Ebeveyn ve sınıf öğretmenlerinin üstün yetenekli çocuklara yönelik algıları: Karma yöntem araştırması

Bu araştırmanın amacı, ebeveynlerin ve sınıf öğretmenlerinin üstün yetenekli çocuklara yönelik algılarını belirlemektir. Bu araştırmada karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın, ebeveynlerin ve sınıf öğretmenlerinin üstün yetenekli çocuklara yönelik algılarını belirlemek amacıyla ölçek uygulanan kısım nicel boyutunu, görüşme formu yapılan kısmı nitel boyutunu oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli, nitel boyutunda ise olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Samsun ili Çarşamba ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokullarda görev yapan 189 sınıf öğretmeni ve bu okullardaki öğrenim gören öğrencilerinin 236 ebeveyn oluşturmuştur. 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz döneminde tesadüfi örnekleme yöntemiyle Çarşamba ilçesinde ilkokullarda görev yapan 151 sınıf öğretmeni ve 198 ebeveyn ile nicel verilere, 38 sınıf öğretmeni ve 38 ebeveyn ile nitel verilere ulaşılmıştır. Veri toplama aracı Demirok ve Özcan (2016) tarafından geliştirilen "Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Algı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından oluşturulan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerine ait analizleri, frekans ve yüzdelik olarak verilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 25 paket program kullanılmıştır. Katılımcıların cinsiyete göre algılarının değişip değişmediği "t-testi" ile bulunmaya çalışılmıştır. Ebeveynlerin yaş, eğitim seviyesi ve meslek gruplarına göre; sınıf öğretmenlerinin yaş, hizmet süresi ve eğitim durumuna göre farklı olup olmadığını analiz etmek için ANOVA kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde Nvivo 14 programı kullanılarak oluşturulan kategoriler ve kodlar, model üzerinde frekansları gösterilerek sunulmuştur. Araştırma sonucunda katılımcıların üstün yetenekli öğrencilere yönelik algılarının yüksek olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmelerinin ölçeğin alt boyutlarına verdikleri cevaplar değişkenlik gösterirken, ebeveynlerin algı ölçeği alt boyutuna verdiği cevaplar benzerlik göstermektedir. Sınıf öğretmenlerinin cinsiyete göre üstün yetenekli öğrencilere yönelik algı ölçeği, öğrenme istekliliği ve kişilik özellikleri alt boyutunda kadın öğretmenlerin lehine anlamlı olduğu ve bu farkın orta etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin üstün yetenekli çocuklara yönelik algı ölçeğinde yaş, hizmet süresi ve mezuniyet gruplarına göre; ebeveynlerin cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve meslek gruplarına göre anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Nitel araştırma verilerine göre üstün yetenekli çocuklara normal eğitim veren kurumların uygun olmadığı düşüncesiyle bu çocukların özel eğitim alması gerektiği belirlenmiştir. Ayrıca ebeveynlerin ve sınıf öğretmenlerinin üstün yetenekli çocuklarla ilgili eğitimlere ihtiyaç duydukları tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda normal eğitim kurumlarının üstün yetenekli çocuklar için daha işlevsel hale getirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Üstün yetenekli çocuklara özel eğitim veren kurumların etkililiğini artırmak adına eksiklerinin giderilmesi ve üstün yetenekli çocukların eğitimlerine yönelik kalıcı politikalar oluşturulması için çalışmaların yapılması gerektiği şeklinde öneriler sunulmuştur.