İçerik sunu modlarının yabancı dil dinleme kavrayışı üzerindeki etkileri: Çoklu öğrenme ortamı teorisi perspektifi

Bu çalışma, farklı sunu modlarının, İngilizce'yi üniversite seviyesindeki akademik ortamlarda kullanabilmek amacıyla yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin dinleme kavrayışlarının üzerinde bir etkisi olup olmadığını ve varsa bu etkinin ne dereceye kadar etkili olduğunu incelemektedir. Daha belirgin olarak, çalışma tekli sunu modu olan sadece (a) ses modu ile çoklu sunu modları olan (b) ses-video, (c) ses-video ve hedef dil altyazı ve (d) ses ve PowerPoint sunumlarının dinleme kavrayışlarının üzerindeki etkisini bilişsel yük teorisi (Sweller, 1988) ve çoklu öğrenme ortamı teorisini (Mayer, 1997; 2001) dikkate alarak araştırmaktadır.İstanbul, Türkiye'de bulunan bir vakıf üniversitesinin İngilizce öğretmenliği bölümünün hazırlık programında okuyan 10 öğrenci bu çalışmada yer almıştır. Sözcük bilgisi ve konu aşinalığı değişkenleri kelime alıştırmaları ve konu aşinalığı soru listesi kullanımı (Pulido, 2004'ten adapte) aracılığı ile kontrol altına aldıktan sonra, her sunumda öğrencilere, içeriğe özel 10 soru ve her soruda 4 şıktan oluşan bir dinlediğini anlama testi dağıtılmıştır. Böylelikle öğrenciler dinleyecekleri ve/veya izleyecekleri sunumdan önce soruları okuma fırsatı elde etmişlerdir. Daha sonra, öğrenciler üniversite ortamında bir uzman tarafından verilen gerçekçi bir akademik dersin dinleyebildikleri ve/veya izleyebildikleri sunu moduna tabi tutulmuşlardır. Öğrencilere dinledikleri ve/veya izledikleri ders bitiminden sonra ek iki dakika daha süre verilerek cevaplarını tamamlamaları ve kontrol etmeleri fırsatı verilmiştir. Dinlediklerini anlama testinin tamamlanmasının hemen ardından seçilen öğrencilerden dersi dinlerken ne düşündürdüklerini dillendirebilmeleri amacıyla bireysel olarak sesli düşünme seanslarına katılmaları rica edilmiştir. Bunun ardından öğrencilerin farklı sunu modları ile ilgili algılarını ortaya çıkarabilmek için aynı öğrencilerle yapılandırılmış ve odak gruplu bir mülakat gerçekleştirilmiştir.Karma yöntem teknikleri kullanılarak toplanan hem nicel hem de nitel verilerin analizi öğrencilerin dinleme kavrayışlarının ses-video ve altyazılı sunum modunda diğer modlara göre önemli bir şekilde düşük olduğunu ve öğrencilerin en fazla bu modda karışıklık ve endişe yaşadıklarını gözler önüne sermiştir. Buna ek olarak, her ne kadar nicel datanın analizi öğrencilerin dinlediklerini anlamada en başarılı oldukları modun ses ve PowerPoint sunumlu mod olduğunu gösterse de, nicel datanın analizi öğrencilerin gerçekte bu slaytları pek yararlı bulmadıklarını ve bu nedenle dinleme esnasında onlara bakmadıklarını ortaya koymuştur.Sonuçlar, ayrıca öğrencilerin üniversite öncesi dinleme sınıflarında/derslerinde edindikleri deneyimler tarafından etkilendiklerini, yani en çok sadece ses moduna alışkın olduklarını göstermesi açısından önemlidir.Bilişsel yük (Sweller, 1988) ve çoklu öğrenme ortamı teorilerinin (Mayer, 1997; 2001) ışığı altında, bu çalışmanın bulgularının literatürde ortaya çıkarılanlarla uyumlu olduğu ve fakat bu sonuçların İngilizce'yi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin o an dinlediklerini anlama süreçlerinde değişik sunu modları ile etkileşim içerisindeyken neler yaşadıklarının daha iyi anlaşılmasına yol açtığı söylenebilir. Bu, sunu modlarının o an dinlenilenleri kavrama üzerindeki etkileri ile ilgili olarak öğretmenler, müfredat hazırlayanlar ve eğitim materyali geliştirenler için yeni anlayışlar sağladığı anlamına gelmektedir.Anahtar Kelimeler: İçerik sunu modları; bilişsel yük; çoklu öğrenme ortamı; dinleme kavrayışı; orta-üst seviye İngilizce'yi yabancı dil olarak öğrenen öğrenciler