Düz oranlı gelir vergisi uygulamaları ve düz oranlı gelir vergisinde algılanan adalet: Ampirik bir çalışma

Küreselleşme ile birlikte ülkelerde gelir vergisinde matrah genişletici-oran düşürücü bir akım ortaya çıkmıştır. Avrupa'da hızla yayılmakta olan düz oranlı gelir vergisinde gelir arttıkça matraha uygulanan vergi oranı değişmez, sabit kalır. İlk kez Robert E. Hall ve Alvin Rabushka'nın somut bir öneri haline getirdiği düz oranlı gelir vergisinde, mükelleflerin posta kartı büyüklüğündeki beyannamesini doldurarak vergisini beyan etmesini sağlar. Düz oranlı gelir vergisinin en önemli özelliği gelirin tasarrufa giden kısmının vergilenmemesi dolayısıyla (sermaye kazançlarının, kar paylarının vs. vergilenmemesi) düz oranlı gelir vergisinin tüketime dayalı bir vergi olduğu savunulmaktadır. Düz oranlı gelir vergisinde indirim, istisna ve muafiyetlerin kaldırılması, sadece Türkiye'deki adıyla asgari geçim indiriminin uygulanması öngörülmüştür. Düz oranlı gelir vergisinde asgari geçim indirimin uygulanması ile gizli bir artan oranlılık oluşmaktadır. Düz oranlı gelir vergisinin, ülkelerin küresel rekabet yeteneğini arttırması durumu düz oranlı gelir vergisi uygulayan ülkeleri uygulamayan ülkelere göre daha avantajlı hale getirmektedir.Düz oranlı gelir vergisinin Dünya uygulamalarına bakıldığında; toplam 30 ülke düz oranlı gelir vergisini uygulamaktadır. En düşük uygulanan oran %9 olmak üzere Karadağ'da uygulanmaktadır. En yüksek uygulanan oran %25 olmak üzere Jamaika, Letonya, Trinidad ve Tobago, Belize olmak üzere 5 ülkede uygulanmaktadır. Ülkelerin ekonomik durumlarına bakıldığında; düz oranlı gelir vergisi ve birlikte yapılan diğer reformlara olumlu gelişmeler görülmüştür. Ancak düz oranlı gelir vergisinin çok yeni bir uygulama olması sebebiyle tam olarak kesin bir yargıya varmak doğru olmayabilir.Bu çalışmamıza bizi sevk eden düz oranlı gelir vergisinin Avrupa'da hızla yayılması ve uygulayan ülkelerin ekonomilerinde görülen olumlu değişmelerdir. Türkiye'de de gelir vergisinde yaşanan mevcut sorunların en aza indirilmesi ve gelir vergisinde reform arayışları bu konunun irdelenmesi önem teşkil etmektedir.Çalışmamızın amacı düz oranlı gelir vergisi uygulamalarını kısaca tanıtılmasından sonra bu akımın Türkiye'de uygulanabilirliğini ölçmek, Türkiye'deki gelir vergisi mükelleflerinin bu sistemi adil olarak algılanıp algılanmadığını ölçmek, gelir vergisi mükelleflerinin düz oranlı gelir vergisine bakışını belirlemektir.Bu kapsamda düz oranlı gelir vergisinde algılanan adaletin ölçülmesi 1003 gelir vergisi mükellefi ile anket yapılmıştır. Çalışmanın sonucuna göre, Türkiye'deki düz oranlı gelir vergisinin Türkiye'deki politik kabul edilirliği düşüktür.