İçme sütüne eklenen mersin bitkisi ekstraktinin simental buzağılarda performans ve bazı kan parametreleri üzerine etkisi

Tek sağlık kavramı, çevrenin, hayvanların ve insanların birbiriyle ilişkili ve birbirine bağımlı olduğunu gösteren nispeten yeni bir terimdir. Tek sağlık kavramının önemli yönlerinden biri hayvansal kaynaklardan gelen besindir. "Gıda güvenliği için yem güvenliği" kavramı, insan tüketimi için antibiyotik kalıntısı veya büyüme hormonu içermeyen güvenli ve sağlıklı gıdanın bulunmasını sağlamak önemlidir. Bunun için gıda üreten hayvanlara organik ve doğal yem veya doğal yem katkı maddelerinin verilmesi gerekmektedir. Sağlıklı bir yaşam sürmek için insanların, yalnızca sağlıklı gıda üreten hayvanlardan elde edilebilecek yeterli amino asit profiline sahip kaliteli hayvansal proteine ihtiyaçları vardır. Bu çalışmada, mersin bitkisi özütünün büyüme performansı, ishal oranı ve bağışıklık fonksiyonu üzerindeki etkileri, sütten kesilme öncesi Simental ırkı süt buzağılarında değerlendirildi. Bireysel olarak barındırılan 48 Simental buzağı (40 ± 4) doğum ağırlığı, 3 günlük yaşta), her grupta 12 buzağı (6 erkek, 6 dişi) olacak şekilde dört gruba rastgele atandı; C (kontrol grubu), MP (10 g probiotik/buzağı/gün), MM (50 mL mersin bitkisi özütü /buzağı/gün) ve MMP (10 g probiotik + 50 mL mersin bitkisi özütü /buzağı/gün) grupları. Deney periyodu 75 gündü. Tüm buzağılar deneyin sonuna kadar 2 × 2 L tam yağlı sütle (4 L/gün) beslenmiştir. Başlangıç yemi 2. haftadan ve kaba yem 5. haftadan sonra deney süresince farklı kovalarda ad libitum olarak sunulmuştur. Üçüncü haftanın başında (15. günden itibaren) yemler buzağılara her gün tartılarak taze olarak verildi. Ertesi gün kalan yemler yem kaplarından toplanarak her buzağıya özel, hava geçirmez boş torbalarda saklandı ve bu uygulama 7 gün boyunca devam etti. Sekizinci günde, son 7 günün yemi kalan çuvallar tartılarak yem tüketimleri belirlenmiştir. Yem tüketimi ve fekal skor puanlaması deneme sonuna kadar her gün kaydedildi. Sağlık durumu, vücut ısısı, dışkı kıvamı (ishalin incelenmesi için), ishal (kuru madde oranı %10'un altında olan dışkı), solunum (pnömoniyi kontrol etmek için), deri (herhangi bir ekto-parazit istilası olup olmadığını anlamak için), anhidroz, alopesi, herhangi bir mantar enfeksiyonu açısından incelendi. Olası hastalıkları kontrol etmek için buzağıların genel vücut durumu günlük olarak takip edildi. Deneme grubu buzağılarda şiddetli bir ishal görülmedi, ishal vakaları olduğunda da daha az sıklıkta ve şiddette görüldü. Bu nedenle tüm deneme süresi boyunca sıvı tedavisine ihtiyaç duyulmadı. Denemede ishalden etkilenen buzağılar, takviyeli veya takviyesiz gruptan bağımsız olarak, aynı antibiyotik tedavi prosedürüne göre tedavi edildi. Tedavilere art arda 3 gün devam edildi. Tüm buzağıların vücut ağırlığı ölçümü 3 kez yapılmıştır; doğumda, 1. aydaki ağırlıkta ve denemenin 75. günündeki son ağırlık. Kan örnekleri denemenin 7., 20., 40., 60. ve 75. günlerinde alındı. Buzağıların tamamı 21 günlük olduklarında solunum sistemi hastalıklarından korumak amacıyla boyun bölgesinden subkutan olarak 5 ml Bovilis (Bovipast, MSD) ile aşılandı. Aşının rapel aşısı ilk uygulamadan 21 gün sonra (buzağılar 42 günlükken) aynı şekilde ve dozda yapıldı. Aşı, TCID50 değeri 105,5 olan inaktif BRS virüsü (EV 908), TCID50 değeri 105,5 olan inaktif Parainfluenza 3 virüsü (SF-4 Reisinger suşu) ve 9X109 inaktif Pasteurella (Mannheimia) haemolytica hücrelerini (serotip A1) içermektedir. Canlı ağırlık, yem tüketimi, yemden yararlanma oranları (FCR) gibi performans parametreleri ile kan biyokimyasal ve hematolojik parametrelerinin istatistik değerlendirilmesinde GLM metodu kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi (p≤0,05) olarak belirlendi. Araştırmada, MM grubundaki buzağıların ortlama yemi tüketimi diğer gruplardan daha yüksek (p=0.0001) bulundu. MM katkılı gruplarda (MM ve MMP grupları) ortalama canlı ağırlık, kontrol ve MP'ten daha yüksek (p=0.0085) bulundu. Buna karşın yemden yararlanma oranları bakımından gruplar arasında benzer bulundu. Deneme boyunca mersin bitkisi özütü ve probiyotik ilaveli buzağılarda ishal ve pnömoni görülme sıklığı kontrol grubuna kıyasla daha düşüktü. Araştırmada incelenen kan biyokimya parametrelerinden glikoz, NEFA, BHBA, BUN, ALT, GGT ve kreatinin düzeyleri bakımından gruplar arasında benzer saptandı. Buna karşın total protein (p=0.0001), AST (p=0.0352) ve IgG (p=0.0001) değerleri açısından gruplar arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Tüm deneme gruplarının IgG seviyesi kontrol grubuna kıyasla daha yüksektir. Kan fizyoloji parametrelerinden MCH (p=0.0022), MCHC (p=0.0097) ve WBC (p=0.0001) değerleri dışında diğer parametrelerde anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Böylece deneme süresince buzağılarda yem tüketimi, büyüme performansı ve bağışıklık, MM katkısından önemli ölçüde etkilenmiştir. Mersin bitkisi özütü, sütten kesim öncesi buzağılarda ishal görülme sıklığını azaltmıştır. Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında büyüme performansında önemli bir iyileşme, buzağı ishalinde azalma ve serum bağışıklığında genel bir iyileşme vardı. Bu nedenle, sütten kesilmeden önceki dönemde buzağıların sütlerine tek başına mersin bitkisi özütü veya probiyotik ile karışımının eklenmesi önerilmektedir.