Eğitim ve Bilim Dergisi'nin bibliyometrik ve içerik analizi

1976 yılından yayın hayatına başlayan Eğitim ve Bilim dergisi Türkiye'nin saygın eğitim dergileri arasında yer almaktadır. Eğitim ve Bilim dergisi 2007 yılından beri çok sayıda farklı akademik disiplin için kapsamlı atıf verileri sunan ve dünyanın en güvenilir küresel atıf veritabanı olarak kabul edilen Web of Science (WoS) tarafından indekslenmektedir. Bu araştırma Eğitim ve Bilim dergisinin WoS tarafından indekslenmeye başladığı tarihten itibaren küresel çaptaki yayın ve atıf eğilimlerine bibliyometrik bir genel bakış sunmayı amaçlamaktadır. Bunun yanında araştırma kapsamında Eğitim ve Bilim dergisinde 2017-2021 yılları arasında yayınlanan makalelerdeki araştırma eğilimleri içerik analizi ile ortaya koyulmaktadır. Bu bağlamda 2007-2022 yılları arasında dergide yayınlanan tüm yayınların (N=1270) meta verilerine WoS veritabanından ulaşılmış ve toplam yayın ve atıf sayısı, h indeksi, yayın başına atıf, yıllık atıf, atıf eşiği, yıllık ortalama atıf ve toplam bağlantı gücü açısından bibliyometrik olarak analiz edilmiştir. Bunun yanında çalışmada VOSviewer yazılımı aracılığıyla gerçekleştirilen bir bibliyometrik haritalama analizi ile atıf, birlikte atıf, bibliyografik eşleşme, ortak yazarlık ve yazar anahtar kelimelerinin birlikte oluşumu analizi sonuçlarından yola çıkarak oluşturulan görsel haritalar sunulmaktadır. İçerik analizi için 2017-2021 yılları arasında Eğitim ve Bilim dergisinde yayımlanan 317 yayının tam metinlerine erişilmiş ve yayınlar araştırma yöntem ve deseni, örnekleme yöntemi, düzeyi ve büyüklüğü, veri toplama araçları, veri analiz yöntemleri ve incelenen değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınların çoğunun makale türünde olduğu, 2007 yılından 2014 yılına kadar yayın sayısının sürekli arttığı ve 2014 yılından sonra ise yayın sayısının yıllara göre değişkenlik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim ve Bilim dergisinin WoS'ta taranmaya başlandığı 2007 yılından 2022 yılına kadar geçen 16 yıllık sürede dergide yayınlanan 1270 yayına toplamda 5361 kez atıf yapıldığı tespit edilmiştir. Eğitim ve Bilim dergisinde en çok atıfın 'Introducing STEM education: Implications for educating our teachers for the age of innovation' isimli makaleye yapıldığı ve bununla birlikte Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınların ise en fazla M.B. Miles ve A.M. Huberman tarafından yayınlanan 'Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook' isimli kitaba atıf yaptığı sonucu ortaya çıkmıştır. Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınlarda yapılan atıfların yazar, dergi, kurum ve ülkelere göre dağılımları incelendiğinde ise en fazla atıf yapan yazarın M. Çalık, derginin Eğitim ve Bilim, üniversitenin Hacettepe Üniversitesi ve ülkenin de Türkiye olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim ve Bilim dergisindeki en üretken yazar M. Özdemir olurken en üretken kurumun ise Hacettepe Üniversitesi'nin olduğu görülmüştür. Araştırmada sonucunda oluşan bibliyometrik haritalar incelendiğinde ise Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınlarda en çok birlikte atıf yapılan dergi Eğitim ve Bilim dergisi olurken yazar ise Milli Eğitim Bakanlığı olmuştur. Bunun yanında Eğitim ve Bilim dergisinde yayın yapan yazarların 4, kurumların ise 3 farklı bibliyografik eşleşme kümesi oluşturduğu; yazarlar için 5, kurumlar için ise 10 yayın eşik değerini karşılayan bütün yazarların ve kurumların birbirlerine bağlı olduğu tespit edilirken yazarların oluşturduğu ortak yazarlık kümeleri arasında iş birliğinin olmadığı görülmüştür. Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınların yazar anahtar kelimelerinin birlikte oluşumu incelendiğinde ise akademik başarı, güvenirlik, geçerlik, öğretmen, cinsiyet, öğretmen adayları, öz-yeterlik, yüksek öğretim ve yapısal eşitlik modellemesi anahtar kelimeleri en önemli anahtar kelimeler olurken, dergide yayın yapan araştırmacıların son yıllarda eylem araştırması, karma yöntem, ortaokul öğrencileri, sosyal bilimler ve meta-analiz gibi konuları incelediği sonucuna ulaşılmıştır. İçerik analizi sonuçlarına göre ise Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınlarda nicel araştırma yönteminin ve yine nicel araştırma yöntemi içerisindeki ilişkisel tarama araştırma deseninin en fazla kullanılan yöntem ve desen olduğu ortaya çıkmıştır. Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınlarda en sık kullanılan örnekleme yöntemi amaca uygun örnekleme, örneklem düzeyi öğretmenler ve örneklem sayısının da 31-100 aralığı olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınlarda en sık kullanılan veri toplama aracı anketler olurken, veri analiz yöntemi ise nicel kestirimsel yöntemlerden ANOVA-ANCOVA olmuştur. Son olarak Eğitim ve Bilim dergisindeki yayınlarda en fazla akademik başarı, öğretmen görüşleri ve okuma becerileri konularının ele alındığı tespit edilmiştir.