Edebî yönleriyle İbrahim (a.s.) kıssası

Bu çalışmada, Kuran-ı Kerim'de geçen İbrahim (a.s.) kıssasının edebî özelliklerinin ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Bu incelemeye sebep olan temel sorun, kıssaların nasıl anlaşılacağı ve buna bağlı olarak da sembolik olup olmadığı noktasındaki tartışmalardır. Kuran-ı Kerim kıssalarının belâgat ilminin araçlarıyla ilmi yöntemlerle incelenmesi, konuya açıklık getirilmesi açısından önemlidir. Bunun için başlangıç noktası olarak İbrahim (a.s.) kıssası seçilerek, kıssayı oluşturan ayetler, belâgat ilminin alt ilimleri olan beyân ve meânî ilimlerinin araçlarıyla incelenmiştir. Tez bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde analiz sırasında kullanılan terimlerle ilgili genel bilgiler verilmiştir. Bölümlendirme ise İbrahim (a.s.) kıssalarının içerdiği konulara göre yapılmıştır. İlk bölümde atası ve toplumu ile mücadelesi bağlamındaki kıssaları incelenmiştir. İkinci bölümde çocuk müjdesi ile gelen elçilerin anlatıldığı kıssaları, son bölümde ise Kabe bağlamındaki kıssaları incelenmiştir. Analizlerden önce, kıssanın içinde geçtiği sûrenin içeriği ve kıssanın üslûbu noktasında bilgi verilmiştir. Analiz sonucunda ulaşılan sonuç, İbrahim (a.s.) kıssasının edebî yönünün, kıssanın içinde bulunduğu sûreye bağlı olduğu şeklindedir. Toplumuyla mücadelesi bağlamında beyân sanatlarından ta'riz üslûbunun, meânî ilmi kapsamında ise zâhirin muktezâsından çıkmış istifhâm üslûbunun yoğun kullanıldığı görülmüştür. Elçilerle müjdelenme bağlamında ise duygu yoğunluğunu ön plana çıkartacak şekilde meânî sanatları öne çıkmaktadır. Mecaz ifade kalıpları daha ziyade Kabe bağlamında ortaya çıkmakta, ancak kıssa gerçekçi olmayan veya sembolik bir anlatım içermemektedir. Anahtar Kelimeler: İbrahim, Kıssa, Beyan, Meani, Kuran, Belagat.