Ekolojik ayak izi: Gaziantep örneği

İnsan yaratılıp yeryüzünde yaşadığından beri doğayla iç içe yaşamayı sürdürmüştür. Bunun yanı sıra yaşam serüveninin başladığı günden bu güne de dünya üzerinde birçok iz bırakmıştır. Nüfusta yaşanan hızlı artış, sanayinin yanı sıra teknoloji faaliyetlerinde yaşanan değişimler, ülkeler arası rekabet, bilinçsiz ve sınırsız tüketim anlayışı şeklinde uzayan doğa tehdit zinciri, gün geçtikçe halkasına yeni tehditler eklemektedir. Bu tehditlerin artış göstermesi ve birbirleriyle olan bağlantısı, özellikle biyolojik çeşitlilikteki azalmalara, küresel ısınmaya, asit yağmurlarına, su, toprak ve hava kirliliğine, çarpık kentleşmeye, doğal kaynakların tükenmesi gibi birçok çevre sorununun artış göstermesine neden olmuştur. Bu durum ekosistemin taşıma kapasitesinin aşılmasını ve insanın doğayla uyumunun giderek zayıflamasını beraberinde getirmiştir. Ekolojik ayak izi, insan etkinliklerinin ekosistemler üzerinde gerçekleştirdiği etkiyi ölçmek adına geliştirilen bir yöntemdir. Doğal kaynaklara yönelik arz talep arasındaki etkileşimi ortaya çıkardığından ötürü, kaynaklar üzerindeki dengesizliğin fark edilmesi ve bu dengesizliği gidermek için çözüm yollarının üretilebilmesi açısından bilimsel bir altlık oluşturmaktadır. Bu bakımdan ekolojik ayak izinin azaltılmasına yönelik çalışmalar gittikçe önem arz eden bir hal almaktadır. Günümüz koşullarında refah düzeyinde yaşanan artışa bağlı olarak amaçlanan ekonomik büyümeler, gelişim gösteren kaynaklar tüketim alışkanlıklarında değişimleri beraberinde getirmiştir. Bu durumun doğal sonucu olarak insanlık yaşadığı gezegenin ekosistem rezervini göz ardı edip sürdürülebilir nitelik taşımayan alışkanlıklar çerçevesinde yaşamını devam ettirmiştir. Bu çalışma, Türkiye'nin nadide kentlerinden biri olan kadim şehir Gaziantep'te yaşayan insanların doğal ortam üzerinde meydana getirdikleri etkiyi ölçülebilir nitelikte olan ekolojik ayak izi ile gün yüzüne çıkarmayı amaçlamıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerine ağırlık verilmiştir. Literatür taraması yapılmış, konuya dair videolar izlenmiştir. Ayrıca Gaziantep Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde 16 sorudan oluşan ekolojik ayak izi anketi uygulanmıştır. Elde edilen veriler detaylı bir şekilde irdelenip yazım aşamasına geçilmiştir. Çalışmada, değişen dünya şartlarına bağlı olarak insanların doğal ortama olan yaklaşımının da değiştiği kanısına varılmıştır. Bu durum Gaziantep'te yaşayan insanların ekolojik ayak izi düzeylerinin artışını da beraberinde getirmiştir. Anahtar Kelimeler: Ekolojik Ayak İzi, Sürdürülebilir Kalkınma, Hızlı Nüfus Artışı, Geri Dönüşüm.