Justice perception
107 theses under this subject heading
Örgütsel stresle başa çıkma, örgütsel adalet algısı, iş tatmini ve duyguların üretkenlik karşıtı iş davranışlarındaki rolü
Araştırma kapsamında; çalışanların örgütsel stresle başa çıkma yaklaşımı, örgütsel adalet algısı, iş tatmini ve duygularının üretkenlik karşıtı iş davranışlarına olan etkisi incelenmektedir. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmıştır. Çalışma kapsamında hazırlanan anket, katılımcılara e-posta yoluyla iletilmiş ve veriler çevrimiçi olarak toplanmıştır. Toplam 769 çalışandan elde edilen verinin çoğunluğunu, 50'den fazla personele sahip kamu kurumlarında, en fazla 10 yıllık kıdemi olan yükseköğrenim görmüş bireyler oluşturmaktadır. Kullanılan ölçeklere güvenirlik analizi, elde edilen verilere de korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda; üretkenlik karşıtı iş davranışları ile pozitif duygusallık ve negatif duygusallık arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilirken, üretkenlik karşıtı iş davranışları ile örgütsel stresle başa çıkma ve örgütsel adalet algısı arasında kısmen anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. İş tatmini ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasında ise anlamlı bir ilişki belirlenememiştir. Ayrıca, üretkenlik karşıtı iş davranışlarının, üç farklı kategori itibariyle ayrı ayrı ele alındığında aynı bağımsız değişkenler tarafından ve aynı ölçüde açıklanmadığı bulgulanmıştır.
Örgütsel adalet algısının iş performansına etkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü: Mersin ili lojistik sektörü çalışanları üzerine bir araştırma
Günümüz dünyasında artan nüfusla birlikte yaşanan talep artışı ve işletmelerin bu talebe cevap verme istekleri lojistik işletmelerinin önemini daha belirgin hale getirmiştir. Özellikle üretim modellerinde (Just In Time-JIT) yaşanan değişimler de bu belirginliği biraz daha artırmıştır. Lojistik işletmeler oluşturdukları tedarik zincirleriyle sürekli gelişen ve değişen teknoloji sayesinde müşterilerinin ihtiyaçlarını en hızlı, en güvenilir ve en ekonomik şekilde karşılamaya çalışmaktadır. Karmaşık lojistik operasyonların planlanması ve hayata geçirilmesi süreçlerinde insan faktörü çok önemli bir yer tutmaktadır. Bu sebeple lojistik işletmeleri çalışanlarının motivasyon ve verimliliklerini artıracak ve teşvik edecek etkin insan kaynakları yönetimi politikalarını hayata geçirmek zorundadır. Çalışanlar işletmelerinden adil muamele görmek ister ve buna performans artışıyla yanıt verirler. Adil muamele algısı, çalışanların örgütleriyle özdeşleşmelerini sağlayarak extra performans çabası sonucunu doğurmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Mersin ili lojistik işletmelerinde çalışan bireylerin, örgütsel adalet algılarının iş performansına etkisinde, örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemini Mersin'de faaliyet gösteren lojistik işletmelerinde çalışan 433 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada verilerin toplanma yöntemi online anketlerle sağlanmış ve SPSS Regresyon analiz modeli kullanılmıştır. Araştırma sonucunda lojistik çalışanlarının, bağlı bulundukları kurumlarından gördükleri örgütsel adalet muamelesinin, iş performanslarını ve özrgütsel özdeşleşmelerini anlamlı ve pozitif olarak etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, örgütsel adalet algılarının iş performansına etkisinde, örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü üstlendiği sonucuna varılmıştır.
İş yaşamında algılanan örgütsel adaletin çalışanların örgütsel bağlılığına etkisi: İstanbul ili Büyükçekmece ilçesinde bir uygulama
Örgütlerin zorlu iş yaşamında ayakta durabilmesi ve başarılarını bulunduğu pazarda devam ettirebilmesi, doğru stratejik planlamalara ve örgütüne bağlılık duyan işgörenler ile yoluna devam etmelerine bağlıdır. Örgütlerin en büyük güç kaynağı, elinde bulundurduğu iş gücüdür. İşgörenler kendilerini örgütüne ne kadar bağlı hissederse o kadar iş performanslarında artış olmaktadır. İşgörenlerin performansındaki bu artış örgüt verimini olumlu yönde etkilemektedir. İşgörenlerin örgütlerine olan bağlılığı, örgütlerin onlara karşı adaletli tutumları ile paralellik gösterdiği incelemeler sonucu ortaya konmuştur. Bu incelemeler ışığında görülmüştür ki işverenlerin ve örgüt yöneticilerinin, işgörenlerine karşı olan adaletli tutumu çalışanların bağlılığını olumlu yönde etkilemektedir. Bu durum, hem örgüte hem de çalışana pozitif yansıma yapmaktadır. Bu çalışma, bahsetmiş olduğumuz adalet algısı ile çalışanların örgütlerine olan bağlılıklarını ele almaktadır. Anlattığımız bağlılık süreçleri, çalışan ile örgüt arasındaki ilişkinin kıstaslarını detaylı bir şekilde ortaya koymuştur. Araştırmaya, İstanbul ili Büyükçekmece ilçesinde bulunan devlet ve özel okullarda eğitim veren 354 öğretmen dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin anket cevapları algılanan adaletin olgusunun çalışanların örgütsel bağlılığına olan etkisine ışık tutmaktadır.
