Elazığ güneyi Yemişlik-Dereboynu köyleri arasındaki magmatik kayaçların petrografik ve jeokimyasal özellikleri

Bu tez çalışmasıyla Elazığ ili güneyinde Tadım, Dedeyolu, Badempınarı, Kavallı, Dereboynu, Alıncık, Yemişlik köyleri çevresinde yayılım gösteren Üst Kretase yaşlı Elazığ Magmatitleri, Üst Miyosen-Pliosen yaşlı Karabakır Formasyonu, Orta Eosen yaşlı Maden Grubu volkanik kayaçların mineralojik – petrografik ve jeokimyasal özellikleri incelenmiş, magmanın kökeni ve oluşumunda etkili olan süreçlere açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Petrografik çalışmalar sonucunda, bölgede Elazığ Magmatitlerine ait kayaçların dasit/riyolit, bazalt, spilitik bazalt, andezit, bazaltik andezit ve trakit, tefrit ve dolerit bileşiminde kayaçlardan oluştuğu, Maden Grubuna ait örneklerin latit, dasit/riyolit, litik tüf bileşiminde, Karabakır Formasyonuna ait örneklerinin ise çoğunlukla bazalt ve az oranda tefrit bileşimli kayaçlardan oluştuğu tespit edilmiştir. Jeokimya verileri tüm birimlerin petrografik verileriyle uyumluluk gösterir. Ayrıca bu jeokimyasal verilere göre Elazığ Magmatitleri ve Maden Grubu kayaçlarının düşük ve orta-K'lu ve genellikle kalkalkali özellik gösterdikleri, Karabakır Formasyonu kayaçlarının ise yüksek-K'lu alkalen özellikli olduğu belirlenmiştir. Çalışma konusu kayaçların LILE ve HNTE'lerinde gerçekleşen zenginleşmeler; dalma–batma sürecinin etkisi, kabuksal kirlenme veya kaynak bölgesindeki düşük dereceli kısmi ergime olaylarının etkisini belirtmektedir. Bu kayaçların düşük MgO içeriği, aynı zamanda bu kayaçların yitim zonu ortamlarında, yiten litosferin veya metasomatize olmuş üst manto kaynağının belli şartlar altında, kısmi ergimesiyle oluştuklarını desteklemektedir. Tüm jeokimyasal değerlendirmelerde, Elazığ ve Maden grubu örnekleri, benzer magma kaynağını karakterize eden bir davranış sergilerken, Karabakır Formasyonu örnekleri farklı bir magma ya da farklı petrojenetik olaylardan etkilenmiş magmayı karakterize ettiği söylenebilir. Elazığ ve Maden volkanik kayaçlarının dalma-batma ile zenginleşmiş litosferik kaynaktan, bunun yanında yüksek Nb/Ba ve Nb/La içeriğine sahip Karabakır Formasyonu kayaçlarının ise astenosferik kaynak ve kıta içi zenginleşmelerden etkilendiği söylenebilir. Örneklerin kimyasal analiz değişimlerine uyumlu olarak izotop analiz verileri de tüm bu kayaçların homojen bir kaynaktan türemediklerini göstermektedir. Buna göre ada yayı volkanitlerini temsil eden Elazığ Magmatitleri örneklerinin düşük (87Sr/86Sr)i oranları ve pozitif (+) εNdi değerlerine sahip olması, bu kayaçların tüketilmiş bir manto kaynağı ve/veya tüketilmiş bir mantodan türeyen ve yaşlı bir metazomatizmaya işaret etmektedir. Karabakır Formasyonu volkanitlerinin ise tüketilmiş bir mantodan türeyen en son üye olduklarına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Tadım-Alıncık, Elazığ Magmatitleri, Maden Grubu, Karabakır Formasyonu, jeokimya, Sr - Nd izotop analizi