Bidirectional effects between parenting and temperament in relation to children's self-concept

Ebeveynlik ve mizaç üzerine uzun yıllardır araştırma yapılmasına rağmen aralarındaki çift yönlü etkilere yönelik araştırmalar son zamanlarda yaygınlaşmıştır (Kiff vd., 2011). Bu araştırmanın amacı, annelerin ebeveynlik (aşırı korumacılık ve özerklik desteği) ve çocukların mizacı (davranışsal ketlenme) arasındaki çiftyönlü etkilerin, okul öncesi yaştaki çocukların benlik kavramları üzerine olan etkilerini incelemektir. Bu bağlamda araştırmanın örneklemini, 180 çocuk (93 kız [%51.7], 87 oğlan [%48.3]; Ortyaş = 61.15, SSyaş = 8.56) ve anneleri oluşturmuştur. Araştırma kapsamında 8 ay arayla iki ölçüm alınarak boylamsal değişimler ve çaprazlama etkiler test edilmiştir. Araştırma verileri ev veya kreş/anaokulu ziyaretleri ile toplanmıştır. Araştırmada her iki ölçüm sürecinde de veri toplama aracı olarak; çocukların algılanan benlik kavramlarının belirlenmesi amacıyla kukla görüşmesi yönteminin kullanıldığı Çocuk Kendilik Algısı Ölçeği (Eder, 1990) ve Berkeley Kukla Görüşmesi (Ablow ve Measelle, 1993) ölçekleri; annelerin aşırı korumacılığının ölçülmesi amacıyla Ebeveyn Aşırı Korumacılık Ölçeği (Edwards vd., 2008), özerklik desteğinin ölçülmesi amacıyla Ebeveynlik Stilleri ve Boyutları Ölçeği (Robinson vd., 2001) ve çocukların davranışsal ketlenmesinin ölçülmesi amacıyla Erken Çocukluk Davranış Anketi (Putnam vd., 2006) ölçekleri kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, iki set (iki farklı ebeveynlik stili için) halinde Çapraz Bağlanmış Panel Analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, birinci zamanda ölçüm alınan çocukların benlik kavramları ve davranışsal ketlenmesi ile annelerin aşırı korumacılığı ve özerklik desteği, ikinci zaman ölçümlerini yordamıştır. Birinci zamandaki annenin aşırı korumacılığı, ikinci zamandaki çocuğun davranışsal ketlenmesini olumlu yönde yordarken çocukların birinci zamandaki hem davranışsal ketlenmesi hem de benlik kavramları, annelerin ikinci zamandaki özerklik desteğini olumsuz yönde yordamıştır. Elde edilen bulgular, ebeveynlik-mizaç çift yönlülüğü ve kültür etkileri bağlamında ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.