Eğitim enstitüleri (1949-1979)

Bu çalışma, 1949'da kurulan ve 1978-1979 öğretim yılında Yüksek Öğretmen Okuluna dönüştürülene kadar, Türk eğitim sistemi içinde orta öğretime branş öğretmeni yetiştirme konusunda tek yetkili kurum olan "Eğitim Enstitülerini" konu almaktadır. Eğitim Enstitüleri, ülkenin geniş coğrafyasına dağılmış orta öğretime öğretmen, ilköğretime müfettiş ve yönetici yetiştiren kurumlar olarak kurulmuş ve mezun ettiği on binlerce öğretmenle "Türk Eğitim Hayatı" nın biçimlenmesinde çok etkili olmuş kurumlardır. Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi hayatındaki bütün dalgalanmalardan doğrudan etkilenmiş, kimi zaman çok sevilmiş bazen de kıyasıya eleştirilmiş eğitim kurumlarıdır. Tez, dört ana bölüm, sonuç ve önerilerden oluşmaktadır. Giriş kısmında Osmanlı'dan Cumhuriyete öğretmen yetiştirme konusundan özet olarak bahsedilmiş daha sonraki bölümde Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasını müteakip, "Eğitim Enstitülerinin" kuruluşunu hazırlayan koşullar kronolojik olarak verilirken, Türk siyasi hayatında bu konuda yapılan tartışmalara da göz atılmıştır. Sonraki bölümde Enstitülerin eğitim- öğretim düzeni irdelenmiş, ders programlarına giriş koşulları detaylı incelenmeye çalışılmıştır. Son bölümde bütün enstitüler hakkında ulaşılan kaynaklara dayanılarak bir biçimsel inceleme yapılmaya çalışılmıştır. Başlangıçta enstitülerin merkezden bağımsız yönetim biçimleri giderek daha merkezi bir sisteme kavuşması, yapılan yönetmelikler ve eğitimle ilgili enstitülerin gayretleri, öğrencilerin eğitim hayatları içindeki durumları ve sonraki katkıları hakkında ulaşılan kaynaklardan elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Çeyrek asırdan fazla bir sürede, öğretmen yetiştirmiş ve Türkiye'nin en zor siyasi çıkmazlarının yaşandığı dönmelerde eğitim hayatını sürdürmüş olan bu Enstitülerin, Türk eğitim tarihi içinde yerinin tayini için bir kapsayıcı bakış açısı sunulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eğitim, Öğretmen, Öğretmen Yetiştirme, Ortaokul Öğretmeni, Eğitim Enstitüleri