Hizmet sektöründe algılanan adalet, telafi sonrası tüketici tatmini ve ağızdan ağıza pazarlama ilişkisi: Bankacılık sektöründe bir uygulama
Rekabetin giderek arttığı günümüzde, işletmelerin rekabet üstünlüğü sağlamaları bakımından tüketici tatmini sağlamaları ve bu yönde kaliteli hizmetler sunması çok önemlidir. Ancak hizmet sektöründe her türlü tedbirler alınsa da, hizmet hatalarının sıfıra indirilmesinin mümkün olmadığı bilinmektedir. Hizmetlerde yaşanan sorunlar her zaman işletmenin çalışanlarınca fark edilmemekte, zaman zaman müşteriler yaşadıkları sorunları şikâyet yöntemi ile işletmelere bildirmektedir. Yoğun rekabette uzun vadede hayatta kalabilmek amacıyla ilişkisel pazarlamanın öneminin farkında olan işletmeler tarafından yaşanılan başarısızlıkların telafi edilmesi sağlanmaktadır. Telafi sürecinde tüketicilerin algıladıkları adalet müşteri tatminin sağlanmasında hayati öneme sahiptir. Çünkü tüketici tatmini sağlanmadığı takdirde gerek mevcut müşterilerin kaybedilmesi ve gerekse olumsuz ağızdan ağıza pazarlama dolayısıyla muhtemel müşterilerin de kaybedilmesi söz konu olabilmektedir.Bu çalışmanın amacı; tüketiciler tarafından hizmet sektöründe algılanan adalet ve telafi sonrası tüketici tatmini ile ağızdan ağıza pazarlama arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmaya İstanbul ilinde bulunan bankacılık hizmeti almış 358 birey iştirak etmiştir. Araştırma verileri anket aracılığı ile toplanmış ve SPSS 24.0 paket programından istifade ile analize tabi tutulmuştur.Çalışma sonucunda algılanan adaletin telafi sonrası tüketici tatminini olumlu etkilediği belirlenmiştir. Telafi sonrası tüketici tatmini üzerinde en fazla etkiye sahip boyutun etkileşimsel adalet boyutu olduğu, dağıtımsal ve prosedürel adaletin ise daha sınırlı etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Tüketicilerin telafi sonrası tatminlerinin ağızdan ağıza pazarlama üzerine olumlu etki ettiği saptanmıştır.
Turizm sektörü çalışanlarının örgütsel adalet algıları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki: Otel işletmelerinde bir araştırma
Bu tez çalışmasının amacı, turizm sektöründe çalışan işgörenlerin örgütsel adalet algılarının örgütsel bağlılıkları üzerine etkisinin olup olmadığını incelemek ve aralarındaki ilişkiyi tespit etmektir. Bu çerçevede otel çalışanlarının adalet algıları, bağlılık ve davranımlarının cinsiyet, yaş, çalışma süresi, unvan gibi demografik değişkenlerden etkilenip etkilenmediği ve etkilenme nedenleri bu araştırmanın kapsamı içerisinde ele alınmıştır. Çalışma genel olarak üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde örgütsel adaletle ilgili temel kavramlar kapsamında adalet kavramının alt boyutları, farklı kavramlar ile olan ilişkisi, aşamaları, sebep ve sonuçlarını gösteren kuram bilgilerine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümde örgütsel bağlılıkla ilgili teorik temel kavramlar, bağlılık türlerinin sınıflandırılması ve bağlılığı etkileyen faktörler üzerinde durulmaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise yapılan alan çalışmasından elde edilen birincil kaynak verileri analiz edilmiş ve ilgili ölçekler ışığında değerlendirilerek yorumlanmıştır. Bu araştırmanın evrenini TRB2 bölgesinde yer alan Van ilinde bulunan 3, 4 ve 5 yıldızı bulunan 19 adet otel işletmesinde görevli çalışanlar oluşturmaktadır. Çalışmada 221 kişiye anket uygulanmıştır. Anketler birebir veya google formun uzantılarıyla uygulanmıştır. Üç ayrı bölümde sunulan anket formlarında demografik özelliklerle birlikte adalet algısı boyutları ve bağlılık düzeyi ifadeleri yer almaktadır. Verilerin analiz edilmesinde SPSS 23 programından yararlanılmıştır. Sonuç olarak otel çalışanlarının yüksek adalet algısına sahip oldukları ve adalet algısı ile bağlılık düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir.
Kişilik özelliklerinin örgütsel adalet algısına etkisi: Van Ferit Melen Havalimanında uygulamalı bir araştırma
Bu çalışmanın temel amacı, kişilik özelliklerinin örgütsel adalet algısına etkisini araştırmaktır. Bu amaçla öncelikle büyük beş kişilik özelliğinin alt boyutlarının çeşitli demografik özellikler arasındaki ilişki, örgütsel adalet alt boyutlarının çeşitli demografik özellikler arasındaki ilişki ve son olarak büyük beş kişilik özelliğinin örgütsel adalet özelliklerine etkisi ve örgütsel adalet özelliklerinin büyük beş kişilik özellikleri arasındaki bağlantılar araştırılmıştır. Çalışmamızın örneklemini Van ilinde bulunan ulaştırma sektöründe hizmet veren Van Ferit Melen Havalimanında görev yapan 305 personel oluşturmaktadır. Çalışanlara öncelikle demografik bilgilerine yönelik ardından kişilik özellikleri ve örgütsel adalet algıları ile ilgili ifadeleri içeren anket formu uygulanmıştır. Araştırma sonuçları SPSS paket programı yardımıyla incelenmiştir. Verilerin incelenmesinde; frekans analizi, güvenilirlik analizi, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Bulunan verilerin incelenmesinde kullanılan T-testi ve Anova analizi sonucunda, kişilik özelliklerinin kurumdaki pozisyona, çalışma süresine, eğitim durumuna ve cinsiyete göre anlamlı farklılıklar gösterdiği ayrıca örgütsel adalet boyutlarının cinsiyet, medeni durum, yaş faktörü ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılıklar gösterdiği görülmüştür.
