Sipermetrinin Van balığı (Alburnus tarichi Güldenstädt, 1814) primer karaciğer kültürü üzerine etkileri

Sipermetrin hayvancılık ve ziraat alanlarında zararlı böceklerle mücadelede yaygın olarak kullanılan sentetik bir insektisittir. Her ne kadar böceklerle mücade için kullanılsa da zararsız diğer canlılar üzerine de olumsuz etkileri mevcuttur. Sipermetrin, Van Gölü havzasında hayvancılık ve zirai alanlarda kullanılmaktadır. Yoğun kullanım göl ve sucul alanlarda da birikime neden olabilmektedir. Bu çalışmada, sipermetrin'in Van balığı (Alburnus tarichi) primer hepatosit kültürü üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlamıştır. Van Balığından izole edilen karaciğer hücrelerine sipermetrinin farklı konsantrasyonları (1×10-7, 1×10-6 ve 1×10-5 M) 48 saat süresince uygulanmıştır. Hücre kültürünün 24 ve 48 saatlerinde Aspartat Aminotransferaz (AST), Alanin Aminotransferaz (ALT) ve Laktat dehidrogenaz (LDH) seviyelerindeki değişim hücre kültür ortamında belirlenmiştir. Ayrıca sipermetrinin total oksidan (TOS) ve antioksidan seviyeleri (TAS), malondialdehit seviyeleri (MDA) ve DNA hasarı üzerine etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Deneyler sonucunda hepatosit sayısının sipermetrin uygulanan gruplarda önemli ölçüde azaldığı invert ışık mikroskobunda belirlendi. Karaciğer hasarında sıklıkla kullanılan AST, ALT ve LDH seviyeleri sipermetrin dozlarına bağlı olarak artış göstermesine rağmen bu artış kontrol grubuna göre düşük veya istatistiksel olarak önemli değildi. MDA seviyeleri, inkübasyon sonunda doza bağlı olarak artış gösterdi. TAS ve TOS seviyeleri, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında herhangi bir farkın olmadığı gözlendi. DNA hasarının ise doza ve zamana bağlı olarak artış gösterdiği belirlendi. Sonuç olarak, uygulanan sipermetrinin Van Balığı primer hepatosit kültürü üzerine yüksek toksik etkilerinin olduğu net bir biçimde ortaya konulmuştur. Anahtar kelimeler: Alburnus tarichi, Primer hepatosit kültür, Sipermetrin, Van Balığı