Analiz sonuçları incelendiğinde, bağımsız çalışanların demografik özelliklerine göre duygusal emek davranışları ile cinsiyet, yaş, eğitim düzeyleri ve gelir düzeyleri arasında farklılık olduğu tespit edilmiştir. Tükenmişlik düzeylerine bakıldığında ise, yaş, eğitim düzeyleri, gelir düzeyleri ve çalışma süreleri bakımından anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Duygusal emek davranışları ile emeklilik kararı arasındaki ilişki incelendiğinde, derinden rol yapma davranışı ve doğal duygular ile emeklilik kararı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilirken, yüzeysel rol yapma davranışıyla negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, tükenmişlik düzeyleri, duygusal, zihinsel ve fiziksel tükenme düzeyleri ile emeklilik kararı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Duygusal Emek, Tükenmişlik, Emeklilik Kararı