Düzce Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarında bazı Bursaphelenchus türlerinin farklı çam türlerinde patojenliklerinin belirlenmesi

Çam odun nematodu, Bursaphelenchus xylophilus (Steiner ve Buhrer) Nickle, (Nematoda: Parasitaphelenchidae) iğne yapraklı orman ağacı türlerinde zararlı olan bir türdür. Bulaştığı çam ağaçlarında ani ölümlere neden olmaktadır. Bu çalışma ile ülkemiz ormanlarında yayılış gösteren altı farklı Bursaphelenchus türü (B. mucronatus, B. sexdentati, B. anamurius, B. vallesianus, B. andrassyi ve B. hellenicus) ve üç farklı çam türü (Pinus sylvestris, P. nigra ve P. pinaster) için doğal ortam koşullarında patojenlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Aşılamada düşük ve yüksek iki farklı nematod yoğunluğu kullanılmıştır. Her ağaç türünden (6 nematod türüx8 ağaçx2 aşılama dozu) 96 ağaçta aşılama işlemi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca her bir ağaç türü için 8 adet ağaç kontrol grubu olarak kullanılmıştır. Aşılanan ağaçlar ve kontrol grubu ağaçları aşılama işleminden itibaren bir yıl süre ile takip edilmiştir. Ağaçlardaki reçine akışı ve diğer dış belirtiler (yapraklardaki renk değişikliği ve Monochamus cinsi teke böceklerinin aktiviteleri) takip edilmiştir. Çalışmanın sonunda aşılamanın yapıldığı ağaçlardan talaş örnekleri alınmıştır. Laboratuara getirilen örneklerden usulüne uygun yöntemlerle nematod çıkarımı yapılmış ve daha sonra nematod sayımları gerçekleştirilmiştir. Patojenlik testi sonuçları istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Nematod aşılanan ağaçlarda aşılama tarihinden bir yıl sonra nematod aşılamadan kaynaklı bir kuruma meydana gelmediği gözlemlenmiştir. Ayrıca nematod aşılanan ağaçların aylık kontrollerinde, böcek istilasına ait belirtilere (özellikle Cerambycidae ve Scolytinae familyalarına ait türler) rastlanılmamıştır. Reçine akışı ölçüm değerlerinde ağaç türleri arasında anlamlı farklılık ortaya çıkmıştır. Nematod türlerinden sadece B. sexdentati ve B. anamurius reçine akışı üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmuştur. Nematod dozlarının ise reçine akışı üzerinde etkisi olmadığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlar neticesinde, doğal ekosistem koşulları altında ve belirli yaştaki üç farklı ağaç türüne aşılanan altı farklı nematod türünün patojen etkiye sahip olmadıkları görülmüştür.