Eğitim yönetiminde cinsiyet meselesine bakış açısı: Bir olgubilim çalışması

Eğitim alanında birçok kadın öğretmen yer almasına rağmen, yönetim alanında kadınların yok denecek kadar az olduğu görülmektedir. Yasal bir engel bulunmamasına rağmen eğitimde yönetim kademelerinde kadınların oranının erkeklere göre oldukça düşük olması araştırmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu noktadan hareketle araştırma; eğitim yönetiminde cinsiyet faktörünün etkisini öğretmenlerin görüşleri temelinde ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırmada çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu Elâzığ ilinde görev yapan 10 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim deseni kullanılmıştır. Veriler yarı-yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veri analizinde betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları kadınların üst yönetim pozisyonlarına yükselmelerinde cinsiyetinden kaynaklı engelleyici yasa veya yönetmelik olmadığını, hatta bu konuda destekleyici uygulamaların olduğunu göstermektedir. Buna karşın kadınların üst yönetim pozisyonlarına yükselmelerinde cinsiyet faktörü, kendilerine atfedilen toplumsal rollerden kaynaklı olarak yöneticiliği tercih etmelerini engellemektedir. Araştırma bulgularına göre toplumsal rolleri gereği kadınların, eş ve çocuk bakımından sorumlu olması yönetim alanını tercih etmemeleri ile sonuçlanmaktadır. Buna yönelik çocuğu olan kadınlara mesai saatlerinde pozitif ayrımcılık tanınması, toplumsal rollerin eşit dağılması, ev işlerinde ve çocuk bakımında erkeklerin de sorumluluk alması kadınların rol çatışması yaşamasını engelleyecek ve yönetim kademelerine gelmelerini pozitif yönde etkileyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim yönetiminde kadın temsilinin yetersiz olmasına annelik rolünün yanı sıra olumsuz kalıp yargıların da sebep olduğu tespit edilmiştir. Katılımcılar, eğitim yönetiminde kadınlara yönelik kalıp yargılardan kaynaklı kadın ve erkek arasında eşit olmayan bir durumun yaşandığını ifade etmişlerdir. Ancak bazı çalışmalarda dile getirilen ve cinsiyete dayalı olarak bilinçli ve sistemli bir "cinsiyet ayrımcılığı" veya "adaletsizlik" gibi durumların olmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan araştırma sonucunda geleneksel toplum yapısı, mentor eksikliği, yetersiz aile ve eş desteği, mesleki kalıp yargılar, bürokratik engeller de kadınların yönetim kademelerine gelmelerini engelleyen faktörler olarak ortaya çıkmıştır.