Örgütlerde adalet algısının iş tatmini üzerine etkisi: Van YYÜ idari personeli üzerinde bir araştırma
Üniversiteler, bilgi üretimi, paylaşımı ve toplumsal gelişime katkı sağlama açısından merkezi bir role sahiptir. İdari personel, üniversitelerin günlük işleyişini sürdüren, öğrenci ve akademisyenlerin ihtiyaçlarını karşılayan önemli bir unsurdur. Bu bağlamda, idari personelin işlerini etkili bir şekilde yönetmeleri ve örgütün hedeflerine katkı sağlamaları, örgütlerin genel başarısı için kritik bir öneme sahiptir. Ayrıca, örgütlerde adaletin sağlanması ve iş tatmininin artırılması, hem bireysel performansı hem de örgütsel verimliliği olumlu yönde etkileyen faktörlerdir. Bu çalışmada, birincil veri toplama yöntemiyle Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde görev yapan 363 idari personele anket uygulanmış ve veriler SPSS 27 programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, t-testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal-Wallis ve Dunn testleri ile çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, örgütsel adaletin iş tatmini üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle süreç adaleti ve etkileşim adaleti gibi faktörlerin iş tatmini üzerinde belirgin bir rol oynadığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, adil bir yönetim anlayışının, çalışanların iş tatminini artırmanın yanı sıra, örgütsel bağlılık ve verimlilik üzerinde de olumlu etkiler yarattığı anlaşılmaktadır. Elde edilen bulgular, örgüt yöneticilerine adaletin sadece çalışan memnuniyetini değil, aynı zamanda örgütün genel başarısını da destekleyen kritik bir unsur olduğunu göstermektedir. Çalışmanın sonuçları, üniversite ve kamu kurumlarında adaletli yönetim uygulamalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, şeffaflık, eşitlikçi uygulamalar ve adil karar alma süreçlerinin sağlanması, çalışanların iş tatmini ve örgütsel bağlılıkları açısından temel unsurlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca, araştırma bulguları, sektörel bazda örgütsel adalet ve iş tatmini ilişkisini daha geniş bir perspektiften incelemeye yönelik gelecekteki araştırmalara da katkı sağlamaktadır. Bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde elde edilen verilerle, bölgesel düzeyde önemli bir katkı sunmuş ve literatürdeki boşlukları doldurmuştur. Gelecekteki araştırmalar, farklı sektörlerde ve coğrafi bölgelerde de benzer analizler yaparak, örgütsel adaletin ve iş tatmini üzerindeki etkisini daha kapsamlı bir şekilde inceleyebilir. Özellikle dijital teknolojilerin iş tatmini, adalet algısı ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkileri henüz tam olarak keşfedilmemiştir. Bu kapsamda gelecekteki araştırmalarda, yapay zeka ve metaverse teknolojilerinin örgütsel adalet ve iş tatmini üzerindeki etkilerinin incelenmesi önerilmiştir.
İlkokullarda performans yönetimi uygulamaları ve öğretmenlerin örgütsel adalet algısı arasındaki ilişki
Bu çalışma ilkokullarda performans yönetimi uygulamalarının düzeyini, öğretmenlerin örgütsel adalet algı düzeylerini ve performans yönetimi uygulamaları ile öğretmenlerin örgütsel adalet algıları arasındaki ilişkiyi saptamayı amaçlamaktadır. Tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2013 – 2014 öğretim yılında Uşak ilinde çalışan 3660 öğretmen oluşturmaktadır. Basit tesadüfi örnekleme yoluyla 48 ilkokuldan 500 öğretmen örneklem olarak alınmıştır. Dağıtılan 500 ölçekten 446 sı geri dönmüş, araştırmacı tarafından incelemeler sonucunda 372 anket kullanılabilir olarak belirlenmiştir ve araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçme aracı "Öğretmen Performans Yönetimi Ölçeği" ve "Örgütsel Adalet Ölçeği" dir. Ölçek boyutlarının örneklemimize uygunluğunu test etmek için doğrulayıcı faktör analizi kullanılmış ve elde edilen verilerle ölçekler doğrulanmıştır. Verilerin analizi sonucunda performans yönetim sistemi uygulamalarının öğretmenlerin örgütsel adalet algıları üzerinde pozitif doğrusal etkisi olduğu saptanmıştır. Demografik değişkenler açısından ise bazı demografik değişkenlerin öğretmenlerin performans yönetim sistemi algılarını ve örgütsel adalet algılarını etkilediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Performans, Adalet, Performans Yönetimi, Performans Değerlendirme, Örgütsel Adalet, Dağıtım Adaleti, İşlemsel Adalet, Etkileşim Adaleti
Sağlık çalışanlarının örgütsel adalet algıları üzerinde kişilik özelliklerinin etkisi
Bu çalışmanın temel amacı, örgütsel adalet algıları üzerinde kişilik özelliklerinin etkisini tespit etmektir. Bu çerçevede çalışmada temel belirleyiciler olarak, büyük beş kişilik özelliği ve örgütsel adalet algısı ele alınmıştır. Bu doğrultuda, örgütsel adalet algısı ile büyük beş kişilik özellikleri arasındaki ilişkiler, büyük beş kişilik özelliklerinin örgütsel adalet algısı üzerinde etkisinin olup olmadığı, örgütsel adaletin alt boyutları ve kişilik özelliklerinin alt boyutları ile çeşitli demografik özellikler arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Uşak ilinde bulunan 2 farklı kamu kurumunda görev yapan 400 sağlık personeli oluşturmaktadır. Çalışanlara demografik bilgileri, kişilik özellikleri, örgütsel adalet algıları ile ilgili ifadeler içeren anket formu uygulanmıştır. Araştırma sonuçları SPSS paket programı yardımıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; frekans analizi, güvenilirlik analizi, normallik testi, faktör analizi, korelasyon analizi, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Korelasyon analizi sonucunda, örgütsel adalet ile kişilik özellikleri arasında anlamlı ilişki derecesi olduğu tespit edilmiştir.T-testi ve Anova analizi sonucunda, yaş, medeni durum, çalışma süresi ve mesleki unvan değişkenleri ile örgütsel adaletin alt boyutları ve kişilik özelliklerinin alt boyutları arasında bazı boyutlarda anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonucunda ise, örgütsel adaletin alt boyutları ile kişilik özellikleri alt boyutlarının oluşturduğu modelin bir bütün olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; sağlık çalışanlarının örgütsel adalet algıları üzerinde kişilik özelliklerinden en etkili olan boyutun dışadönüklük ve uyumluluk olduğu söylenebilir.
Aile anayasası olan işletmelerde sürdürülebilirlik ve nepotizm algısının incelenmesi
Aile işletmeleri hem dünyada hem de Türkiye'de çok önemli bir yere sahiptir. Ülke ekonomilerinde İstihdam açısından önemli bir yerleri vardır. Aile işletmeleri üzerine yapılan araştırmalar oldukça eski ve fazladır. Yapılan araştırmalar aile işletmelerinin %70'inin 2. Kuşağa; %90'ının da 3.kuşağa kadar gelemediğini göstermektedir. Aile işletmelerinin büyük emeklerle, fedakarlıklarla kurulup, aile bireylerinin anlaşamaması, işletme sahibinin her konudan sorumlu olması, son kararı veren tek kişi olması, aile üyelerinin fikir uyuşmazlıklarının oluşu aile bireyleri arasında çatışmaya yol açmakta bu da aile işletmelerinin ömrünü kısaltmaktadır. Bu tez çalışmasında temel amaç, İstanbul'da faaliyetlerini sürdürmekte olan aile işletmelerinde; öncelikle nepotizmin ne ölçüde var olduğunu ve işletmenin sürdürülebilirliğini sağlamak için neler uyguladığını incelemektir. Bu çalışma; aile işletmelerinin sürdürülebilir olmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla nepotizm ve sürdürülebilirlik altında iş tatmini ve adalet algısına yönelik sorulardan oluşan anket dağıtılarak veriler toplanmış ve toplanan veriler çeşitli istatiksel teknik ve yöntemlere göre test edilerek, elde edilen bulgular analiz edilip yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini sağlayabilmesi için işletme içerisinde kuralların önemi görülmüştür. Bu nedenle aile işletmesinde anayasayla kurallar belirlenmeli ve bir düzen kurulmalıdır. Bu da nepotizmi düşürerek iş tatminine ve adalet algısına olumlu yön vererek işletmenin hayatta kalmasını kolaylaştırdığı tespit edilmiştir.
