Sektörel kredi talebinin dinamikleri ve sektörel kredi dağılımının etkinliği

Bu çalışma talep yanlı faktörleri kullanarak Türkiye'deki sektörel kredi talebini yapısal ve bütüncül bir yaklaşımla açıklamaya çalışmaktadır. Ayrıca, sektörel kredi tahsisinin sonuçları analiz edilmekte ve sektörel kredi dağılımın tahsis ve verimlilik etkinliği incelenmektedir. Sektörel kredi talebi, bağımlı ekonomi modeli veya TNT modeli ışığında, göreli fiyatlar ile kredi eğilim anketi ve literatürde yer alan diğer değişkenler kullanılarak açıklanmaya çalışılmaktadır. Ayrıca, kredi talebi ticarete konu olan ve olmayan sektörler ve farklı dönemler bazında incelenmektedir. Bu çerçevede, kurumsal alt sektörler için panel veri analizi kullanılarak, 2005:12-2018:12 dönemi için aylık verilerle ampirik çalışma gerçekleştirilmiştir. Kurumsal alt sektörleri kullanılarak sektörel kredi talebi dinamiklerinin incelenmesi ve sektörel kredi talebinin TNT modeli çerçevesinde kaynak dağılımıyla ilişkilendirerek ele alınması açısından bu çalışma ilk olma özelliği göstermektedir. Ampirik analiz sonuçlarına göre, göreli fiyatlar ile sektörel kredi talebi arasında güçlü bir pozitif ilişki ve ticarete konu olmayan sektörlerin göreli fiyat değişikliğine daha çok tepki verdiği görülmektedir. Kredi maliyeti kredi talebini negatif etkilerken, ticarete konu olmayan sektörler üzerindeki etkisi daha çoktur. Vadenin uzaması kredi talebini pozitif etkilerken, kredi kartı harcamaları negatif etki yapmaktadır. İhracat ticarete konu olan sektörlerin kredi talebini pozitif etkilemektedir. Ciro endeksi ve istihdam ile sektörel kredi talebi arasında pozitif ilişki bulunmaktadır. Ayrıca, ciro endeksinin ticarete konu sektörlere daha güçlü etkisi, bu sektörlerde kredinin üretimle daha çok ilişkili olduğunu göstermektedir. Türkiye'de ticarete konu olmayan sektörlerin kredi, istihdam ve GSYH içindeki ağırlığı göreli fiyatlar ve ekonomi politikalarının desteğiyle artmaktadır. İnşaat ve hizmetler gibi ticarete konu olmayan sektörlerin desteklenmesi sınırlı teknolojik gelişmeye, düşük verimlilik artışına yol açarak; uzun dönem büyümeyi olumsuz etkilemekte, büyüme oynaklığını artırmakta, cari açığı kötüleştirmekte ve sürdürülemez bir büyüme modeli ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca, borçluluk seviyesi kredinin etkin kullanılmamasıyla yükselmektedir. Kredinin tahsis ve verimlilik etkinliği imalat ve maden gibi ticarete konu sektörlerde yüksektir. Verimli ticarete konu ve bilgi-iletişim sektörlerini desteklemek ekonomideki dengelenme sürecini hızlandırarak uzun vadeli sürdürülebilir büyümeyi sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: bağımlı ekonomi modeli, göreli fiyatlar, kredi talebi, ticarete konu olan ve ticarete konu olmayan sektörler, verimlilik ve tahsis etkinliği