Role of parenting and self-types on intentional self- and emotion regulation in adolescence

Bu tez çalışmasının amacı erken ergenlikteki öz düzenleme, benlik çeşitleri ve ebeveyn davranışları arasındaki ilişkileri incelemektir. Daha ayrıntılı bir deyişle, ebeveynin özerklik destekleyici davranışlarının, psikolojik ve davranışsal kontrollerinin ve ergenlerin bu kontrolü kabullenmesinin erken ve orta yaştaki ergenlerin hedefli öz düzenleme ve duygu düzenleme yeteneklerinin üzerindeki etkileri üzerinde yoğunlaşılmıştır. Özerk ve ilişkili benlik çeşitlerinin de ergenlerin bu yeteneklerine ne gibi katkıları olduğu araştırılmıştır. Sosyo-ekonomik düzey (SED), ebeveynin cinsiyeti ve ergenin yaşı da göz önünde bulundurulan diğer faktörlerdir. Veriler farklı yaş ve ekonomik gruplardan gelen 259 ergenden toplanmıştır. Hedefli öz düzenleme, Seçim, Optimizasyon ve Telafi (Selection-Optimization-Compensation) gibi süreçleri içeren üçlü bir model kullanılarak ölçülmüştür. Erken ergenlerin, orta yaştaki ergenlere kıyasla, bu üçlü süreci ayrı ayrı yaşamaktan daha çok tek bir süreçmiş gibi yaşadıkları önerilmiştir. Sonuçlar, hedefli öz düzenleme yeteneğinin her iki yaş grubunda da tek bir süreç olarak görüldüğünü, ve erkeklerin kızlara oranla daha yüksek bir hedefli öz düzenlemeye sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yapısal denklem modeli ile yapılan analizlere göre özerk benlik ve psikolojik kontrol hedefli öz düzenlemeyi olumlu, ilişkili benlik ise olumsuz şekilde etkilemektedir. Ayrıca, duygu düzenleme sadece ilişkili benlik ile olumlu bir ilişkisiye sahiptir. Değişkenler arasında önerilen bu ilişklilerin ağırlıklarının SED, ebeveynin cinsiyeti ve ergenin yaşına göre değişkenlik gösterdiği de bulgular arasındadır. Anahtar Kelimeler: hedefli öz düzenleme, duygu düzenleme, ergenlik, özerklik, ebeveyn kontrolü, özerk benlik, ilişkili benlik