Örgütsel adalet algısı, işle bütünleşme ve işten ayrılma niyeti ABD-Türkiye örneği
Bu çalışmanın amacı, algılanan prosedürel ve dağıtımsal adaletin, işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde, işle bütünleşmenin aracılık; allosentrizm ve idiosentrizmin düzenleyicilik etkilerini incelemektir. Algılanan örgütsel adalet ölçeği, algılanan prosedürel ve dağıtımsal adalet olarak iki; işle bütünleşme ve işten ayrılma niyeti ölçeği tek boyutta ve bireycilik-toplulukçuluk ölçeği ise birey düzeyinde analiz yapıldığından, idiosentrizm ve allosentrizm olmak üzere iki alt boyutta incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini, ABD'nin Pittsburgh ve Türkiye'nin Ankara şehrinde yaşayan, Sosyal bilimler alanında çalışan akademik personel oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, Pittsburgh'de 201; Ankara'da 205 veriye ulaşılmıştır. Analizler için SPSS 23 ve AMOS 23 paket programları kullanılmıştır. Aracılık (Model 4) ve düzenleyicilik (Model 1) etkilerinin analizi için Process makrosu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, işle bütünleşmenin algılanan prosedürel ve dağıtımsal adaletin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde her iki ülkede de aracılık etkisi olduğu görülmüştür. Etkiler genellikle orta düzeydedir. Bunun yanı sıra, Türkiye'de hem allosentrizm hem de idiosentrizmin, algılanan prosedürel adaletin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde düzenleyici etkisi olduğu görülmüştür. ABD için sonuçlar incelendiğinde, allosentrizmin algılanan dağıtımsal adaletin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde düzenleyici etkisi olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Örgütsel Adalet Algısı, İşle Bütünleşme, İşten Ayrılma Niyeti, Allosentrizm, İdiosentrizm, Türkiye, ABD
Adaletsizliği değerlendirmede adalete duyarlılık ve iç grup yanlılığı: Sosyal psikolojik bir model
Adalet kavramı ve adil olmak insanlık tarihi boyunca üzerine düşünülen, tartışılan ve farklı disiplinler tarafından çalışılan bir konu olmuştur. Sosyal psikologlar adaleti insanların koşulları, karşılaştıkları adil olmayan durumlar karşısında algıladıkları gerçeklikler ve bu durumlara verdikleri duygusal ve davranışsal yanıtlar temelinde incelemektedir (Hegtvedt, 2020; Kazemi ve Törnblom, 2008). Bu çalışmada adil olmayan olay veya durumlara verilen tepkiler, adalete duyarlılık (mağdur x gözlemci x fail), grup etkisi (iç grup x dış grup), gruplar arası empati, grupla özdeşim ve ahlaki geri çekilme mekanizmaları ile incelenmiştir. Ön çalışma, Türkiye'de yaşayan, farklı etnik ve inanç gruplarından gelen toplam 280 katılımcıya kimlikleri temelinde yaşadıkları adil olmayan olay ve durumların, açık uçlu bir şekilde sorulmasıyla gerçekleştirilmiştir. Ön çalışma verilerinin tematik analizle incelenmesi sonrası, 3 uzman yardımıyla en sık belirtilen olaylar seçilmiş ve ahlaki geri çekilme mekanizmaları kullanılarak her grubu temsil eden tutum ifadeleri oluşturulmuştur. Asıl çalışma ise, Türkiye'nin farklı illerinde yaşayan farklı etnik (Türk, Kürt, Arap) ve inanç (Sünni, Alevi, Gayrimüslim) gruplarından gelen toplam 945 katılımcıya, çalışmacı tarafından oluşturulan ahlaki geri çekilme mekanizmalarını içeren tutum ifadeleri, ahlaki geri çekilme ölçeği, adalete duyarlılık ölçeğinin grup formu, gruplar arası empati ölçeği ve grupla özdeşim ölçeği yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Bulgular hem inanç gruplarında hem de etnik gruplarda, adil olmayan olay ve durumlara verilen tepkilerin kendi gruplarına ve dış gruba göre farklılaştığını göstermektedir. Çalışma sonuçları gruplar arası empati ve gruba bağlılığın düzenleyici etkilerinin olduğunu ve adalete duyarlılık boyutlarının ahlaki geri çekilme davranışını yordadığını göstermektedir. Araştırma sonuçları, literatür ışığında, çalışmanın güçlü yönleri, alanyazına katkıları, sınırlılıkları ve gelecek çalışmalara öneriler çerçevesinde tartışılmıştır.
Exploring students' perception on fairness in English writing
This study aimed to investigate learners' fairness perceptions regarding writing assessment in an English Language Preparatory Program and whether EFL learners' fairness perceptions differ regarding their proficiency level and gender. Another goal of the study was to determine whether there is a way to foster fairness perceptions in writing assessment according to the student and instructor participants. Both quantitative and qualitative data were collected in this study. While the quantitative data were collected from 64 intermediate and 73 upper-intermediate students through the Fairness Barometer (FB), the qualitative data were gathered through interviews in which 13 students were involved and through survey questions responded to by 10 instructors in a written way. The quantitative data were analyzed through descriptive and inferential statistics. Content analysis was carried out to analyze the qualitative data. The findings revealed that there were no significant statistical differences between intermediate and upper-intermediate students, as well as male and female students, in their fairness perceptions regarding writing assessment. Finally, the qualitative research findings regarding fairness perceptions from student interviews and teacher reflections unveiled some common themes that can foster fairness perceptions. Based on these findings, the study suggested pedagogical implications and offered recommendations for further research.
