Yaşlılarda bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının manevi iyi oluş ve yaşamı anlamlandırmaya etkisi

ÖZET YAŞLILARDA BİLİNÇLİ FARKINDALIK TEMELLİ STRES AZALTMA PROGRAMININ MANEVİ İYİ OLUŞ VE YAŞAMI ANLAMLANDIRMAYA ETKİSİ Sevimoğlu MY., Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Aydın, 2024. Amaç: Bu araştırmada yaşlılarda bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının manevi iyi oluş ve yaşamı anlamlandırmalarına etkisini belirlemeyi amaçlandı Gereç ve Yöntem: Bu araştırma ön test – son test kontrol gruplu yarı deneysel olarak yapıldı ve araştırmanın örneklemini 17 deney, 17 kontrol olmak üzere toplam 34 yaşlı birey oluşturdu. Yaşlılarda bilişsel durumunu değerlendirmek için eğitim düzeyine göre, ilkokul ve daha ileri eğitimi olan yaşlı bireyler için "Standardize Mini Mental Test", okuryazar olmayan ve ilkokulu bitirmemiş yaşlılar için "Eğitimsizler için Standardize Mini Mental Test" kullanıldı. Standardize Mini Mental Teste göre bu çalışmada araştırma kapsamına 23 puan ve üstü alan yaşlılar dâhil edildi. Araştırma kapsamında yaşlılara bilinçli farkındalık eğitimi verildi. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistiksel analizler, Mann Whitney U, Friedman test, Pearson Chi Square, Likelihood Ratio testleri kullanıldı. Bulgular: Deney grubunun eğitim sonrası ve eğitim sonrası birinci izlemde Anomi Alt Ölçeği puan ortalamasının kontrol grubuna göre yüksek olduğu saptandı. Deney grubunun eğitim öncesi Aşkınlık, Anomi Alt Ölçekleri ve Spiritüel İyi Oluş Ölçeği puan ortalamalarının eğitim sonrası yükseldiği bulundu. Kontrol grubunun eğitim öncesi, eğitim sonrası ve birinci ve ikinci izlem karşılaştırılmasında Aşkınlık Alt Ölçeği puan ortalamasının eğitim sonrası birinci ayda yükseldiği bulundu. Deney grubunun eğitim öncesi Aranan Anlam Alt Ölçeği ve Yaşam Anlamı Ölçeği puan ortalamalarının eğitim sonrası birinci ayda ve üçüncü ayda yükseldiği bulundu. Kontrol grubunun karşılaştırılmasında Mevcut Anlam Alt Ölçeği puan ortalamasının eğitim sonrası tüm ölçümlerde eğitim öncesine göre yüksek olduğu belirlendi. Sonuç: Yaşlılarda bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının manevi iyi oluş ve yaşamı anlamlandırmalarına olumlu etkisinin olduğu bulundu. Anahtar Kelimeler: Farkındalık, Hemşirelik, Maneviyat, Stres, Yaşlılık.