Eğitim ve sağlık harcamalarının kamu mali politikaları çerçevesinde değerlendirilmesi

Yaklaşık son yarım asırlık süreçte, ticari anlamda ülkeler arası sınırların ortadan kalkmasıyla küresel rekabet düzeyi giderek artmış, ülkeler kendilerine avantaj sağlayacak arayışlar içerisine girmişlerdir. Tüm bu arayışlar, insanoğlunun varoluşundan bugüne kadar önemini koruyan, beşerî sermaye olarak adlandırılan insan gücü kaynağının oluşmasına doğrudan etki eden eğitim ve sağlığa atfedilen önemi daha da artırmıştır. Yine bu gelişmelere paralel olarak eğitimli ve sağlıklı bireylerden oluşan bir toplum, günümüzde ülkeler için iktisadi refahın öncül bir davetçisi ve sosyal gelişmişliğin ise temel bir göstergesi haline dönüşmüştür. Bu durum, önemi gün geçtikçe artan bu iki unsura ayrılan kaynakların uluslararası göstergelere göre değerlendirilmesi hususunu da beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada Türkiye ve seçilmiş OECD üye ülkelerinde uzun dönem kamu eğitim ve sağlık harcamaları ile eğitim ve sağlıkla ilgili temel bazı göstergeler, uluslararası veriler kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye, kamu tarafından eğitim ve sağlığa ayrılan kaynakların Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) içerisindeki payında, belirli yıllarda bazı olumlu gelişmeler yaşansa da seçilmiş OECD üye ülkeler ortalamasının gerisinde kalmıştır. Ayrıca eğitim ve sağlıkla ilgili temel bazı göstergelerde de (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA), 1000 kişiye düşen doktor ve hemşire sayısı gibi) beklenen başarı ve oran gerçekleşmemiştir. Bu çerçevede, daha yüksek iktisadi ve sosyal gelişmişliğe ulaşılması açısından politika yapıcıların, her iki olguya ayrılan kaynakların hangi düzeyde olması gerektiği ve ayrılan kaynakların etkin ve verimli kullanılması hususunda uluslararası düzeyde, çalışmada ele alınan örnek bazı ülke deneyimlerinden çıkarımlar yapabileceği değerlendirilebilir.