Akılcı ve sezgisel karar verme stillerinin algılanan stres üzerindeki etkisinde örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet algısının aracılık rolü: Banka çalışanları örneği
İnsanın içinde bulunduğu dünyada değişimin gerçekleşme hızı kesinlikle çok büyük ve nefes kesicidir. Günümüzün hızla değişen dünyasında herkes hem kişisel hem de profesyonel yaşamlarında stres yaşamaktadır. Hiçbir birey ve hiçbir meslek stresten uzak değildir. Stres, birey sağlığı ve toplum için giderek artan bir sorundur. Eğitim ortamları da dâhil olmak üzere iş hayatı bağlamlarında iş görevleri üzerinde kontrol eksikliği, performans üzerindeki zaman baskısı ve zayıf geribildirim gibi bir dizi faktör algılanan strese katkıda bulunur. Ayrıca karar verme yetkinliği, sosyal yönelim ve zaman yaklaşımı gibi çeşitli bireysel farklılık özellikleri de algılanan strese katkıda bulunabilmektedir. İş görevlerinin başarıyla tamamlanması diğer personel ve müşterilerin bağlı olduğu uzun karar verme süreçlerinin yürütülmesini içermektedir. Karar alma süreçlerinde verimlilik eksikliği; çalışanların görevlerini yerine getirmesini zorlaştırır, diğer personelin işlerini planlamasını ve yürütmesini engeller ve iş stresine neden olabilir. Gelinen nokta yöneticilerin akılcı ve sezgisel karar verme stillerine bağlı olarak iş ortamında strese yakalanma durumlarını tespit etmek amaçlanmaktadır. Diğer tarafta yöneticilerin örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet algısı, çalışanları etkilemektedir. Örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet, stresin önemli bir düzenleyicisi olarak tanımlanmaktadır. Yani, akılcı ve sezgisel karar verme stillerinin algılanan stres üzerindeki etkisini örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet üzerinden ne derece gerçekleştirdiğini görmektir. Buradan hareketle, bu çalışma kapsamında çalışanların akılcı ve sezgisel karar verme stillerinin algılanan stres üzerindeki etkisini incelemek ve örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet aracılık rolünü test etmek hedeflenmiştir. Araştırmanın amacı paralelinde Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankada istihdam edilen orta kademedeki 515 yöneticinin katılımı ile uygulamanın gerçekleştirilme imkânı bulunmuştur. Katılım sağlayıcılara akılcı ve sezgisel karar verme, algılanan örgütsel bağlılık, algılanan örgütsel adalet ve algılanan stres ilgili anket uygulamasına gidilmiş ve elde edilen anket verilerinin analizi yapılmıştır. Araştırma kapsamında temin edilen verilerin analizi için IBM SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 21.0 ve IBM AMOS 24.0 (Analaysis of Moment Structures) paket programlarından faydalanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda akılcı karar verme stilinin algılanan örgütsel bağlılık üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir, yani akılcı karar verme stilini uygulayan bir yöneticinin, çalışanların bağlılığını azalttığı düşünülmektedir. Akılcı karar verme stili algılanan stres ve örgütsel adalet üzerinde pozitif bir etkiye sahiptir. Akılcı stil daha yüksek stresin yaşanmasına neden olduğu gibi akılcı stilde kişisellik barınmaması, keyfilik içermemesi, belirli kurallar ve ölçüler doğrultusunda belirlenen bedellerin alınıp verilmesi adaletin gerçekleşmesinde fayda sunacaktır. "Akılcı Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Bağlılık" değişkeninin aracılık rolü olduğu gibi "Akılcı Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Adalet" değişkeninin aracılık rolü bulunmaktadır. Sezgisel karar verme stili örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet üzerinde pozitif bir etkiye ve algılanan stres üzerinde negatif bir etkiye sahiptir. Sezgisel karar verme bireylerin stresin olumsuz etkilerinden korunmasına yardımcı olur. Örgütsel bağlılık boyutunun algılanan stres üzerinde negatif yönde anlamlı etkili olduğu görülmüştür. Bağlılığın dolaylı veya düzenleyici etkisi bireylerin işlerine yön vermelerini, anlam yüklemelerini sağladığı için bireylerin stresin olumsuz etkilerinden korunmasına yardımcı olur. Örgütsel adalet boyutu örgütsel bağlılık üzerinde pozitif yönde ve algılanan stres üzerinde negatif yönde anlamlı etkilidir. Bir örgütte adaletin varlığı, çalışanların refahı ve örgütün kendisinin kayda değer başarısı üzerinde çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu adil ortam, stresin daha düşük seviyeleri için önemli bir faktör olabilir. "Sezgisel Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Adalet" değişkeninin aracılık rolü olduğu gibi "Sezgisel Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Bağlılık" değişkeninin de aracılık rolü vardır. Anahtar Kelimeler: Algılanan Stres, Akılcı ve Sezgisel Karar Verme, Algılanan Örgütsel Bağlılık, Algılanan Örgütsel Adalet.
Çalışanların örgütsel adalet algıları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki: Denizli ilinde görgül bir araştırma
Bu çalışmada çalışanların içerisinde bulundukları örgütle ilgili sahip oldukları adalet algıları ile yaşadıkları tükenmişlik arasındaki ilişkinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, öncelikle detaylı bir literatür taraması yapılmış ve ulaşılan bilgiler ışığında örgütsel adalet ile tükenmişlik arasındaki ilişkiye yönelik bir araştırma modeli oluşturulmuştur. Bu modelin test edilebilmesi için uygulama kısmında örneklem olarak Denizli ilinde faaliyet gösteren sanayi işletmelerinde anket tekniğiyle 506 çalışandan veri toplanmıştır. Katılımcıların örgütsel adalet algılarını ölçmek için Niehoff ve Moorman'ın (1993) Örgütsel Adalet Ölçeği kullanılırken; tükenmişlik düzeylerini tespit etmek için özellikle Türkçe literatürde pek kullanılmayan Demerouti ve arkadaşlarının (1998) Oldenburg Tükenmişlik Ölçeği (OLBI) tercih edilmiştir. Yapısal Eşitlik Modeli yöntemiyle SPSS ve LISREL programlarında yapılan analizler neticesinde model desteklenmiş, örgütsel adalet algısının tükenmişlik üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.
Öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının performansları üzerindeki rolü
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de farklı okul türleri ve branşlarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının, mesleki performansları üzerindeki rolünü bütüncül ve insan merkezli bir yaklaşımla incelemektir. Çalışmada, dağıtımsal, prosedürel ve etkileşimsel adalet boyutları dikkate alınarak, öğretmenlerin görüşlerine göre adalet algılarının performansları üzerindeki rolü derinlemesine analiz edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma deseni olarak olgu bilim (fenomoloji) deseni, çalışma grubu olarak amaçlı örneklem, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış; farklı branş, kıdem, cinsiyet ve okul türlerinden seçilen öğretmenlerin deneyimleri tematik analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Bulgular, adalet algısının yüksek olduğu okullarda öğretmenlerin motivasyon, inovasyon ve mesleki bağlılık düzeylerinin yükseldiğini; adalet eksikliğinin ise performans kaybı, tükenmişlik ve işten ayrılma niyetini artırdığını göstermektedir. Ayrıca, branşlar arası statü farkı, yönetsel inisiyatif ve okul kültürü gibi özgün değişkenlerin, adalet algısının oluşumunda ve öğretmen performansının sürdürülebilirliğinde kritik rol oynadığı ortaya konmuştur. Sonuçlar, Türkiye'de adaletin sadece teknik ve idari bir süreç değil, okulun psikolojik ve sosyal iklimini, ekip ruhunu ve bireysel motivasyonu belirleyen çok katmanlı bir olgu olduğunu göstermektedir. Bu bulgular daha önce yapılan çalışma sonuçlarını desteklemektedir. Ancak Türkiye bağlamında bazı özgün farklılıklar da dikkat çekmektedir. Özellikle branşlar arası statü farkı, okul kültürü ve yönetici inisiyatifi gibi yapısal etkenlerin, adalet algısını ve buna bağlı olarak öğretmenlerin psikososyal durumlarını belirleyici biçimde etkilediği görülmüştür. Araştırmada, eğitimde sürdürülebilir kalite ve öğretmen refahı için şeffaflık, hakkaniyet, iletişim ve görünmez emeğin takdirine dayalı yeni adalet yaklaşımlarının geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Dağıtımsal Adalet, Etkileşimsel Adalet, Örgütsel Adalet, Prosedürel Adalet, Öğretmen Performansı.
Etkileşimsel adalet ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide iletişim memnuniyetinin rolü: Kamu üniversitesi örneği
Bu çalışmanın amacı, çalışanların etkileşimsel adalet algıları ve iletişim memnuniyeti düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bununla birlikte, iletişim memnuniyetinin etkileşimsel adalet ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide aracı rolü olup olmadığını incelemektir. Bu amaçla, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi'nin akademik ve idari personelinden anket yolu ile veri toplanmıştır. 390 adet geçerli anketten elde edilen verilerle analizler yapılmıştır. Verilerin analizinde frekans analizi, normallik testi, keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri, güvenilirlik analizi, bağımsız örneklem t-testi, Pearson korelasyon analizi, yapısal eşitlik modeli (YEM) ile yol analizi ve Sobel testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, etkileşimsel adaletin, iletişim memnuniyetini ve örgütsel vatandaşlık davranışını etkilediği tespit edilmiştir. İletişim memnuniyetinin de örgütsel vatandaşlık davranışını etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca etkileşimsel adaletin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinde iletişim memnuniyetinin aracı rolü olduğu ortaya konulmuştur.
Ücretlilerin vergi adaleti algısının İstanbul ili kamu çalışanları özelinde incelenmesi
Vergi adaleti, bireylerin bir ülkedeki mevcut vergi sisteminin ve uygulamalarının kendileriyle birlikte herkes için adil ve eşit olduğuna ilişkin bir algı olup, kamunun elde ettiği vergi gelirlerinin miktarı ve sürekliliği bakımından önemli hususlardan biri olarak ele alınmaktadır. Çünkü vergi mükellefi olan bireylerin vergi adaletine yönelik algıları olumlu olduğunda vergi uyumunun sağlanması mümkün olabilirken, adaletsizlik yönünde algıların olumsuz tutum ve davranışlara dönüşerek vergiden kaçınma, vergi kaçırma gibi davranışlar neticesinde vergi kayıpları ve kayıt dışı ekonomi gibi sonuçlar doğurabildiği bilinmektedir. Bu bakımdan vergi adaleti algılarının tespiti ve bu algıları etkileyebilecek faktörleri ele alan çalışmalar önemli katkı sunabilmektedir. Bu araştırmada bu görüşlerden yola çıkılarak, vergi adaleti konusuna odaklanılarak, ücret geliri elde eden vergi mükellefi bireylerin vergi adaleti düzeylerinin tespit edilmesi, vergi adaletine ilişkin görüşlerinin çeşitli boyutlarda ele alınması amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca demografik özelliklerin vergi adaleti bakımından öneminin test edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlara dayalı olarak bir nicel araştırma kapsamında ücret geliri elde eden kamu çalışanlarından veri toplamak hedeflenmiştir. Kolay örnekleme yöntemi kapsamında anket formları vasıtasıyla 405 kamu çalışanının yanıtlarına erişilmiştir. Erişilen yanıtlar SPSS 24 istatistik paket programında analiz edilmiştir. Analizler sonucunda ortaya çıkan bulgular, araştırma örneklemini oluşturan katılımcıların vergi adaleti ve boyutlarının tamamında düşük adalet algılarının bulunduğunu göstermiştir. Cinsiyet ve yaş anlamlı fark göstermezken, medeni durum, eğitim ve gelir istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar sergilemiştir.
Öğretmenlerin örgütsel adalet algıları, motivasyon düzeyleri ve performansları: Bir yapısal eşitlik modellemesi
Bu araştırmanın amacı, devlet okullarında çalışan öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile iş performansları arasındaki ilişkiyi ve ilişkide iş motivasyonlarının aracılık rolünü ortaya çıkarmaktır. Tarama araştırması olan çalışmanın evrenini; 2021-2022 öğretim yılında Aydın İli, Efeler İlçe merkezinde bulunan 119 devlet okulunda görevli 2911 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini "tabakalı örnekleme" yöntemi ile seçilen 483 öğretmen oluşturmaktadır. Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde çalışan 297 kadın, 186 erkek öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında, "Kişisel Bilgi Formu" "Örgütsel Adalet Algısı Ölçeği" (Polat, 2007) "İş Motivasyonu Ölçeği" (Aksoy, 2006) ve İşgören Performansı Ölçeği (Çöl, 2008) kullanılmıştır. Verilerin analizinde, parametrik testler kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının ve iş motivasyonu düzeylerinin "yüksek"; bireysel iş performası algılarının ise "çok yüksek" düzeyde olduğu görülmüştür. Yapılan korelasyon analizleri sonucunda öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile performansları ve iş motivasyonu arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca yapısal eşitlik modellemesi ile test edilen teorik yapı sonucunda öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile iş performansları arasındaki ilişkide iş motivasyonunun tam aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Örgütsel Adalet, İş Motivasyonu, Öğretmen Performansı, Yapısal Eşitlik Modellemesi.
Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellikleri arasındaki ilişki (Muğla ili Milas ilçesi örneği)
Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Muğla ili Milas ilçesi ortaokul ve liselerinde görev yapan öğretmenlerin, örgütsel adalet algıları ve mesleki profesyonellik düzeyleri belirlenmeye çalışılmış ve örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasındaki ilişkiye cinsiyet, okul türü, mesleki kıdem değişkenleri göz önünde bulundurularak bakılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırma evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılı Muğla ili Milas ilçesi devlet ortaokul ve liseleri oluşturmaktadır. Evrenin tamamına ulaşılması planlanmıştır. Araştırma kapsamında 153 ortaokul öğretmenine 102 ise lise öğretmenine ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlere Taştan ve Yılmaz (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan Örgütsel Adalet Ölçeği, Yılmaz ve Altınkurt (2014) tarafından geliştirilen Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği uygulanmıştır. Analizlerde SPSS 20'nin frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi, ANOVA korelasyon teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda aşağıda belirtilen bulgulara ulaşılmıştır: (1) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algısı "yüksek" olarak bulunmuştur. (2) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algısı cinsiyet, okul türü ve mesleki kıdem değişkenleri göz önünde bulundurulduğunda istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. (3) Araştırmaya katılan ortaokul ve lise öğretmenlerinin mesleki profesyonellik düzeyleri "yüksek" olarak bulunmuştur. (4) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin mesleki profesyonellik düzeyleri cinsiyet, okul türü, mesleki kıdem değişkenleri göz önünde bulundurulduğunda istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. (5) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Örgütsel adalet algısının işe tutkunluk üzerindeki etkisinde örgütsel sinizmin aracı rolü
Bu araştırmanın amacı örgütsel adalet algısının işe tutkunluk üzerindeki etkisinde sinizmin aracı rolünün olup olmadığını araştırmaktadır. Bu amaçla bankacılık sektöründe çalışan 160 kişiye anket uygulanmıştır. Örgütsel adaletin ölçümünde Niehoff ve Moorman (1993) tarafından geliştirilmiş ölçek, işe tutkunluk ölçümünde Utrecht (2003) tarafından geliştirilen ölçek, son olarak sinizmin ölçümünde Dean, Brandes ve Dharwadkar (1998) tarafından geliştirilen ve Türkiye'de geçerliliği ve güvenilirliliği test edilen ölçekler uzman görüşüne başvurularak anket haline getirilmiştir. Araştırmada yapılan analiz sonuçlarına göre, örgütsel adalet algısının işe tutkunluk üzerindeki etkisinde örgütsel sinizmin aracı rolünün olduğu ortaya çıkarılmıştır. İşgörenlerin örgütsel adalet algıları ile örgütsel sinizm tutumları arasında negatif yönlü, örgütsel sinizm düzeyleri ile işe tutkunlukları arasında negatif yönlü ve örgütsel adalet algıları ile işe tutkunlukları arasında pozitif yönlü ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Literatürde yapılan incelemeler sonucunda, ilgili değişkenler içeren bu tür bir model oluşturulmamış olması ve bankacılık sektöründe de böyle bir çalışmaya çok sık rastlanmaması sebebiyle mevcut çalışmalardan farkını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Adalet, İşe Tutkunluk, Örgütsel Sinizm
Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal adalet algı ve deneyimleri
Yirmibirinci yüzyıl, dünya genelinde yaşanan toplumsal, ekonomik ve kültürel değişimlerin en hızlı gerçekleştiği dönem olarak kabul edilmektedir. Gerçekleşen bu değişimler eğitim anlayışını doğrudan etkilemektedir. Eğitimin amaçlarından biri vatandaş yetiştirmektir. Küresel değişimler ile birlikte farklılıklara saygı duyma, hoşgörülü olma gibi birçok yeni özellik vatandaşlardan beklenir hale gelmiştir. Bu özelliklerden biri sosyal adalet bilincidir. Sosyal adalet, toplumsal hayat içerisinde her bireyin kendini güven ortamı içerisinde hissederek, ilgi ve ihtiyaçlarını en üst seviyede karşılayıp potansiyelini ortaya koymasını amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra toplumsal yaşam içerisinde var olan ekonomik, sosyal ve politik ayrımcılıkların giderilmesini de amaçlamaktadır. Bu nedenle sosyal adalet farkındalığı küresel vatandaşların sahip olması gereken nitelikler arasında görülmektedir. Türkiye'de ortaokul düzeyinde sosyal bilgiler dersi doğrudan vatandaş yetiştirme amacını taşıyan bir ders olarak dikkat çekmektedir. Bu nedenle, sosyal bilgiler dersinde küresel vatandaş yetiştirme amacıyla sosyal adalet eğitimine de yer verilmesi beklenmektedir. Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal adalet algı ve deneyimlerine yönelik bilgi edinilmesidir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim desenine göre gerçekleştirilmiştir. Öğretmenler belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan maksimum çeşitlilik örneklemesinden yararlanılmıştır. İlk aşamada maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 10 öğretmen ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. İkinci aşamada, bu görüşmelerden elde edilen veriler doğrultusunda öğretmenlerin hayata bakış açısı, mesleki deneyimleri, bulundukları okulun sosyo-ekonomik düzeyi, sosyal adalet konusundaki farkındalıkları, sosyal adalet eğitimine sınıf içerisinde yer verme düzeyleri gözetilerek görüşme yapılan 10 öğretmen arasından dört öğretmen belirlenmiştir. Belirlenen dört öğretmenin sınıfında sosyal adalet eğitimine ilişkin deneyimleri yaklaşık beş ay süresince katılımcı gözlem ile gözlenmiştir. Katılımcı gözlem sürecinin ardından tüm öğretmenlerle son görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ve gözlemlerden elde edilen veriler Nvivo 10 nitel veri analizi programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin çoğunun sosyal adalet kavramını, eşitlik ve adalet olarak değerlendirdikleri görülmüştür. Öğretmenlerin çoğu, sosyal adalet algılarının gelişiminde ailelerinin ve aldıkları eğitimlerin önemli olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenlerin çoğu sosyal adalet eğitimini fırsat eşitliği yaratmak, sosyal adaleti kavram olarak öğretmek ve öğrencilere sosyal adaletle ilgili değerleri kazandırmak olarak değerlendirmişler ve sosyal adalet eğitiminde öğretmenlerin, öğrencilerine olumlu model olması, farklı düşünce ve kimliklere saygı göstermesi gerektiğini dile getirmişlerdir. Öğretmenlerin çoğu, sosyal bilgilerin vatandaş yetiştirme, bireyleri yaşama hazırlama ve sosyal bilimleri öğretme gibi temel amaçlarının var olduğunu belirterek sosyal adaletin, sosyal bilgiler dersi içerisinde önemli bir yeri olduğunu ifade etmişlerdir. Ancak sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarında sosyal adaletin doğrudan yer almadığını söylemişlerdir. Ders içerisinde öğretmenlerin, öğrencilerde sosyal adalet bilincini geliştirmek adına yaptıkları etkinlikler sınırlı kalmaktadır. Öğretmenlerin çoğu, öğrencileri arasında ayrım yapmadıkları ve öğrencilerine karşı olumlu tutumlarda bulundukları görülmesine karşın ders içerisinde sosyal adaletin insan hakları, demokrasi ve çevre koruma boyutlarına kısmen değinmişlerdir. Sonuç olarak öğretmenlerin çoğunun sosyal adalet kavramını sınırlı bir şekilde algıladıkları ve bu doğrultuda ders içi deneyimlerinin de sınırlı kaldığı görülmektedir. Araştırmada, sosyal bilgiler programı ve ders kitaplarında sosyal adalete doğrudan yer verilmesi, öğretmenlerin farkındalıklarının artırılması adına MEB ile üniversitelerin işbirliği içerisinde sosyal adalet konusunda çalışmalar yapmaları ve araştırmacılara, STK'larla işbirliği içerisinde yapılabilecek eylem araştırmaları önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler, sosyal adalet, sosyal bilgiler eğitimi, sosyal adalet eğitimi.
Sağlık çalışanlarında örgütsel adalet algısının örgütsel bağlılığa etkisi
Gerek yerel gerek ise global bağlamda yoğun rekabet ortamında bulunduğumuz günümüzde örgütlerin, bu ortamlarda pozisyonlarını korumak için nitelikli çalışanlar kazanması ve onları örgütte tutması gerekmektedir. Nitelikli çalışanları yalnızca maddi olanaklar aracılığıyla örgütte tutmak genellikle mümkün olmamakla birlikte, onların çeşitli gereksinimlerini karşılamak ve örgüt ile çalışanlar arasındaki ideal ilişkiyi kurmak gerekmektedir. Çalışanların kendilerini örgütün içinde hissetmesi ve örgütsel hedefler uğruna çalışması adına, onların başta örgütsel bağlılığı güçlendirici etkinlikler olmak üzere amaçları önceden belirlenmiş çeşitli etkinliklere dahil edilmesi önem taşımaktadır. Örgütsel adalet algısı olarak adlandırılan, çalışanların bulundukları örgüt içinde onlara adil olarak davranıldığı algısı; örgütsel bağlılık için büyük önem taşımakta ve örgütsel bağlılığın en önemli ögeleri arasında bulunmaktadır. Örgütsel adalet ve bağlılık çalışanlarda çok sayıda olumlu örgütsel davranışlara yol açmaktadır. Özellikle kurumun başarısının büyük bölümünün çalışanlara bağlı olduğu sağlık kurumlarında, adalet algısı ve bağlılık kavramları daha da önemli hale gelmektedir. Bu yüzden yöneticiler, örgütsel hedeflerini elde edebilmek adına örgütsel adalet algısına ve örgütsel bağlılığa sahip çalışanlara ihtiyaç duymaktadır. Bu kapsamda çalışmada, sağlık kurumu çalışanlarının örgütsel adalet algısının örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın teori kısmında, örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık kavramları üzerine alanyazın çalışması yapılmıştır. Çalışmanın araştırma bölümünde ise belirlenen kurum çalışanlarına yönelik gerçekleştirilen nicel araştırma metodu ile elde edilen veriler analiz edilmiş ve sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırmada çalışanların örgütsel adalet algısı ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Bu doğrultuda çalışmanın hipotezi kabul edilmiş oldu. Özellikle iş hayatında çalışanların performansını yükseltmek ve başarıyı yakalamak içim önemli unsurlardan biri olan örgütsel bağlılık düzeyini arttırmak gerekmektedir. Bu sonuca elde edebilmek için ise çalışanların örgütsel adalet algılarının arttırılması gerekir.
Lise öğretmenlerinin etik liderlik ve sosyal adalet algıları arasındaki ilişki (İstanbul Avrupa Yakası örneği)
Araştırmada lise öğretmenlerinin etik liderlik ile sosyal adalet algıları arasındaki ilişki incelendi. İlişkisel tarama modellerinden ?karşılaştırma? türünde bir çalışmadır. Bu amaçla 84 maddeden oluşan Turhan (2007)tarafından geliştirilen ?Etik Liderlik Davranışları ve Sosyal Adalet Algısı ölçeği? kullanılmıştır.İstanbul'un Avrupa yakasındaki 30 lisede 250 öğretmenden anket yoluyla veri toplandı. Araştırmada yüzde, frekans, aritmetik ortalama, t testi, ANOVA , post-hoc Scheffe (anlamlı farklar) testi ve Pearsons' korelasyon analizi kullanıldı. Tüm istatistiksel hesaplamalarda anlamlılık düzeyi 05 olarak kabul edilmiştir.Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin, genel olarak etik liderlik algıları olumlu yöndedir. Demografik özelliklerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılaşmalar bulunmuştur. Etik liderliğin tüm alt boyutları ile sosyal adaletin algılanması arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. Sosyal adalet algısını en çok etkileyen davranış yöneticilerin sosyal sorumluluk davranış biçimidir. Sosyal adalet algısını en az etkileyen davranış ise yöneticilerin etik okul kültürü ve iklimi oluşturma davranışıdır. Ancak genel olarak etik liderliğe ilişkin 7 davranış biçiminin de, öğretmenlerin okullarında sosyal adaleti algılama düzeylerine güçlü bir şekilde etki ettiği söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Etik Liderlik, Sosyal Adalet.